सामग्री पर जैथिन

मूलवक्ताके सङ्ख्या अनुसार भाषाके सूची

विकिपीडिया से
मानवभाषा परिवारके बर्तमान बितरण

ई लेख मानवभाषाके उनखर मूलबक्ताके सङ्ख्याके अनुसार सूचीबद्ध करहे ।

तैयो ऐसन सभ सूचीपत्रके उपयोग सावधानीपूर्वक कैल जायेके चाहि, काहेकि उपभाषानिरन्तरता साथे भाषाके अलिगे करेलागि भाषायी मानदण्डके एगो सुसङ्गत समूह तैयार कैल असम्भव हे ।[१]

जनसङ्ख्यानुसार शीर्षभाषा

[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]

एथ्नोलॉग् (२०१९, २२मा सन्स्करण)

[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]
कमसे कम ५ करोड़ प्रथमभाषिक भाषा (एथ्नोलॉग् अनुसार)[२]
बिश्वव्यापी मूलभाषी अनुपातानुसार भाषाके बुद्बुदसारणी

एथ्नोलॉगके (Ethnologue), एसआईएल इण्टर्नेशनल् द्वारा प्रकाशित भाषासन्दर्भ, २०१९ मा सन्स्करण निम्नलिखितभाषा कमसे-कम १ करोड़ (10 मिलियन्) बक्ताके रूपमे सूचीबद्ध कैल गेलहे ।[३]

