ខេត្តអ៊ីនណាន

អ៊ីនណាន 云南
ខេត្ត
Name transcription(s)
• ចិន	云南省 (អ៊ីណានឝឹង)
• Nuosu	ꒊꆈ or ꒊꆈꌜ (Yypnuo or Yypnuose)
• Standard Zhuang	Yinznanz
• Abbreviation	YN / 滇 (Diān) or 云 (Yún)
Jade Dragon Snow Mountain Old Town of Lijiang Stone Forest The Three Pagodas of Dali City Honghe Hani Rice Terraces
និរុត្តិសាស្ត្រ: {{{etymology}}}
Location of Yunnan in China
Coordinates: 25°02′58″N 102°42′32″E
Country	China
Kingdom of Nanzhao	738
Dachanghe	902
Ming conquest of Yunnan	1381–1382
Yunnan clique	1915–1945
Takeover by the People's Liberation Army	1951
Capital ទំព័រគំរូ:Nwr	Kunming
Divisions	16 prefectures, 129 counties, 1565 townships
Government
• Type	Province
• Body	Yunnan Provincial People's Congress
• Party Secretary	Wang Ning
• Congress chairman	Wang Ning
• Governor	Wang Yubo
• CPPCC chairman	Liu Xiaokai
• National People's Congress Representation	91 deputies
Area
• Total	៣៩៤០០០ គម2 (១៥២០០០ ម៉ាយ ការ)
• Rank	8th
Highest elevation (Kawagarbo)	៦៧៤០ m (២២១១០ ft)
Population  (2020)	ទំព័រគំរូ:Fix comma category
Population  (2020)
• Total	ទំព័រគំរូ:Fix comma category
• Rank	12th
• Density	០.០០០១២/km2 (០.០០០៣១/sq mi)
• Rank	24th
Demographics
• Ethnic groups	Han: 67% Yi: 11% Bai: 3.6% Hani: 3.4% Zhuang: 2.7% Dai: 2.7% Miao: 2.5% Hui: 1.5% Tibetan: 0.3% De'ang: 0.19%
• Languages and dialects	Southwestern Mandarin 25 minority languages
GDP (2023)
• Total	CN¥3,002 billion ទំព័រគំរូ:Nwr 18th)
• Per capita	CN¥64,107 ទំព័រគំរូ:Nwr 23rd)
ISO 3166 code	CN-YN
HDI (2023)	0.737 (27th) – high
Website	yn.gov.cn

ខេត្តអ៊ីនណាន
"Yunnan" in simplified (top) and traditional (bottom) Chinese characters
ឈ្មោះចិន
Traditional Chinese	雲南
Simplified Chinese	云南
Literal meaning	"South of the colorful clouds"（彩雲之南 / 彩云之南）
Transcriptions Standard Mandarin Hanyu Pinyin Yúnnán Bopomofo ㄩㄣˊ   ㄋㄢˊ Gwoyeu Romatzyh Yunnan Wade–Giles ទំព័រគំរូ:Tonesup IPA [y̌n.nǎn] ( ស្ដាប់) Wu Romanization Yiuin平-noe平 Hakka Romanization Yùn-nàm Yue: Cantonese Yale Romanization Wàhn-nàahm IPA ទំព័រគំរូ:IPAc-yue Jyutping Wan4-naam4 Southern Min Hokkien POJ Hûn-lâm
Yi name
Yi	ꒊꆈ yyp nuo
Tai Lue name
Tai Lue	ᦍᦲᧃᧉᦓᦱᧃᧉ jin naan
Lisu name
Lisu	ꓬꓱ-ꓠ ye na
Tibetan name
Tibetan	ཡུན་ནན་ yun nan
Northern Thai name
Northern Thai	ᩅᩥᩮᨵᩉᩁᩣ᩠ᨩ Witheharat
Thai name
Thai	ยูนนาน Yunnan
Vietnamese name
Vietnamese	Vân Nam 雲南
Lao name
Lao	ຢຸນນານ yun nān
Burmese name
Burmese	ယူနန်ပြည်နယ် yunanpranynai
Shan name
Shan	ယူႇၼၢၼ်ႇ၊ မိူင်း yū⸒nān⸒, möṅː

អ៊ីនណាន រឺ យូនណានគឺជាខេត្តដីគោកភាគខាងក្នុងមួយស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសចិនភាគនិរតី ដែលមានផ្ទៃដីលាតសន្ធឹងប្រមាណ ៣៩៤.០០០ គ.ម.^២ និងមានប្រជាជនចំនួន ៤៧,២លាននាក់ (គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២០)។ ទីរួមខេត្តនេះគឺឃន់មិង។ ខេត្តនេះជាប់នឹងខេត្តចិនមួយចំនួន គួយចុវ ស៊ឺឈ័ន តំបន់ស្វយ័តគ័ងឝ៊ី និងទីបេ ហើយក៏ជាប់នឹងបណ្ដាប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍មួយចំនួនផងដែរ ដូចជា មីយ៉ាន់ម៉ា (ភូមា) វៀតណាម និងលាវ។ ខេត្តអ៊ីនណាន គឺជាខេត្តអភិវឌ្ឍតិចតួចទីបួនរបស់ចិន បើផ្អែកលើចំនូលក្រោយកាត់ពន្ធនិងប.ស.ស.ហើយម្នាក់ៗក្នុងឆ្នាំ២០១៤។

