Perdana Menteri Itali

Presiden Majlis Menteri Republik Itali
Itali: Presidente del Consiglio dei ministri
Logo Pejabat Presiden Majlis Menteri
Bendera Presiden Majlis Menteri
Penyandang Giorgia Meloni sejak 22 Oktober 2022
Jenis	Ketua kerajaan
Anggota bagi	Council of Ministers of Italy (en)
Bidang kuasa	Republik Itali
Institusi	Pejabat Presiden Majlis Menteri
Kediaman	Palazzo Chigi
Pusat	Palazzo Chigi, Rom
Dilantik oleh	Presiden Republik
Tempoh jawatan	Tiada tempoh tetap; kerajaan mesti mengekalkan keyakinan kedua-dua dewan Parlimen Itali
Surat cara pembentukan	Perlembagaan Republik Itali (kerangka semasa)
Pelopor	Presiden Majlis Menteri Kerajaan Sardinia
Penjawat sulung	Camillo Benso di Cavour
Dibentuk	17 Mac 1861 (sebagai jawatan negara Itali bersatu)
Senarai	Senarai Perdana Menteri Itali
Tapak web	governo.it
sunting · sunting di Wikidata Lihat pendokumenan templat ini

Perdana Menteri Itali, secara rasmi Presiden Majlis Menteri (Itali: Presidente del Consiglio dei ministri), ialah ketua kerajaan Republik Itali dan ketua Majlis Menteri. Menurut Perkara 92 Perlembagaan Republik Itali, Presiden Majlis Menteri dilantik oleh Presiden Republik, manakala para menteri dilantik oleh Presiden Republik atas cadangan Presiden Majlis Menteri. Penyandang jawatan ini ialah Giorgia Meloni, yang mengangkat sumpah pada 22 Oktober 2022 dan menjadi wanita pertama dalam sejarah Itali yang mengetuai kerajaan negara itu.

Itali mengamalkan sistem berparlimen. Kerajaan mesti memperoleh keyakinan kedua-dua dewan Parlimen Itali, dan dalam tempoh sepuluh hari selepas pembentukannya perlu menghadap kedua-dua dewan untuk mendapatkan undi keyakinan. Perlembagaan tidak menetapkan tempoh jawatan tetap bagi Presiden Majlis Menteri. Tempoh sesebuah kerajaan bergantung pada keupayaannya mengekalkan sokongan Parlimen. Perkara 95 pula memberikan Presiden Majlis Menteri tanggungjawab untuk mengarahkan dasar umum kerajaan, mengekalkan kesatuan haluan politik dan pentadbiran serta menggalakkan dan menyelaraskan kegiatan para menteri.

Asal institusi jawatan ini dapat dijejaki kepada Kerajaan Sardinia pada 1848. Apabila Kerajaan Itali terbentuk pada 17 Mac 1861, Camillo Benso di Cavour, yang ketika itu mengetuai kerajaan Sardinia, meneruskan jawatannya sebagai Presiden Majlis Menteri bagi negara Itali yang baharu. Kedudukan itu mengalami perubahan besar semasa pemerintahan Fasis apabila gelaran Capo del Governo diperkenalkan melalui undang-undang pada 1925. Gelaran presidente del Consiglio dipulihkan secara rasmi pada 1944, dan kerangka perlembagaan republik yang masih berkuat kuasa mula berkuat kuasa pada 1 Januari 1948.

Sejarah

Kerajaan Sardinia dan penyatuan Itali

Jawatan Presiden Majlis Menteri di Itali berkembang daripada amalan kerajaan berparlimen di Kerajaan Sardinia. Selepas pemberian Statuto Albertino pada 1848, Cesare Balbo mengetuai kerajaan perlembagaan pertama kerajaan tersebut sebagai Presiden Majlis Menteri dari 13 Mac hingga 26 Julai 1848. Statuto Albertino sendiri tidak memperincikan jawatan Presiden Majlis Menteri; bentuk dan kedudukannya berkembang melalui amalan perlembagaan kerajaan berparlimen.

Menjelang proses penyatuan Itali, Cavour memegang jawatan Presiden Majlis Menteri Sardinia. Pada 21 Februari 1861, beliau mengemukakan kepada Senat rang undang-undang yang membolehkan Vittorio Emanuele II mengambil gelaran Raja Itali. Undang-undang tersebut dimasyhurkan pada 17 Mac 1861, yang menandai kewujudan undang-undang Kerajaan Itali bersatu. Cavour meneruskan tugasnya sebagai Presiden Majlis Menteri negara baharu itu sehingga kematiannya pada 6 Jun 1861, sebelum digantikan oleh Bettino Ricasoli. Oleh sebab itu, 17 Mac 1861 lazimnya menjadi titik permulaan jawatan tersebut sebagai institusi negara Itali bersatu, walaupun pendahulu institusinya telah wujud di Sardinia sejak 1848.