कमसे-कम १ करोड़ (१० मिलियन्) प्रथमभाषिक भाषा[३]
श्रेणी भाषा बक्ता
करोड़े (मिलियने)
बिश्वजनसङ्ख्याके
प्रतिशत
(मार्च २०१९)
भाषापरिबार शाखा
1 मन्दारिन चीनी ९१.८ (918) 11.922% चीनी-तिब्बतीय चीनीय
2 स्पैनिश ४८.० (480) 5.994% हिन्द-यूरोपीय रोमान्स
3 अङ्ग्रेजी ३७.९ (379) 4.922% हिन्द-यूरोपीय जर्मेनिक
4 हिन्दी (सन्स्कृतकृत हिन्दुस्थानी)[४] ३४.१ (341) 4.429% हिन्द-यूरोपीय हिन्द-आर्य
5 बाङ्ला ३०.० (300) 4.000% हिन्द-यूरोपीय हिन्द-आर्य
6 पुर्तगाली २२.१ (221) 2.870% हिन्द-यूरोपीय रोमान्स
7 रूसी १५.४ (154) 2.000% हिन्द-यूरोपीय बाल्टो-स्लाविक
8 जापानी १२.८ (128) 1.662% जापानिक जापानी
9 पच्छियापञ्जाबी[५] ९.२७ (92.7) 1.204% हिन्द-यूरोपीय हिन्द-आर्य
10 मराठी ८.३१ (83.1) 1.079% हिन्द-यूरोपीय हिन्द्-आर्य
11 तेलुगु ८.२० (82.0) 1.065% द्राविड़ीय दक्खिन-केन्द्रीय
12 वू चीनी ८.१४ (81.4) 1.057% चीनी-तिब्बतीय चीनीय
13 तुर्की ७.९४ (79.4) 1.031% तुर्की ओझुज्
14 कोरियाई ७.७३ (77.3) 1.004% कोरियनिक एकान्तभाषा
15 फ्रेञ्च ७.७२ (77.2) 1.003% हिन्द-यूरोपीय रोमान्स
16 जर्मन (खाली मानकजर्मन) ७.६१ (76.1) 0.988% हिन्द-यूरोपीय जर्मेनिक
17 बियतनामी ७.६० (76.0) 0.987% दक्खिन-पूर्ब बियतीय
18 तमिल् ७.५० (75.0) 0.974% द्राविड़ीय दक्खिन
19 यू चीनी (कैंटोनीज़ ७.३१ (73.1) 0.949% चीनी-तिब्बतीय चीनीय
20 उर्दू (फारसीकृत हिन्दुस्थानी)[४] ६.८६ (68.6) 0.891% हिन्द्-यूरोपीय हिन्द-आर्य
21 जावाभाषा ६.८३ (68.3) 0.887% आस्ट्रोनीशीय मलय-पोलिनीशियन
22 इतालवी ६.४८ (64.8) 0.842% हिन्द-यूरोपीय रोमान्स
23 मिस्रीय-अरबी ६.४६ (64.6) 0.839% अफ्रो-एशियाटिक् सामी
24 गुजराती ५.६४ (56.4) 0.732% हिन्द-यूरोपीय हिन्द-आर्य
25 ईरानी फारसी ५.२८ (52.8) 0.686% हिन्द-यूरोपीय ईरानीय
26 भोजपुरी ५.२२ (52.2) 0.678% हिन्द-यूरोपीय हिन्द-आर्य
27 दक्खिनमीन ५.०१ (50.1) 0.651% चीनी-तिब्बतीय चीनीय
28 हाक्का ४.८२ (48.2) 0.626% चीनी-तिब्बतीय चीनीय
29 जीन्-चीनी ४.६९ (46.9) 0.609% चीनी-तिब्बतीय चीनीय
30 हौसा ४.३९ (43.9) 0.570% अफ्रो-एशियाटिक् चाडिक
31 कन्नड ४.३६ (43.6) 0.566% द्राविड़ीय दक्खिन
32 इण्डोनेशियाई भाषा ४.३४ (43.4)[६][७] 0.564% आस्ट्रोनीशीयाई मलय-पोलिनीशियन
33 पोलिश ३.९७ (39.7) 0.516% हिन्द-यूरोपीय बाल्टो-स्लाविक
34 योरुबा ३.७८ (37.8) 0.491% नाइजर्-काङ्गो वोल्टा–नाइजर्
35 शियङ्ग्-चीनी ३.७३ (37.3) 0.484% चीनी-तिब्बतीय चीनीय
36 मलयाल ३.७१ (37.1) 0.482% द्राविड़ीय दक्खिन
37 ओड़िआ ३.४५ (34.5) 0.448% हिन्द-यूरोपीय हिन्द-आर्य
38 मैथिली ३.३९ (33.9) 0.440% हिन्द-यूरोपीय हिन्द-आर्य
39 बर्मी ३.२९ (32.9) 0.427% चीनी-तिब्बतीय लोलो-बर्मी
40 पूर्बी पञ्जाबी[५] ३.२६ (32.6) 0.423% हिन्द-यूरोपीय हिन्द-आर्य
41 सुण्डाभाषा ३.२४ (32.4) 0.421% आस्ट्रोनीशीय मलय-पोलिनीशियन
42 सूडानी-अरबी ३.१९ (31.9) 0.414% अफ्रो-एशियाटिक् सामी
43 अल्जीरियन-अरबी २.९४ (29.4) 0.382% अफ्रो-एशियाटिक् सामी
44 मोरोकन-अरबी २.७५ (27.5) 0.357% अफ्रो-एशियाटिक् सामी
