Józef Czekalski (działacz oświatowy)

Józef Czekalski
*Adam A. Smyk; CE.ZET.E.KA.A.EN; Czekan; …icz; P.S.*
Data i miejsce urodzenia	17 stycznia 1865 ; Radomsko
Data i miejsce śmierci	15 marca 1906 ; Łódź
Miejsce spoczynku	Stary Cmentarz Rzymskokatolicki w Piotrkowie Trybunalskim
Zawód, zajęcie	tłumacz, prawnik
Alma Mater	Cesarski Uniwersytet Warszawski
Dzieci	Józef Stanisław Czekalski
	Teksty w Wikiźródłach

Józef Czekalski, właśc. Apolinary Antoni Józef Czekalski pseudonim Adam A. Smyk; CE.ZET.E.KA.A.EN; Czekan; …icz; P.S. (ur. 17 stycznia 1865 w Radomsku^[1], zm. 15 marca 1906 w Łodzi) – polski działacz oświatowy, prawnik, literat i tłumacz.

Życiorys

Syn Antoniego, pomocnika rejenta, i Józefy z Tucholskich^[1]. Ukończył studia historyczne i prawnicze na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim, w 1886 uzyskał stopień kandydata praw, a w 1888 ukończył studia prawnicze. W 1893 uzyskał dyplom adwokacki^[1], praktykował jako adwokat w Piotrkowie Trybunalskim. Od 1894 roku był członkiem Ligi Narodowej^[2]. Współpracował z uniwersytetem latającym, założonym w Piotrkowie przez Emilię Dobrzańską i Stefana Młodowskiego w 1889 – na tajnym kursach wykładał historię Polski. Na potrzeby słuchaczy zorganizował konspiracyjną biblioteczkę i prowadził ją razem z żoną poślubioną w 1892 nauczycielką i działaczką niepodległościową, Józefą Nimfą Zawadzką^[1]. Liczebność tego księgozbioru, pochodzącego głównie z darów, nie jest znana.

W 1893 działalność oświatowa uniwersytetu latającego została wykryta przez władze carskie; księgozbiór skonfiskowano, a samego Czekalskiego skreślono z listy adwokatów. 25 sierpnia 1896 Józef Czekalski został aresztowany na granicy zaboru austriackiego i rosyjskiego za przewożenie książek zakazanych przez cenzurę. Osadzony w więzieniu w Piotrkowie, które opuścił w 1897. Pozbawiany prawa do wykonywania zawodu adwokata, w 1898 został zesłany wraz z rodziną do guberni wiatskiej, potem do Besarabii. Powrócił stamtąd w styczniu 1903 i osiedlił się w Łodzi, gdzie został prezesem zarządu Towarzystwa Pożyczkowo-Oszczędnościowego. Wydał zbiorek poezji W kajdanach. W 1890 jako pierwszy przetłumaczył na język polski Księgę dżungli Rudyarda Kiplinga (jako Księga puszczy). Na zesłaniu tłumaczył dzieła autorów rosyjskich, w tym Juliana Apostatę Dmitrija Mereżkowskiego i Nowele Wsiewołoda Garszyna. Zmarł na gruźlicę.

Miał troję dzieci: Jozefa Stanisława profesora geografii w UAM w Poznaniu, Antoniego Tadeusza (1898-?), nauczyciela i działacza oświatowego, oraz Marię (1903-1957)^[1]. Został pochowany na starym cmentarzu rzymskokatolickim w Piotrkowie Trybunalskim^[3].

Przypisy

1 2 3 4 5 Józef Czekalski na stronie Słownika tłumaczy
↑ Stanisław Kozicki, Historia Ligi Narodowej (okres 1887-1907), Londyn 1964, s. 572.
↑ Józef Czekalski, „Tydzień” (11), bc.wbp.lodz.pl, 18 marca 1906, s. 3 [dostęp 2023-11-04] .

Bibliografia

Magdalena Kwiatkowska, Józef Czekalski, [w:] Słownik pracowników książki polskiej, Suplement II; red. Hanna Tadeusiewicz z udziałem Bogumiła Karkowskiego, Wydawnictwo Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, Warszawa 2000, s. 35.

Linki zewnętrzne

Tłumaczenia Józefa Czekalskiego w bibliotece Polona

[:0-1] 1 2 3 4 5 Józef Czekalski na stronie Słownika tłumaczy

[2] Stanisław Kozicki, Historia Ligi Narodowej (okres 1887-1907), Londyn 1964, s. 572.

[3] Józef Czekalski, „Tydzień” (11), bc.wbp.lodz.pl, 18 marca 1906, s. 3 [dostęp 2023-11-04] .

[1]

[2]

[3]