Адам Рисс
| Адам Рисс | |
| ағылш. Adam Guy Riess | |
 | |
| Туған күні |
16 желтоқсан 1969 (56 жас) |
|---|---|
| Туған жері | |
| Азаматтығы | |
| Ғылыми аясы | |
| Жұмыс орны | |
| Альма-матер | |
| Ғылыми жетекші | |
| Марапаттары |
|
Адам Рисс (ағылш. Adam Riess; 16 желтоқсан 1969, Вашингтон) — американдық астрофизик және Саул Перлмуттер мен Брайан Шмидтпен бірге «алыстағы суперноваларды бақылау арқылы Әлемнің жеделдетілген кеңеюін ашқаны үшін» 2011 жылғы физика бойынша Нобель сыйлығының иегері[1].
Өмірбаяны
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Адам Гай Рисс 1969 жылы желтоқсанда Вашингтонда, Колумбия округінде, еврей отбасында үш баланың кенжесі болып дүниеге келген.[2][3] Әкесі — Майкл Рисс (1931–2007), теңіз инженері және Bistro International мұздатылған азық-түлік тарату компаниясының иесі, 1936 жылы ата-анасымен бірге Германиядан «Европа» желкенді кемесімен қоныс аударған.[4] Анасы — Дорис Рисс психолог болған. Рисстің әкесі жағынан атасы — журналист, соғыс тілшісі және жазушы Курт Рисс (1902—1990) болған.[5]
Ол Уоррен (Нью-Джерси штаты) қаласында өсті 1992 жылы Массачусетс технологиялық институтын бітіріп, Phi Delta Theta студенттік қауымдастығының мүшесі болды 1996 жылы Гарвард университетінде PhD дәрежесін алды. Роберт Киршнердің жетекшілігімен жазылған диссертациясы Ia типті супернова туралы болды. 1999 жылы Ғарыштық телескоп ғылым институтына келгенге дейін Рисс Берклидегі Калифорния университетінің Миллер институтында ғылыми қызметкер болды. 1998 жылдан бастап Адам Рисс және Брайан Шмидтпен бірге Ia типті супернова іздеу бағдарламаларының негізгі зерттеушілерінің бірі болды. Сол жылы оның тобы Перлмуттер бастаған топпен бірге Ғаламның жеделдетілген кеңеюін көрсете алды[6]. Бұл жаңалық Science журналында «жылдың серпілісі» деп аталды. 2005 жылдан бастап ол Джонс Хопкинс университетінде жұмыс істейді. Сондай-ақ, ол алыстағы суперноваларды анықтау бойынша Хаббл ғарыштық телескопының бағдарламасын басқарады. Оның командасы Әлемнің кеңеюін 10 миллиард жыл бұрынға дейін сәтті бақылады.
2009 жылдан бастап Рисс АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі[7].
Марапаттар
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- 1999 — Роберт Трамплер сыйлығы
- 2001 — Гарвард университетінің Бок сыйлығы
- 2002 — Хелена Уорнер сыйлығы
- 2004 — Саклер сыйлығы
- 2006 — Перлмуттер мен Шмидтпен бірлесіп астрономия саласындағы Шао сыйлығы
- 2008 — Макартур Грант
- 2011 — Альберт Эйнштейн медалі
- 2011 — Перлмуттер және Шмидтпен бірлесіп физика бойынша Нобель сыйлығы
- 2015 — Фундаменталды физика бойынша сыйлық
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ The 2011 Nobel Prize in Physics — Press Release (ағыл.). Nobel Media. Басты дереккөзінен мұрағатталған 30 тамыз 2012. Тексерілді, 4 қазан 2011.
- ↑ Wedding: Nancy Schondorf And Adam Riess. Басты дереккөзінен мұрағатталған 8 қазан 2017. Тексерілді, 30 қыркүйек 2017.
- ↑ Wedding: Drs. Gail Michele Riess and Leonard Bruce Saltz. Басты дереккөзінен мұрағатталған 8 қазан 2017. Тексерілді, 30 қыркүйек 2017.
- ↑ Obituary: Michael Riess. Басты дереккөзінен мұрағатталған 8 қазан 2017. Тексерілді, 30 қыркүйек 2017.
- ↑ Curt Riess, Author And Journalist, 90; Expert on Nazi Era. Басты дереккөзінен мұрағатталған 16 қыркүйек 2017. Тексерілді, 30 қыркүйек 2017.
- ↑ Cosmology Мұрағатталған 7 қазанның 2011 жылы. ABC Catalyst segment on Cosmology, with Brian Schmidt, Ray Norris, & Lawrence Kraus
- ↑ National-Academies.org | Newsroom. Басты дереккөзінен мұрағатталған 29 шілде 2020. Тексерілді, 24 маусым 2020.
| ||||||||||
| ||||||||||||||
- Алфавит бойынша тұлғалар
- Алфавит бойынша ғалымдар
- 16 желтоқсанда туғандар
- 1969 жылы туғандар
- Вашингтонда туғандар
- Шоу сыйлығының иегерлері
- Алфавит бойынша Нобель сыйлығының иегерлері
- Физикадан Нобель сыйлығының иегерлері
- АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшелері мен корреспондент мүшелері
- АҚШ астрофизиктері
- Нобель сыйлығының иегерлері (АҚШ)
- АҚШ физиктері