45 युक्रेनियन २.७३ (27.3) 0.355% हिन्द-यूरोपीय बाल्टो-स्लाविक
46 इग्बो २.७० (27.0) 0.351% नाइजर्-काङ्गो वोल्टा–नाइजर्
47 उत्तरीयउजबेक २.५१ (25.1) 0.326% तुर्की कर्लूक्
48 सिन्धी २.४६ (24.6) 0.319% हिन्द-यूरोपीय हिन्द-आर्य
49 उत्तरलेवण्टीय-अरबी २.४६ (24.6) 0.319% अफ्रो-एशियाटिक् सामी
50 रोमानियन २.४३ (24.3) 0.316% हिन्द-यूरोपीय रोमान्स
51 तगालोग् २.३६ (23.6) 0.306% आस्ट्रोनीशीय मलय-पोलिनीशियन
52 डच २.३१ (23.1) 0.300% हिन्द-यूरोपीय जर्मेनिक
53 षैदी-अरबी २.२४ (22.4) 0.291% अफ्रो-एशियाटिक् सामी
54 ग्यन्-चीनी २.२१ (22.1) 0.287% चीनी-तिब्बतीय चीनीय
55 अम्हारिक २.१९ (21.9) 0.284% अफ्रो-एशियाटिक् सामी
56 उत्तरपश्तो २.०९ (20.9) 0.271% हिन्द्-यूरोपीय ईरानीय
57 मगही २.०७ (20.7) 0.269% हिन्द-यूरोपीय हिन्द-आर्य
58 थाई २.०७ (20.7) 0.269% क्रा-दायी ताई
59 सराइकी २.०० (20.0) 0.260% हिन्द्-यूरोपीय हिन्द-आर्य
60 ख्मेर् १.६६ (16.6) 0.216% दक्खिन-पूर्ब ख्मेर्
61 छत्तीसगढी १.६३ (16.3) 0.212% हिन्द-यूरोपीय हिन्द-आर्य
62 सोमाली १.६२ (16.2) 0.210% अफ्रो-एशियाटिक् कुशिटिक्
63 मलेशियाभाषा (मलेशियाई मलय) १.६१ (16.1) 0.209% आस्ट्रोनीशीय मलय-पोलिनीशियन
64 सिबुआनो १.५९ (15.9) 0.206% आस्ट्रोनीशीय मलय-पोलिनीशियन
65 नेपाली १.५८ (15.8) 0.205% हिन्द-यूरोपीय हिन्द-आर्य
66 मेसोपोटामियन-अरबी १.५७ (15.7) 0.204% अफ्रो-एशियाटिक् सामी
67 असमिया १.५३ (15.3) 0.199% हिन्द-यूरोपीय हिन्द-आर्य
68 सिन्हल १.५३ (15.3) 0.199% हिन्द-यूरोपीय हिन्द-आर्य
69 उत्तरीयकुर्दी १.४६ (14.6) 0.190% हिन्द-यूरोपीय ईरानीय
70 हिजाझी-अरबी १.४५ (14.5) 0.188% अफ्रो-एशियाटिक् सामी
71 नाइजीरियन फुल्फुल्दे १.४५ (14.5) 0.188% नाइजर्-काङ्गो सेनेगाम्बियन
72 बोआरिश्च १.४१ (14.1) 0.183% हिन्द-यूरोपीय जर्मेनिक
73 दक्खिन-अजर्बैजानी १.३८ (13.8) 0.179% तुर्की ओझुज्
74 यूनानी १.३१ (13.1) 0.170% हिन्द-यूरोपीय यूनानीय
75 चटगाँवी १.३० (13.0) 0.169% हिन्द्-यूरोपीय हिन्द-आर्य
76 कजाक् १.२९ (12.9) 0.168% तुर्की किपचक्
77 दक्खिनी १.२८ (12.8) 0.166% हिन्द-यूरोपीय हिन्द-आर्य
78 हङ्गेरियन १.२६ (12.6) 0.164% यूरालिक फिनो-ऊग्रिक
79 किन्यार्वाण्डा १.२१ (12.1) 0.157% नाइजर्-काङ्गो बण्टू
80 जुलु १.२१ (12.1) 0.157% नाइजर्-काङ्गो बण्टू
81 दक्खिनलेवण्टीय-अरबी १.१६ (11.6) 0.151% अफ्रो-एशियाटिक् सामी
82 टुनिशियन-अरबी १.१६ (11.6) 0.151% अफ्रो-एशियाटिक् सामी
83 सानानी-अरबी १.१४ (11.4) 0.148% अफ्रो-एशियाटिक् सामी
84 उत्तरमीन १.१० (11.0) 0.143% चीनी-तिब्बतीय चीनीय
85 दक्खिनपश्तो १.०९ (10.9) 0.142% हिन्द-यूरोपीय ईरानीय
86 रुण्डी १.०८ (10.8) 0.140% नाइजर्-काङ्गो बण्टू
87 चेक् १.०७ (10.7) 0.139% हिन्द-यूरोपीय बाल्टो-स्लाविक
88 ताईजी-अदनी-अरबी १.०५ (10.5) 0.136% अफ्रो-एशियाटिक् सामी
89 उइगुर् १.०४ (10.4) 0.135% तुर्की कर्लूक्
90 पूर्वमीन १.०३ (10.3) 0.134% चीनी-तिब्बतीय चीनीय
91 सीलेटी १.०३ (10.3) 0.134% हिन्द-यूरोपीय हिन्द-आर्य