Zaman Fasis dan pemulihan gelaran

Pada zaman Benito Mussolini, sistem kerajaan Itali berubah secara asas ketika pemerintahan Fasis memperkukuh kuasa eksekutif. Undang-undang 24 Disember 1925, No. 2263, mengenai kuasa dan hak istimewa ketua kerajaan memberikan Presiden Majlis Menteri gelaran Ketua Kerajaan, Perdana Menteri, Setiausaha Negara (Itali: Capo del Governo, Primo Ministro Segretario di Stato). Undang-undang itu merupakan antara undang-undang yang memperkukuh susunan pemerintahan Fasis dan kedudukan ketua kerajaan.

Selepas kejatuhan Mussolini pada 1943, Pietro Badoglio mengambil alih kerajaan, tetapi gelaran zaman liberal tidak dipulihkan serta-merta. Melalui Dekri Undang-undang Diraja 16 Mei 1944, No. 136, kerajaan Badoglio menggantikan istilah capo del governo dengan presidente del Consiglio, sekali gus memulihkan gelaran yang digunakan sebelum pemerintahan Fasis.

Republik Itali

Alcide De Gasperi mengetuai Itali merentasi peralihan daripada monarki kepada republik. Kerajaan De Gasperi pertama merupakan kerajaan terakhir Kerajaan Itali. Selepas peralihan kepada republik, De Gasperi dilantik mengetuai kerajaan keduanya pada 14 Julai 1946 dan kekal sebagai ketua kerajaan Itali sehingga 1953.

Perlembagaan Republik Itali mula berkuat kuasa pada 1 Januari 1948 dan menetapkan kerangka institusi kerajaan republik dalam Perkara 92 hingga 96. Perlembagaan mentakrifkan komposisi kerajaan, pelantikan Presiden Majlis Menteri dan para menteri, sumpah jawatan, hubungan keyakinan dengan Parlimen, tanggungjawab politik Presiden Majlis Menteri serta tanggungjawab para anggota kerajaan.

Kerangka tersebut kemudiannya diperincikan melalui perundangan biasa, khususnya Undang-undang 23 Ogos 1988, No. 400, yang mengawal kegiatan kerajaan dan organisasi Pejabat Presiden Majlis Menteri. Peruntukan Perkara 5 undang-undang itu kekal sebagai antara asas undang-undang bagi kompetensi Presiden Majlis Menteri.

Kedudukan perlembagaan dan pembentukan kerajaan

Pelantikan dan sumpah jawatan

Perkara 92 Perlembagaan memperuntukkan bahawa kerajaan Republik terdiri daripada Presiden Majlis Menteri dan para menteri, yang bersama-sama membentuk Majlis Menteri. Presiden Republik melantik Presiden Majlis Menteri dan, atas cadangannya, melantik para menteri. Oleh itu, Perlembagaan semasa tidak memperuntukkan pemilihan langsung Presiden Majlis Menteri oleh pengundi.

Teks Perlembagaan tidak menetapkan bahawa seorang Presiden Majlis Menteri baharu mesti dilantik selepas setiap pilihan raya umum. Dalam amalan perlembagaan, Presiden Republik mengadakan perundingan untuk menentukan sama ada seseorang tokoh berupaya membentuk kerajaan yang boleh memperoleh sokongan Parlimen. Proses pembentukan kerajaan Meloni pada Oktober 2022, misalnya, melibatkan perundingan di Istana Quirinale, pemberian mandat kepada Meloni untuk membentuk kerajaan, penerimaan senarai menteri dan seterusnya pelantikan serta sumpah jawatan.

Menurut Perkara 93, Presiden Majlis Menteri dan para menteri mesti mengangkat sumpah di hadapan Presiden Republik sebelum menjalankan fungsi mereka.

Keyakinan Parlimen dan tempoh jawatan

Pelantikan oleh Presiden Republik tidak dengan sendirinya memberikan kerajaan mandat untuk terus memerintah tanpa sokongan Parlimen. Perkara 94 menetapkan bahawa kerajaan mesti mempunyai keyakinan kedua-dua dewan Parlimen. Setiap dewan memberikan atau menarik balik keyakinan melalui usul bersebab yang diundi secara panggilan nama, dan kerajaan mesti menghadap kedua-dua dewan dalam tempoh sepuluh hari selepas pembentukannya untuk memperoleh keyakinan.