អ៊ីណាន ស្ថិតនៅតំបន់សំបូរភ្នំ ដែលមានរយៈកំពស់ខ្ពស់នៅភាគពាយព្យ និងរយៈកំពស់ទាបនៅភាគអាគ្នេយ៍។ ប្រជាជនភាគច្រើនរស់នៅភាគខាងកើតខេត្ត។ នៅភាគខាងលិច ឧព្វេធ(អ៊ុប-ពេត) រឺកំពស់ អាចខុសៗគ្នាចាប់ពីកំពូលភ្នំ រហូតដល់ដងទន្លេ ស្មើនឹង ៣.០០០ម។ អ៊ីនណានសំបូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិ និងភាពចំរុះនៃពពួកភូតគ្រាមនានាច្រើនជាងគេបំផុតនៅក្នុងប្រទេសចិន។ ក្នុងចំណោមរុក្ខជាតិមានបំពង់នាំ (vascular plants) ប្រមាណ ៣០,០០០ ប្រភេទនៅក្នុងប្រទេសចិន ខេត្តយូនណានមានរហូតដល់ប្រហែល ១៧,០០០ ប្រភេទ ឬច្រើនជាងនេះ។ ជម្រកធនធានរ៉ែអាលុយមីញ៉ូម សំណ ជីង្គស័ក និងប៉ាហាំង របស់ខេត្តយូនណាន គឺធំជាងគេបង្អស់នៅក្នុងប្រទេសចិន ហើយក៏មានជម្រកធនធានរ៉ែស្ពាន់ និងនីកែល ដ៏សំខាន់ផងដែរ។ តាមប្រវត្តិសាស្ត្រ ផ្លូវសូត្រភាគនិរតីដែលឆ្ពោះទៅកាន់តំបន់ Bhitargarh ក្នុងប្រទេសបង់ក្លាដែស បានឆ្លងកាត់ទឹកដីនៃខេត្តយូនណានបច្ចុប្បន្ននេះ។

រាជវង្សហាន បានកត់ត្រាទំនាក់ទំនងការទូតជាលើកដំបូងជាមួយខេត្តនេះនៅចុងបញ្ចប់នៃសតវត្សទី 2 មុនគ.ស ហើយខេត្តនេះបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃ ផ្លូវសូត្រ ទៅកាន់ Bhitargarh ក្នុង ប្រទេសបង់ក្លាដែស ។ តំបន់នេះត្រូវបានគ្រប់គ្រងលើដោយ ចិននិងទីបេ នគរ -speaking របស់ ណានចោ (738-937) អមដោយការ បៃ -ruled ក្រុង Dali ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា (937-1253) ។ បន្ទាប់​ពី​ការ ​ឈ្លានពាន​របស់​ម៉ុងហ្គោល ​ក្នុង​តំបន់​ក្នុង​សតវត្ស​ទី 13 យូណាន​ត្រូវ​បាន​សញ្ជ័យ​ដោយ ​រាជវង្ស Ming ។

ចាប់ពី រជ្ជកាលរាជវង្ស យាន តទៅ តំបន់នេះគឺជាផ្នែកមួយនៃចលនាប្រជាជនដែលឧបត្ថម្ភដោយរដ្ឋាភិបាលកណ្តាលឆ្ពោះទៅព្រំដែនភាគនិរតី ដោយមានរលកធំៗចំនួនពីរនៃជនចំណាកស្រុកមកពី តំបន់ភាគច្រើន Han នៅភាគខាងជើង និងភាគអាគ្នេយ៍នៃប្រទេសចិន។ ដូចផ្នែកផ្សេងទៀតនៃភាគនិរតីរបស់ប្រទេសចិន ការ កាន់កាប់របស់ជប៉ុន នៅភាគខាងជើងក្នុងអំឡុង សង្គ្រាមលោកលើកទី 2 បាន បង្ខំឱ្យធ្វើចំណាកស្រុកមួយផ្សេងទៀតនៃ ប្រជាជនហាន ចូលទៅក្នុងតំបន់។ រលកនៃការធ្វើចំណាកស្រុកទាំងពីរនេះបានរួមចំណែកធ្វើឱ្យយូណានក្លាយជាខេត្តមួយក្នុងចំណោមខេត្តចម្រុះជាតិសាសន៍បំផុតនៃប្រទេសចិន ដោយជនជាតិភាគតិចមានចំនួនប្រហែល 34 ភាគរយនៃចំនួនប្រជាជនសរុបរបស់វា។ ក្រុមជនជាតិសំខាន់ៗរួមមាន Yi, Bai, Hani, Zhuang, Dai និង Miao ។ ខេត្តយូណានក៏ត្រូវបានគេកំណត់ថាជា "កន្លែងកំណើតនៃតែ... ជាតំបន់ដំបូងដែលមនុស្សបានគិតថាការទទួលទានស្លឹកតែ ឬញ៉ាំមួយពែងអាចរីករាយ"។