नेश्नल् इसीक्लोपीडिन् (२०१०)

[सम्पादित करथिन | स्रोत सम्पादित करथिन]

नीचे देल सारणी स्वीडिश बिश्वकोश नेश्नल् इसीक्लोपीडिनके २००७ सन्स्करणमे मूलबक्ताके अनुमानित सङ्ख्या अनुसार शीर्ष १०० भाषाके सूचीबद्ध करहे । काहेकि अलिगे-अलिगे देसमे जनगणनाके बिधि ढेर भिन्न होवहे, आउ ई देखित कि कुछ देस अपनी जनगणनामे भाषाके रिकॉर्ड् न करहथ, मूलबक्ता वा सम्पूर्ण बक्ताद्वारा भाषाके कौनो सूची प्रभावी रूपसे अनुमान पर आधारित होवहे । २०१० से आजतक अनुमानो प्रदान कैल गेलहे ।[८]

शीर्ष इगारह भाषामे राष्ट्रीय नेश्नल् इसीक्लोपीडिन् के २००७ सन्स्करणसे अतिरिक्त डेटा शामिल हे । 95 मिलियन् (९.५ करोड़) से ऊपरके सङ्ख्याके निकटतम 5 मिलियन् (५० लाख) तक पूर्णाङ्कित कैल गेलहे ।

