युआन राजवंश

Kublai Khan

Empire of the Great Khan ("Catayo" for Cathay

大元

Great Yuan

Sinicized nomadic empire Conquest Dynasty in China
← ← 1271 – 1368 →
Location of Yuan dynasty Yuan dynasty in 1294
राजधानी	Khanbaliq (Beijing) 39°54′N 116°23′
भाषा(तः)	Chinese Mongolian
धर्म	Buddhism - Chinese and Tibetan Taoism Confucianism Chinese folk religion Tengriism Christianity Islam
Government	Value specified for "government_type" does not comply
Emperor
- 1260–1294	Kublai Khan
- 1333–1370 (Cont.)	Ukhaatu Khan
Historical era	Postclassical Era
- Genghis Khan founds Mongol Empire	Spring, 1206
- Formal proclamation of the Yuan dynasty	18 December 1271
- Battle of Xiangyang	1268-1273
- Conquest of Southern Song	4 February 1276
- Battle of Yamen	19 March 1279
- Fall of Khanbaliq	14 September
- Formation of Northern Yuan dynasty	1368-1388
क्षेत्रफल
- 1310	१४,०००,००० km2 ५,४०५,४३० sq mi
जनसंख्या
- 1290 est.	७७,०००,०००
- 1293 est.	७९,८१६,०००
- 1330 est.	८३,८७३,०००
- 1350 est.	८७,१४७,०००
मुद्रा	Predominantly Paper Currency (Chao), with a small amount of Chinese cash in use
थौंयागु इले	Template:Country data Myanmar China  Hong Kong  Template:Country data Macau India North Korea South Korea Template:Country data Laos Mongolia Russia

युआन राजवंश (Yuan dynasty) ई.सं. १२७१ निसें १३६८ तक्क चीनय् शासन याःगु मङ्गोल नेतृत्वया राजवंश खः। थुकिया पलिस्था चिङ्गीस खानया छेय् कुब्लाइ खानं याःगु खः। थ्व राजवंश चिनियाँ इतिहासय् दक्ले न्हापांगु गैह्र-हान बाय् विदेशी मूलया शासकतेसं चीनयात छप्पँ यानाः शासन याःगु साम्राज्य खः। युआन शासकतेसं चीनया परम्परागत सोङ राजवंशयात ई.सं. १२७९ य् पूर्ण रूपं त्याकाः चीनयात छगू हे शासनया अधीनय् लाकल। थ्व साम्राज्यया राजधानी खानबालिक (Khanbaliq - आःया बेइजिङ) खः। युआन राजवंशया ईलय् विशाल मङ्गोल साम्राज्यया आधारय् एसिया व युरोप दथुइ व्यापार, प्रविधि व सांस्कृतिक आदान-प्रदान (Silk Road) तःधंगु स्तरय् जुल। थ्व हे ईलय् प्रसिद्ध इटालिमि यात्री मार्को पोलो चीनय् वनाः यक्व दँ तक्क च्वन व युआन लाय्कूया वर्णन यानाः सफू च्वल। थ्व राजवंशया ईलय् बुद्ध धर्म, विशेष यानाः बज्रयान बुद्ध धर्म, व नेपाःया नांजाम्ह कलाकार अरनिकोया योगदानं वास्तुकला व कलाया क्षेत्रय् तःधंगु प्रभाव लाकल। अरानिकों बेइजिङय् दयेकूगु "शाबाउ ता" बाय् तुयु स्तुप (White Stupa) आः नं युआन कालया महान् कलाया रूपय् दयाच्वंगु दु। अथे जुसां मङ्गोल शासकतेसं चिनियाँ जनतायात सामाजिक वर्गय् ब्वथलाः कर अप्वः काःगु कारणं हान चिनियाँतेगु दथुइ असन्तोष अप्वया वन। लिपा १४गू शताब्दीया मध्यय् प्राकृतिक विपत्ति, महामारी व आन्तरिक विद्रोहया कारणं साम्राज्य कमजोर जुल। ई.सं. १३६८य् जु युआनझाङया नेतृत्वय् जूगु रेड टर्बन विद्रोहं (Red Turban Rebellion) युआन राजवंशयात क्वथलाः मिङ राजवंशया पलिस्था यात।

