Mahmud Fahmi an-Nukraszi

Mahmud Fahmi an-Nukraszi, arab. ‏محمود فهمي النقراشي‎ (ur. 1888, zm. 28 grudnia 1948) – egipski polityk, premier Egiptu w latach 1945–1946 i 1946–1948.

Mahmud Fahmi an-Nukraszi

Mahmud Fahmi an-Nukraszi (1948)
Data urodzenia	1888
Data śmierci	28 grudnia 1948
Premier Egiptu
Okres	od 9 grudnia 1946 do 28 grudnia 1948
Przynależność polityczna	Sad
Poprzednik	Isma’il Sidki
Następca	Ibrahim Abd al-Hadi
Premier Egiptu
Okres	od 26 lutego 1945 do 17 lutego 1946
Przynależność polityczna	Sad
Poprzednik	Ahmad Mahir
Następca	Isma’il Sidki

Życiorys

Wczesna działalność

Członek partii Wafd, był wiceministrem spraw wewnętrznych w rządzie Sada Zaghlula. Angażował się w partyjną propagandę na rzecz niepodległości Egiptu i przeciwko Wielkiej Brytanii, toteż po zamachu na gubernatora Sudanu Lee Stacka został oskarżony o jego zainspirowanie. Sąd uniewinnił go jednak od tego zarzutu. Po raz drugi wszedł do rządu w 1936, gdy premierem był Mustafa an-Nahhas, objął tekę ministra transportu. Rok później został przez an-Nahhasa usunięty z gabinetu za publiczną krytykę traktatu brytyjsko-egipskiego wynegocjowanego przez premiera. Przystąpił następnie do Sadu – partii założonej przez innego byłego polityka Wafdu Ahmada Mahira, głoszącej powrót do pierwotnych idei Wafdu i prawdziwego programu narodowego. Został jej wiceprzewodniczącym.

Pierwszy rząd

24 lutego 1945 premier Egiptu Ahmad Mahir został zamordowany po tym, gdy zapowiedział w parlamencie wypowiedzenie wojny III Rzeszy. An-Nukraszi jako wiceprzewodniczący partii przejął po nim kierownictwo w rządzie i kontynuował jego politykę, 26 lutego wypowiadając wojnę Niemcom i Japonii. 22 marca tego samego roku w imieniu Egiptu sygnował akt utworzenia Ligi Państw Arabskich. 20 grudnia tego samego roku an-Nukraszi wystosował do rządu Wielkiej Brytanii notę, w której domagał się wycofania oddziałów brytyjskich z Egiptu i uznania przyłączenia Sudanu do Egiptu. Wielka Brytania odpowiedziała dopiero w styczniu roku następnego. Odrzucając egipskie żądania, Brytyjczycy deklarowali chęć przystąpienia do nowych negocjacji, rewidujących traktat z 1936. Na początku lutego 1946 w egipskich miastach doszło do masowych manifestacji antybrytyjskich, do otwartego buntu wzywał opozycyjny Wafd oraz Bracia Muzułmańscy. Premiera oskarżano o brak stanowczości w rozmowach z Brytyjczykami. An-Nukraszi podał się do dymisji.

Rokowania w sprawie rewizji traktatu rozpoczęły się dwa miesiące po rozruchach, a an-Nukraszi był członkiem egipskiej delegacji. Rozmowy nie dały jednak rezultatów; projekt nowego układu nie został ratyfikowany (zapowiadające wycofanie wojsk brytyjskich z całego Egiptu oprócz strefy Kanału Sueskiego), gdy przeciwko jego brzmieniu w grudniu 1946 wybuchły kolejne zamieszki, a Bracia Muzułmanie dokonali serii zamachów na brytyjskich żołnierzy.

Drugi rząd

Zamieszki te przybrały również charakter antyrządowy i zmusiły do odejścia gabinet Ismaila Sidkiego. Premierem został po raz drugi an-Nukraszi. Kontynuował on starania na rzecz pełnej faktycznej niezawisłości Egiptu, przede wszystkim poprzez wycofanie z terytorium kraju wojsk brytyjskich. 8 lipca 1947 złożył oficjalną skargę do ONZ, twierdząc, że Brytyjczycy stacjonują w Egipcie wbrew woli miejscowego narodu. Zażądał ich wycofania, jak również "zakończenia obecnej formy zażądania Sudanem". Gest ten miał znaczenie przede wszystkim prestiżowe, gdyż w Radzie Bezpieczeństwa ONZ Wielka Brytania posiada prawo weta; Egipt poparł jedynie Związek Radziecki i Polska (ówcześnie członek kadencyjny). Równocześnie an-Nukraszi zerwał kontakty z Brytyjską Wojskową Misją Łącznikową i wypowiedział umowę, na mocy której Brytyjczycy zarządzali radiem państwowym w Kairze. W czerwcu 1947 an-Nukraszi wystąpił także z monetarnego bloku funta szterlinga.

Złe stosunki z Wielką Brytanią an-Nukraszi próbował zrównoważyć poprzez porozumienie ze Stanami Zjednoczonymi. W czerwcu 1947 zgłosił chęć zaproszenia do Egiptu instruktorów wojskowych z USA, w sierpniu i wrześniu tego samego roku odwiedził Stany Zjednoczone i apelował o poparcie Egiptu, który w zamian mógłby stać się regionalnym sojusznikiem USA i zapobiegać ekspansji wpływów radzieckich na Bliskim Wschodzie. Jego sugestie pozostały bez odzewu.

Rząd an-Nukrasziego nie poparł od razu wojny państw arabskich przeciwko Izraelowi. W pierwszej połowie 1947 premier Egiptu na posiedzeniu Ligi Arabskiej stwierdził, iż priorytetem w jego polityce zagranicznej jest sprawa wojsk brytyjskich, deklarował jedynie gotowość finansowego wsparcia walki przeciw Izraelowi. Egipskie oddziały ochotnicze były tworzone bez bezpośredniego udziału rządu. Taka postawa premiera spotkała się z gwałtowną reakcją islamistycznej opozycji. Bracia Muzułmanie w pierwszej połowie 1948 dwukrotnie usiłowali zabić an-Nukrasziego, dokonali także zamachów na biuro partii Sad oraz na redakcje sympatyzujących z nią gazet. W końcu kwietnia premier, podobnie jak król Faruk, podjął decyzję o wejściu armii egipskiej do wojny z Izraelem, co faktycznie nastąpiło 11 maja 1948.

Konflikt rządu z Braćmi Muzułmanami nasilił się po tym, gdy udział Egiptu w wojnie izraelsko-arabskiej zakończył się klęską. 8 grudnia 1948 an-Nukraszi zdelegalizował organizację i skonfiskował jej majątek. Dwadzieścia dni później w siedzibie ministerstwa spraw wewnętrznych został zastrzelony przez Abd al-Madżiba Hassana, członka Sekcji Specjalnej Stowarzyszenia Braci Muzułmanów.

Bibliografia

• BarbaraB. Stępniewska-Holzer BarbaraB., JerzyJ. Holzer JerzyJ., Egipt. Stulecie przemian., Warszawa: Wydawnictwo Akademickie DIALOG, 2006, ISBN 978-83-89899-58-3 .