जनसङ्ख्यानुसार शीर्षभाषा नेश्नल् इसीक्लोपीडिन् अनुसारम्
श्रेणी भाषा मातृभाषा
बक्ताः
मिलियने
२००७ (२०१०)
बिश्वजनसङ्ख्याके
प्रतिशत
(२००७)
1मन्दारिन (सम्पूर्ण शाखा)935 (955)१४.१%
2स्पैनिश390 (405)५.८५%
3अङ्ग्रेजी365 (360)५.५२%
4हिन्दी[९][१०]295 (310)४.४६%
5अरबी280 (295)४.२३%
6पुर्तगाली205 (215)३.०८%
7बाङ्ला200 (205)३.०५%
8रूसी160 (155)२.४२%
9जापानी125 (125)१.९२%
10पञ्जाबी95 (100)१.४४%
11जर्मन92 (95)१.३९%
12जावाभाषा82१.२५%
13वू (सङ्घायीय सहित)80१.२0%
14मलय (इण्डोनेशियाई भाषा आउ मलेशियाई भाषा सहित)77[६]१.१६%
15तेलुगु76१.१५%
16बियतनामी76१.१४%
17कोरियाई76१.१४%
18फ्रेञ्च75१.१२%
19मराठी73१.१0%
20तमिल्70१.०६%
21उर्दू66०.९९%
22तुर्की63०.९५%
23इतालवी59०.९0%
24यू (कण्टोनी सहित)59०.८९%
25थाई56०.८५%
26गुजराती49०.७४%
27जीन48०.७२%
28दक्षिणीयमीन (होकियन तिययू सहित)47०.७१%
29फारसी45०.६८%
30पोलिश40०.६१%
31पश्तो39०.५८%
32कन्नड38०.५८%
33शियङ्ग्38०.५८%
34मलयाल38०.५७%
35सुण्डाभाषा38०.५७%
36हौसा34०.५२%
37ओड़िआ (उड़िआ)33०.५0%
38बर्मी33०.५0%
39हाक्का31०.४६%
40युक्रेनियन30०.४६%
41भोजपुरी29[११]०.४३%
42तगालोग् (फिलिपीनो)28०.४२%
43योरुबा28०.४२%
44मैथिली27[११]०.४१%
45उजबेक26०.३९%
46सिन्धी26०.३९%
47अम्हारिक25०.३७%
48फुला24०.३७%
49रोमानियन24०.३७%
50ओरोमो24०.३६%
51इग्बो24०.३६%
52अजर्बैजानी23०.३४%
53अवधी22[११]०.३३%
54ग्यन् चीनी22०.३३%
55सिबुआनो (विसायन्)21०.३२%
56डच21०.३२%
57कुर्दी21०.३१%
58सर्बो-क्रोएशियन19०.२८%
59मालागासी18०.२८%
60सराइकी17[१२]०.२६%
61नेपाली17०.२५%
62सिन्हल16०.२५%
63चटगाँवी16०.२४%
64झुआङ्ग्16०.२४%
65ख्मेर्16०.२४%
66तुर्कमेन्16०.२४%
67असमिया15०.२३%
68मधुर15०.२३%
69सोमाली15०.२२%
70मारवाडी14[११]०.२१%
71मगही14[११]०.२१%
72हरियाणवी14[११]०.२१%
73हङ्गेरियन13०.१९%
74छत्तीसगढी12[११]०.१९%
75यूनानी12०.१८%
76चेवा12०.१७%
77दक्खिनी11०.१७%
78आकान्11०.१७%
79कजाक्11०.१७%
80उत्तरमीन10.9०.१६%
81सीलेटी10.7०.१६%
82जुलु10.4०.१६%
83चेक10.0०.१५%
84किन्यार्वाण्डा9.8०.१५%
85ढूण्ढारी9.6[११]०.१५%
86हेतीय क्रियोल्9.6०.१५%
87पूर्वमीन (फूझो बोली सहित)9.5०.१४%
88इलोकानो9.1०.१४%
89क्वेचुआ8.9०.१३%
90किरुण्डी8.8०.१३%
91स्वीडिश8.7०.१३%
92ह्मोङ्ग्8.4०.१३%
93शोना8.3०.१३%
94उइगुर्8.2०.१२%
95हिलिगेनन भाषा (विसायन्)8.2०.१२%
96मोस्सी7.6०.११%
97कोसा7.6०.११%
98बेलारूसी7.6[१३]०.११%
99बलूची7.6०.११%
100कोङ्कणी7.4०.११%
कुल 5,610८५%

सीआईए (CIA)-अनुसार, २०१८ बरिसमे अधिकान्शभाषित प्रथमभाषा हल -[१४]

