Królestwo Węgier

Królestwo Węgier
Regnum Hungariae
Magyar Királyság
	1000–1918
Herb	Flaga
	Hymn: Isten, áldd meg a magyart; (Boże zbaw Węgrów);
Ustrój polityczny	monarchia, od 1867 monarchia konstytucyjna
Stolica	• Székesfehérvár (do poł. XVI wieku); • Ostrzyhom (do poł. XIII wieku); • Bratysława (w okresie okupacji osmańskiej); • Buda (2 poł. XIII w.-1873); • Budapeszt (od 1873)
Data powstania	25 grudnia 1000
Data likwidacji	16 listopada 1918
Władca	Karol IV Habsburg
Premier	János Hadik
Powierzchnia	325 411 (1918) km²
Populacja (1918); • liczba ludności	; 7 860 000
• gęstość	b/d os./km²
Waluta	forint (1868–1892), korona austro-węgierska (1892–1918)
Narody i grupy etniczne	Węgrzy, Słowacy, Chorwaci, Rumuni, Żydzi
Język urzędowy	łacina, węgierski, chorwacki
Religia dominująca	katolicyzm
	; Mapa topograficzna Królestwa Węgier z 1914
	Położenie na mapie;
	47°N 19°E/47,000000 19,000000
	Multimedia w Wikimedia Commons

Królestwo Węgier (węg. Magyar Királyság, niem. Königreich Ungarn, słow. Uhorské kráľovstvo, cz. Uherské království, rum. Regatul Ungariei, chorw. Kraljevina Ugarska, serb. Краљевина Угарска, łac. Regnum Hungariae) – państwo istniejące w Europie Środkowej od roku 1000 do 1918. Po przerwie w latach 1918–1920 (Węgierska Republika Ludowa oraz komunistyczna Węgierska Republika Rad) zostało wskrzeszone (zobacz: Królestwo Węgier (1920–1946)).

Historia

Lata 1000–1918

Osobne artykuły: Historia Węgier, Królestwo Węgier (1526–1867), Wschodnie Królestwo Węgier i Kraje Korony Świętego Stefana.

Powstało 25 grudnia 1000 (wedle kalendarza gregoriańskiego 1 stycznia 1001) za sprawą koronacji Stefana I na króla^[2]. W latach 1241–1242, podczas inwazji mongolskiej połowa populacji została wybita, a milion Węgrów wziętych do niewoli. Król Bela IV stworzył system zamków by zapobiec dalszym podbojom. Dzięki nim podczas drugiego ataku Mongołowie zostali zatrzymani pod Pesztem^[3].

Oprócz terytorium dzisiejszej Republiki Węgierskiej w skład Królestwa Węgier wchodziły także: Wojwodina, Chorwacja, Słowacja, Siedmiogród, Ruś Zakarpacka oraz fragmenty terytoriów wchodzących obecnie w skład innych, sąsiednich państw. Od 1102 do 1526 roku było w unii z Królestwem Chorwacji.

W 1526 Węgrzy ponieśli klęskę w bitwie pod Mohaczem^[4]. Spora część kraju trafiła pod władzę Imperium Osmańskiego, na wschodzie utworzono Wschodnie Królestwo Węgier a w części centralnej tzw. Paszałyk Budy. Część zachodnia przypadła Habsburgom^[5], przeciw którym miały miejsce rewolty, powstanie Rakoczego w latach 1703–1711 i powstanie węgierskie z lat 1848–1849^[6], podczas Wiosny Ludów. Ostatecznie na mocy ugody z 1867 powstały Austro-Węgry, gdzie Węgry zyskały dużą autonomię^[7].

31 października 1918 Węgry oddzieliły się od Austro-Węgier, i ogłosiły niepodległość, tworząc samodzielne Królestwo Węgier. 16 listopada 1918 ogłoszono republikę, ale król Karol IV nie złożył oficjalnej abdykacji.

Po 1918

Osobny artykuł: Królestwo Węgier (1920–1946).