Undi menentang sesuatu usul kerajaan tidak dengan sendirinya mewajibkan peletakan jawatan kerajaan. Sebaliknya, usul tidak percaya formal mesti ditandatangani oleh sekurang-kurangnya satu persepuluh anggota dewan berkenaan dan tidak boleh dibahaskan sehingga tiga hari selepas dikemukakan.

Perlembagaan tidak menetapkan tempoh tetap bagi Presiden Majlis Menteri atau sesebuah kerajaan. Kelangsungan kerajaan bergantung terutamanya pada hubungan keyakinannya dengan Parlimen. Dalam amalan republik, krisis kerajaan juga boleh berlaku apabila gabungan pemerintah kehilangan sokongan politik dan Presiden Majlis Menteri memilih untuk meletakkan jawatan, tanpa menunggu kelulusan usul tidak percaya formal.

Peruntukan utama Perlembagaan Republik Itali mengenai kerajaan dan Presiden Majlis Menteri

Perkara	Bidang	Peruntukan utama
92	Komposisi dan pelantikan	Kerajaan terdiri daripada Presiden Majlis Menteri dan para menteri. Presiden Republik melantik Presiden Majlis Menteri dan, atas cadangannya, para menteri.
93	Sumpah jawatan	Presiden Majlis Menteri dan para menteri mengangkat sumpah di hadapan Presiden Republik sebelum menjalankan fungsi mereka.
94	Keyakinan Parlimen	Kerajaan mesti memperoleh keyakinan kedua-dua dewan dan menghadap Parlimen dalam tempoh sepuluh hari selepas pembentukannya.
95	Dasar dan tanggungjawab kerajaan	Presiden Majlis Menteri mengarahkan dasar umum kerajaan dan mengekalkan kesatuan haluan politik dan pentadbiran dengan menggalakkan serta menyelaraskan kegiatan para menteri. Para menteri bertanggungjawab secara bersama terhadap tindakan Majlis Menteri dan secara individu terhadap kementerian masing-masing.
96	Kesalahan ketika menjalankan jawatan	Presiden Majlis Menteri dan para menteri tertakluk kepada bidang kuasa kehakiman biasa bagi kesalahan yang dilakukan ketika menjalankan tugas, tertakluk pada tatacara kebenaran yang ditetapkan oleh undang-undang perlembagaan.

Kuasa dan fungsi

Pengarahan dasar dan penyelarasan menteri

Presiden Majlis Menteri bukan sahaja salah seorang anggota kerajaan, tetapi memegang fungsi penyelarasan yang khusus. Perkara 95 memberikan jawatan itu tanggungjawab untuk mengarahkan dasar umum kerajaan, bertanggungjawab terhadap dasar tersebut serta memastikan kesatuan haluan politik dan pentadbiran kerajaan dengan menggalakkan dan menyelaraskan kegiatan para menteri.

Walau bagaimanapun, sistem Itali turut mengekalkan prinsip tanggungjawab bersama Majlis Menteri. Para menteri bertanggungjawab secara bersama terhadap tindakan Majlis Menteri dan secara individu terhadap tindakan kementerian masing-masing. Oleh sebab itu, kedudukan sebenar Presiden Majlis Menteri terhasil daripada gabungan kuasa penyelarasan ketua kerajaan, prinsip kolektif Majlis Menteri dan hubungan keyakinan dengan majoriti Parlimen. Pengaruh politik seseorang Presiden Majlis Menteri boleh berubah mengikut kestabilan majoriti dan susunan gabungan yang menyokong kerajaan.

Undang-undang No. 400 tahun 1988 memperincikan fungsi penyelarasan tersebut. Antaranya, Presiden Majlis Menteri boleh mengeluarkan arahan bagi melaksanakan keputusan Majlis Menteri, menggalakkan dan menyelaraskan kegiatan para menteri serta, dalam keadaan tertentu, menangguhkan sesuatu tindakan menteri dalam perkara dasar atau pentadbiran untuk dirujuk kepada Majlis Menteri. Hal ini tidak menghapuskan autonomi dan tanggungjawab perlembagaan para menteri, tetapi menyediakan mekanisme untuk mengekalkan keselarasan tindakan kerajaan.

Hubungan dengan Presiden Republik dan Parlimen

Hubungan antara Presiden Majlis Menteri dengan Presiden Republik bermula sejak pembentukan kerajaan. Presiden Republik mempunyai kuasa perlembagaan untuk melantik Presiden Majlis Menteri, manakala para menteri dilantik atas cadangan ketua kerajaan.

