Toledo (stad in Spanje)

Historische stad Toledo
	Werelderfgoed cultuur
Land	Spanje
UNESCO-regio	Europa en Noord-Amerika
Criteria	i, ii, iii, iv
Inschrijvingsverloop
UNESCO-volgnr.	379
Inschrijving	1986 (10e sessie)
	UNESCO-werelderfgoedlijst

**Toledo**
Gemeente in Spanje
	;
Situering
Autonome regio	Castilië-La Mancha
Provincie	Toledo
Coördinaten	39° 52′ NB, 4° 2′ WL
Algemeen
Oppervlakte	232 km²
Inwoners ; (2025)	87.216 ; (376 inw./km²)
Burgemeester	Carlos Velázquez Romo
Overig
Provincie- en; gemeentecode	45.168
Website	Ayuntamiento de Toledo
Detailkaart
	De gemeente in de provincie Toledo.
	; Locatie in Castilië-La Mancha
Foto('s)
	Uitzicht op Toledo
Portaal	Spanje

Toledo is de hoofdstad van de gelijknamige provincie en de autonome regio Castilië-La Mancha in Spanje. De stad ligt aan een bocht van de rivier de Taag, hemelsbreed zo'n 70 km ten zuidwesten van de hoofdstad Madrid. De koninklijke stad heeft een rijke geschiedenis en cultuur, en staat dan ook op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO.

Geschiedenis

Toledo, een van de oudste steden van Spanje, was vroeger de hoofdstad van de Iberische Carpetani en werd in 192 v.Chr. door de Romeinen veroverd, die haar 'Toletum' noemden. Onder de Visigoten was de stad van 534 tot 712 opnieuw hoofdstad en werden er talrijke concilies gehouden. In de Moorse tijd (712-1085) heette de stad 'Tolaitola' en was tot 1035 de zetel van een emir onder het opperbevel van de kalief van Córdoba; daarna beleefde de stad als zelfstandig koninkrijk (taifa Toledo) een bloeitijd door de wapenfabricage, en de zijde- en wolindustrie.

Ook de wetenschap werd op hoog niveau beoefend. De christelijke bewoners, de Mozaraben (dat wil zeggen 'Arabische knechten' of 'onechte Arabieren') namen de Arabische taal over, die ook later nog lange tijd, naast het Spaans, bleef bestaan en pas in 1580 werd verboden.

Vanaf de 8e eeuw groeide de stad uit tot een handels- en cultuurcentrum met faam waar christenen, Joden en Moren vreedzaam samen leefden. Na de Reconquista veranderde dat. De moreria en de juderia werden vanaf 1479 weer duidelijk afgebakende wijken.^[1]

In 1085 bezette de Castiliaanse koning Alfons VI de stad. In 1087 werd Toledo de residentie van de koningen van Castilië, tot en met Keizer Karel V, en tevens het kerkelijk centrum van heel Spanje. De namen van kardinalen en aartsbisschoppen als Mendoza, Jiménez de Cisneros en Albornoz zijn verbonden met belangrijke gebeurtenissen uit de Spaanse geschiedenis van die periode. Na de verovering van de stad werd het aartsbisdom Toledo hersteld. Hoewel Alfons VI bij de overgave aanvankelijk had toegezegd dat de islamitische bevolking haar hoofdmoskee mocht behouden, werd deze kort daarna door aartsbisschop Bernardo de Sédirac en koningin Constance in beslag genomen en tot christelijke kathedraal gewijd.^[1] Sinds de dertiende eeuw draagt de aartsbisschop van Toledo de titel "primaat van Spanje".

Hier begon in 1520 de volksopstand van de Comuneros. Toen Filips II de residentie naar Madrid verhuisde (van 1559-1561 resideerde hij echter weer in Toledo), verloor de stad haar politieke betekenis. In de Spaanse burgeroorlog werd Toledo beroemd door het beleg van het Alcázar.

Bezienswaardigheden

Het fort Alcázar van Toledo
Kathedraal van Toledo
Convento de San Antonio de Padua (klooster)
Convento de Santa Úrsula (klooster)
Convento De Santo Domingo El Antiguo (klooster)
Hospital de Tavera (ziekenhuis)
Iglesia de San Román (kerk)
Iglesia de Santo Tomé (kerk)
Mezquita de las Tornerías (moskee)
Monasterio San Juan de los Reyes (klooster)
Museo del Greco (museum)
Museo Victorio Macho (museum)
Museo-Hospital de Santa Cruz (museum)
Museo Safardi (museum)
Palacio de Galiana
Sinagoga de Santa María la Blanca (synagoge)
Sinagoga del Tránsito (synagoge)
Taller del Moro (museum)

De rivier de Taag in Toledo
Kathedraal Santa María van Toledo

Trein

Omstreeks 2005 is Toledo aangesloten op het Spaanse hogesnelheidsnet, door een aftakking van de HSL Madrid-Sevilla/Málaga. Toledo wordt alleen bediend door hogesnelheidstreinen. Mede vanwege de verplichte reservering van de HSL nemen veel reizigers de snelbus van/naar Madrid.

Demografische ontwikkeling

Bron: INE; 1857-2011: volkstellingen

Economie

De metaalverwerkende industrie is historisch gezien de economische basis van Toledo, met een grote traditie in de vervaardiging van zwaarden en messen en een aanzienlijke productie van scheermesjes, medische apparaten en elektrische producten. De zeep- en tandpasta-industrie, de meelfabrieken, de glas- en keramiekindustrie zijn ook belangrijk hier.

Zustersteden

Geboren in Toledo (Castilië-La Mancha)

Abd ar-Rahman II (792-852), emir van Cordoba
Alfons X van Castilië (1221-1284), koning van Castilië
Johanna van Castilië (1479–1555), koningin van Castilië
Garcilaso de la Vega (ca. 1503-1536), dichter
Juan Orozco Covarrubias y Leiva (ca. 1544-1610), bisschop van Agrigento, bisschop van Guadix, schrijver
Emilio Cebrián Ruiz (1900–1943), componist en dirigent
Rafael Canogar (1935), kunstschilder, beeldhouwer en graficus
Julio Rey (1972), atleet
Feliciano López (1981), tennisser