Po I wojnie światowej, po przerwie w latach 1918–1920 (Węgierska Republika Ludowa oraz komunistyczna Węgierska Republika Rad) Węgry znów stały się królestwem (z krótkim epizodem republikańskim), jednak bez króla – nie dopuszczono na tron Karola Habsburga, państwem rządził jako regent adm. Miklós Horthy.

1 lutego 1946 r. ogłoszono Republikę Węgierską.

Zobacz też

Przypisy

↑ Population of Hungary 1800-2020 [online], Statista [dostęp 2025-10-08] (ang.).
↑ Szent István király - Ferenc 2023 [online], ferenc2023.hu [dostęp 2025-09-20] (węg.).
↑ History of Hungary [online], washington.mfa.gov.hu [dostęp 2025-09-20] (ang.).
↑ Hungary profile - timeline, „BBC News”, 15 marca 2012 [dostęp 2025-10-05] (ang.).
↑ Battle of Mohács | Research Starters | EBSCO Research [online], EBSCO [dostęp 2025-10-05] (ang.).
↑ Tour guides VeszprémT.V. Hungary Tour guides VeszprémT.V., History of Hungary [online], Tour guides Veszprém Hungary [dostęp 2025-10-05] (ang.).
↑ Hungary - Countries - Office of the Historian [online], history.state.gov [dostęp 2025-10-05] .

Bibliografia

Sroka Stanisław A. Historia Węgier do 1526, Homini, 2000

Linki zewnętrzne

Artykuł w Encyklopedii Britannica z 1911 roku na temat Węgier

[1] Population of Hungary 1800-2020 [online], Statista [dostęp 2025-10-08] (ang.).

[2] Szent István király - Ferenc 2023 [online], ferenc2023.hu [dostęp 2025-09-20] (węg.).

[3] History of Hungary [online], washington.mfa.gov.hu [dostęp 2025-09-20] (ang.).

[4] Hungary profile - timeline, „BBC News”, 15 marca 2012 [dostęp 2025-10-05] (ang.).

[5] Battle of Mohács | Research Starters | EBSCO Research [online], EBSCO [dostęp 2025-10-05] (ang.).

[6] Tour guides VeszprémT.V. Hungary Tour guides VeszprémT.V., History of Hungary [online], Tour guides Veszprém Hungary [dostęp 2025-10-05] (ang.).

[7] Hungary - Countries - Office of the Historian [online], history.state.gov [dostęp 2025-10-05] .

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

Królestwa i Kraje Reprezentowane w Radzie Państwa (Przedlitawia)	Arcyksięstwo Austrii za Anizą Arcyksięstwo Austrii przed Anizą Księstwo Salzburga Księstwo Styrii Księstwo Karyntii Księstwo Krainy Książęce Hrabstwo Tyrolu Vorarlberg Kraje Korony Czeskiej Królestwo Czech Margrabstwo Moraw Księstwo Górnego i Dolnego Śląska Królestwo Galicji i Lodomerii wraz z Wielkim Księstwem Krakowskim i Księstwem Oświęcimia i Zatora Księstwo Bukowiny Królestwo Dalmacji Pobrzeże Austriackie Książęce Hrabstwo Gorycji i Gradyski Margrabstwo Istrii Wolne cesarskie miasto Triest
Kraje Korony Świętego Stefana (Zalitawia)	Królestwo Węgier z Wielkim Województwem Siedmiogrodu Królestwo Chorwacji i Slawonii Fiume
Kondominium	Bośnia i Hercegowina (anektowana w 1908)

Państwo węgierskie	Księstwo Węgier (895–1000) Królestwo Węgier (1000–1918, 1919–1920) Królestwo Węgier (1526–1867) Wschodnie Królestwo Węgier (1526–1570) Kraje Korony Świętego Stefana Austro-Węgry Węgierska Republika Ludowa (1918–1919) Węgierska Republika Rad Królestwo Węgier (1920–1946) Republika Węgierska (1946–1949) Węgierska Republika Ludowa (1949–1989) Węgry
Pozostałe	Naród węgierski Władcy Węgier Premierzy Węgier Prezydenci Węgier Ustrój polityczny Węgier Stosunki polsko-węgierskie