पलिस्था

कुब्लाइ खान

कुब्लाइ खान १३गू शताब्दीया छम्ह महान् मङ्गोल शासक, योद्धा व चीनया युआन राजवंशया पलिस्थामि खः। वय्कः मङ्गोल साम्राज्यया पलिस्थामि चिङ्गीस खानया छेय् व तोलुइया काय् खः। ई.सं. १२६० य् थः पासा व थःथितितेत त्याकाः वय्कः मङ्गोल साम्राज्यया "खागान" (तःधंम्ह खान) जुल। ई.सं. १२७१ य् वय्कलं चीनय् मङ्गोल शासनयात चिनियाँ शैली बियाः आधिकारिक रूपं युआन राजवंशया पलिस्था यानादिल। वय्कलं ई.सं. १२७९ य् दक्षिण सोङ राजवंशयात पूर्ण रूपं त्याकाः न्हापांगु खुसि मुक्कं चीनयात गैर-हान (मङ्गोल) शासनया अधीनय् छप्पँ यानादिल। कुब्लाइ खानं थःगु साम्राज्यया राजधानी ददु (Dadu - आःया बेइजिङ) य् स्थानान्तरण यानादिल, गुकिं बेइजिङयात चीनया मू राजनीतिक केन्द्रया रूपय् पलिस्था यात। वय्कःया शासनकालय् सिल्क रोड (Silk Road) या लँपु सुरक्षित जुल, गुकिं यानाः युरोप व एसिया दथुइ व्यापार व सांस्कृतिक आदान-प्रदान अभूतपूर्व रूपं अप्वल। प्रसिद्ध इटालीया यात्रि मार्को पोलो थ्व हे ईलय् चीनय् वयाः कुब्लाइ खानया लाय्कूलि यक्व दँ च्वनाः ज्या याःगु खः। कुब्लाइ खानं कला, वास्तुकला व धर्मयात तःधंगु प्रवर्धन बिल; वय्कलं तिब्बती बुद्ध धर्मयात राज्यया विशेष दर्जा बियादिल। नेपाःया नांजाःम्ह कलाकार अरनिकोयात लाय्कूलि च्याम्बरलेन (तःधंम्ह मन्त्री सरह) या पद बियाः श्वेत चैत्य (White Stupa) थें ज्याःगु महान् वास्तुकला दयेकेगु जिम्मेवारी बियाद्यूम्ह शासक नं कुब्लाइ खान हे खः। वय्कलं चीनया प्रशासन सुधार यायेगु, भ्वंया ध्येबा (chao) या व्यवस्थित छ्येलिज्या यायेगु व व्यापारयात प्रोत्साहन बिइगु ज्या यानादिल। अथे जुसां वय्कलं जापान (१२७४ व १२८१) व भियतनामय् याःगु सैन्य अभियान धाःसा असफल जुल। वय्कःया नीतिया कारणं मङ्गोल साम्राज्य प्यंगु स्वायत्त भागय् विभाजित जुल, गुकिलि वय्कः स्वयं चीन व पूर्वी एसियाया प्रत्यक्ष शासक जुयाच्वन। ई.सं. १२९४ य् ८० दँय् वय्कः मदयादील व वय्कःयात मङ्गोलियाया गुप्त थासय् समाधि यात। कुब्लाइ खानयात मङ्गोल व चिनियाँ इतिहासय् छम्ह दूरदर्शी, कलाप्रेमी व शक्तिशाली सम्राट् या रूपय् कायेगु या।

स्वयादिसँ

• चीन