जनसङ्ख्यानुसार शीर्ष प्रथमभाषा सीआईए अनुसार[१४]
श्रेणी भाषा बिश्वजनसङ्ख्याके
प्रतिशत
(२०१८)
1मन्दारिन चीनी12.3%
2स्पैनिश6.0%
3अङ्ग्रेजी5.1%
3अरबी5.1%
5हिन्दी3.5%
6बाङ्ला3.3%
7पुर्तगाली3.0%
8रूसी2.1%
9जापानी1.7%
10पश्चिमेयपञ्जाबी1.3%
11जावाभाषा1.1%
  1. ↑ पॉलिल्लो, जॉन् सी.; दास, अनुपम (३१ मार्च २००६). "भाषासाङ्ख्यिकीके मूल्याङ्कन - एथ्नोलॉग् आउ ओकर आगे (अङ्ग्रेजी: Evaluating language statistics: the Ethnologue and beyond)" (PDF). युनेस्को साङ्ख्यिकी सन्स्था. pp. 3–5. Retrieved १७ नवम्बर २०१८. {{cite web}}: Check date values in: |accessdate= and |date= (help)
  2. ↑ "What are the top 200 most spoken languages?". Ethnologue (in अङ्ग्रेजी). ३ अक्टुबर् २०१८. Retrieved २० अक्टुबर् २०२१. {{cite web}}: Check date values in: |accessdate= and |date= (help); Unknown parameter |trans_title= ignored (|trans-title= suggested) (help)CS1 maint: unrecognized language (link)
  3. 1 2 "Summary by language size". Ethnologue (in अङ्ग्रेजी). Archived from the original on १२ मार्च २०१९. Retrieved १२ मार्च २०१९. {{cite web}}: Check date values in: |accessdate= and |archive-date= (help); Unknown parameter |deadurl= ignored (help); Unknown parameter |trans_title= ignored (|trans-title= suggested) (help)CS1 maint: unrecognized language (link)
  4. 1 2 हिन्दी-उर्दू प्रायः एगो हिन्दुस्थानीभाषाके मानकीकृतपञ्जिका नियन बर्गीकृत होवहे ।
  5. 1 2 राष्ट्रीय सीमापर भाषा अपेक्षा एगो अलिगे लिपिद्वारा परिभाषित
  6. 1 2 इण्डोनेशियाई बोलेवालाके अधिक दक्षताके चलते, कुछ जनके तर्क हे जे ई सङ्ख्या एथ्नोलॉग् द्वारा प्रथमभाषा (जैसे, जावाभाषा) के रूपमे परिभाषित कैल गेल सङ्ख्यासे ढेर जादे होवेके चाहि, जेकर अनुमान २१.५ और २६.८ करोड़ (215 से 268 मिलियन्) के बीच हे ।
  7. ↑ Koroko, Uli (2012). "How many people speak Indonesian?". ipill.manoa.hawaii.edu. {{cite web}}: Unknown parameter |trans_title= ignored (|trans-title= suggested) (help)
  8. ↑ Mikael Parkvall, "Världens 100 största språk 2007" [२००७ बरिसमे बिश्वस्य १०० बृहत्तमभाषा], इसीक्लोपीडिन् मे । शीर्ष दर्जन भाषालागि तारा चिन्हा (*) २०१० के अनुमाना के दर्शावहे ।
  9. ↑ हिँया खाली आधुनिक मानक हिन्दियेके उल्लेख कैल गेलहे । भारतके जनगणना हिन्दीके ढील आउ व्यापक आधार पर परिभाषित करहे । एकरामे सम्पूर्ण हिन्दुस्थानीभाषा शामिल नै हे, खाली एकर हिन्दीपञ्जिका शामिल हे । मानक हिन्दीके अतिरिक्त, एकरामे देवनागरी लिपिमे लिखल हिन्दीसमूहके अन्तर्गत अवधी, ढूण्ढाड़ी, भोजपुरी, हरियाणवी आदि सहित अन्य हिन्द-आर्यभाषाके समूह शामिल हे, जिनखर २००१ मे ४२.२ करोड़ (422 मिलियन) से अधिक मूलबक्ता हलन । हालाङ्कि, जनगणना मानकहिन्दी, उपरोक्त भाषासभ आउ अन्य भाषाके हिन्दीसे अलिगे मातृभाषाके रूपोमे मान्यता दे हे, आउ ईसभ भाषालागि अलिगे-अलिगे डेटा प्रदान करहे ।
  10. ↑ Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues – 2000 (बक्तासभके भाषाके आउ मातृभाषाके बलके सारान्श - २०००), भारतके जनगणना, २००१
  11. 1 2 3 4 5 6 7 8 ऊ पूर्ण बक्ताके खाली एगो अन्श हे; अन्य लोगके गणना हिन्दीके अन्तर्गत कैल जाहे काहेकि ऊ अपन भाषाके हिन्दीके उपबोली मानहथ ।
  12. ↑ सङ्ख्याके उपरोक्त पञ्जबियोमे गिनल जा सकहे ।
  13. ↑ खाली आधे लोग अपन घरेलूभाषाके रूपमे बेलारूसीके उपयोग करहथ ।
  14. 1 2 "Most spoken languages in the World [बिश्वके अधिकान्श भाषितभाषा]". Retrieved १ जनवरी २०२२. {{cite web}}: Check date values in: |accessdate= (help)