Presiden Majlis Menteri juga memainkan peranan dalam pengesahan tindakan tertentu Presiden Republik. Perkara 89 Perlembagaan menetapkan bahawa sesuatu tindakan Presiden Republik tidak sah melainkan ditandatangani balas oleh menteri yang mengusulkannya dan mengambil tanggungjawab terhadap tindakan tersebut. Tindakan yang mempunyai kuasa perundangan dan tindakan lain yang ditetapkan oleh undang-undang turut memerlukan tandatangan balas Presiden Majlis Menteri.

Hubungan dengan Parlimen pula dibentuk terutamanya oleh prinsip keyakinan. Selain memperoleh keyakinan awal kedua-dua dewan, kerajaan bertanggungjawab secara politik kepada majoriti Parlimen yang menyokongnya. Keupayaan Presiden Majlis Menteri untuk melaksanakan program kerajaan dengan itu bergantung bukan sahaja pada kuasa formal jawatan, tetapi juga pada keutuhan sokongan parlimen.

Pejabat dan pusat pentadbiran

Palazzo Chigi di Piazza Colonna, Rom, merupakan pusat pejabat Presiden Majlis Menteri.

Presiden Majlis Menteri dibantu oleh Pejabat Presiden Majlis Menteri (Itali: Presidenza del Consiglio dei ministri), iaitu struktur pentadbiran yang menyokong pelaksanaan fungsi ketua kerajaan dan penyelarasan kegiatan kerajaan. Struktur tersebut tidak sama dengan sebuah kementerian biasa; organisasi dan fungsinya dibentuk melalui undang-undang khusus mengenai kerajaan dan pentadbiran pusat.

Pejabat langsung Presiden Majlis Menteri berpusat di Palazzo Chigi, Piazza Colonna, Rom. Pejabat tersebut memberikan bantuan langsung dan peribadi kepada Presiden Majlis Menteri dalam menjalankan fungsinya dan, apabila diperlukan, menyelaras hubungan dengan badan institusi dan politik. Palazzo Chigi ialah pusat pejabat dan kegiatan kerajaan, bukannya kediaman rasmi Presiden Majlis Menteri.

Peranan dalam Kesatuan Eropah

Presiden Majlis Menteri turut memainkan peranan dalam penyertaan Itali dalam institusi Kesatuan Eropah. Majlis Eropah Kesatuan Eropah menghimpunkan ketua negara atau ketua kerajaan daripada 27 negara anggota bersama Presiden Majlis Eropah dan Presiden Suruhanjaya Eropah. Institusi ini menetapkan hala tuju dan keutamaan politik umum Kesatuan Eropah dan tidak menjalankan fungsi perundangan.

Dalam susunan semasa, Itali diwakili dalam Majlis Eropah oleh Presiden Majlis Menteri. Senarai rasmi anggota Majlis Eropah pada 2026 menyenaraikan Giorgia Meloni sebagai Perdana Menteri Itali. Majlis Eropah Kesatuan Eropah tidak harus dikelirukan dengan Majlis Eropah, sebuah pertubuhan antarabangsa yang berasingan daripada Kesatuan Eropah.

Cadangan reformasi perlembagaan

Kedudukan Presiden Majlis Menteri menjadi tumpuan suatu cadangan reformasi perlembagaan yang dikemukakan pada penggal Parlimen ke-19. Rang undang-undang perlembagaan S. 935, yang kemudiannya menjadi A.C. 1921 di Dewan Perwakilan, mencadangkan antara lain pemilihan Presiden Majlis Menteri secara langsung melalui hak mengundi sejagat serta perubahan yang bertujuan mengukuhkan kestabilan kerajaan.

Senat meluluskan rang undang-undang tersebut dalam pertimbangan pertama sebelum menghantarnya ke Dewan Perwakilan pada 18 Jun 2024. Pemeriksaan di Suruhanjaya Hal Ehwal Perlembagaan Dewan Perwakilan bermula pada 4 Julai 2024. Setakat 1 September 2026, rekod rasmi Dewan Perwakilan masih menyatakan rang undang-undang itu sebagai sedang diperiksa di suruhanjaya. Oleh itu, cadangan pemilihan langsung tersebut belum menjadi sebahagian daripada Perlembagaan yang berkuat kuasa, dan sistem semasa masih berdasarkan pelantikan Presiden Majlis Menteri oleh Presiden Republik menurut Perkara 92.

Lihat juga

• Senarai Perdana Menteri Itali
• Majlis Menteri Itali
• Presiden Itali
• Parlimen Itali
• Politik Itali

Pautan luar

• Laman sesawang rasmi Kerajaan Itali
• Pejabat Presiden Majlis Menteri