Mario Caiano

Mario Caiano
	;
Biografía
Nacemento	13 de febreiro de 1933 ; Roma
Morte	20 de setembro de 2015 (82 anos); Roma
Actividade
Ocupación	director de cinema, realizador, produtor, escritor, arqueólogo, guionista, produtor de cinema, second unit director (en)
Xénero artístico	Spaghetti Western e cinema de terror

Mario Caiano, nado en Roma o 13 de febreiro de 1933 e finado na mesma cidade o 20 de setembro de 2015, foi un director de cinema, guionista e produtor de cinema italiano.^[1] Traballou tamén como axudante de dirección e director de segunda unidade, e antes de dedicarse plenamente ao cinema estudou Letras clásicas e arqueoloxía.^[2]

Foi un cineasta especialmente ligado ao cinema de xénero italiano, no que cultivou o peplum, o western all'italiana, o cinema de terror, o giallo, o cinema de espionaxe e o poliziottesco.^[3] Entre os seus filmes máis coñecidos están Ulisse contro Ercole (1962), Le pistole non discutono (1964), Amanti d'oltretomba (1965), L'occhio nel labirinto (1972), Il mio nome è Shangai Joe (1973), ...a tutte le auto della polizia... (1975), Milano violenta (1976) e Napoli spara! (1977).

Traxectoria

Fillo do director e produtor cinematográfico Carlo Caiano, estudou Letras Clásicas e arqueoloxía a comezos da década de 1950. Durante algún tempo traballou como arqueólogo para a administración encargada das antigüidades do Lacio, ao mesmo tempo que comezaba a introducirse no mundo cinematográfico.^[2]

Durante a década de 1950 adquiriu experiencia como axudante de dirección e guionista. Colaborou con directores como Sergio Grieco, Fernando Cerchio, Carlo Ludovico Bragaglia e Riccardo Freda.^[2] Entre os seus primeiros créditos figuran traballos de axudante de dirección en I morti non pagano le tasse (1952), Figaro il barbiere di Siviglia (1955), Giovanni dalle Bande Nere (1956), Io, mammeta e tu (1958) e Ciao, ciao bambina! (1959), ademais de diversos guións.^[4]

Debutou como director de longametraxes con Ulisse contro Ercole (1962), un peplum do que tamén foi autor do argumento e do guión. A partir daquela desenvolveu unha carreira caracterizada pola capacidade para pasar dun xénero cinematográfico a outro, fundamentalmente dentro do cinema popular e comercial italiano.^[3]

En 1963 participou na dirección de Duello nel Texas, unha das primeiras producións do ciclo que posteriormente sería coñecido como spaghetti western. Tamén realizou Il segno del Coyote e, ao ano seguinte, Le pistole non discutono, nun momento inmediatamente anterior á expansión internacional do western italiano impulsada por Sergio Leone.^[5]

Nos anos seguintes traballou intensamente no cinema de aventuras e de xénero. En 1965 dirixiu Amanti d'oltretomba, filme de terror gótico protagonizado por Barbara Steele, que asinou co pseudónimo Allan Grünewald.^[3] Outros traballos deste período foron Erik il vichingo (1965), Una bara per lo sceriffo (1965), Le spie uccidono in silenzio (1966), 7 pistole per un massacro (1967), L'assalto al centro nucleare (1967) e Un treno per Durango (1968).^[4]

Caiano empregou ao longo da súa carreira diferentes pseudónimos, entre eles Allan Grunewald —tamén acreditado como Allen Grünewald—, William Hawkins, Mike Perkins, Edoardo Re, Manfred Riegert e Fred Wilson.^[1]

En 1970 comezou unha relación profesional continuada coa RAI, para a que dirixiu e escribiu diferentes producións televisivas. Aínda así, durante a década de 1970 continuou traballando regularmente para o cinema.

Entre os seus filmes dese período figura o giallo psicolóxico L'occhio nel labirinto (1972).^[6] En 1973 realizou I racconti di Viterbury - Le più allegre storie del '300, que asinou como Edoardo Re, e Il mio nome è Shangai Joe, unha combinación de western all'italiana e cinema de artes marciais.

A mediados da década orientouse tamén cara ao poliziottesco, con filmes como ...a tutte le auto della polizia... (1975), Milano violenta (1976), Napoli spara! (1977) e La malavita attacca... la polizia risponde! (1977).^[7] Milano violenta foi ademais escrita polo propio Caiano.^[8]

En 1977 realizou tamén La svastica nel ventre, filme pertencente ao ciclo de explotación ambientado no nazismo, baixo o pseudónimo William Hawkins.

A partir de finais da década de 1970 concentrou progresivamente a súa actividade na televisión, especialmente en miniseries e filmes televisivos para a RAI e outras cadeas. Entre estas producións figuran Fermate il colpevole, Freddo da morire, La valle dei pioppi, Un bambino in fuga, Senza cuore, Tre addii e Io ti salverò.

Tamén realizou documentais para televisión, entre eles Dalai Lama, oceano di saggezza e Il presepe napoletano.

En 2014 publicou o libro autobiográfico Autobiografia di un regista di B-Movies, no que repasou a súa experiencia profesional no cinema e na televisión italianos.^[9]

Caiano morreu en Roma o 20 de setembro de 2015, aos 82 anos.^[1]

Filmografía

A seguinte relación recolle principalmente os traballos dirixidos por Caiano para o cinema e a televisión.^[4]^[2]

Cinema

Ulisse contro Ercole (1962)
Il segno di Zorro (1963)
Il segno del Coyote (El vengador de California) (1963)
Duello nel Texas, codirixida con Ricardo Blasco (1963)
Goliath e la schiava ribelle (1963)
Maciste gladiatore di Sparta (1964)
I due gladiatori (1964)
Le pistole non discutono (1964)
Cavalca e uccidi (Brandy), codirixida con José Luis Borau (1964)
Erik il vichingo (1965)
Amanti d'oltretomba (1965)
Una bara per lo sceriffo (1965)
Le spie uccidono in silenzio (1966)
Ringo, il volto della vendetta (Los cuatro salvajes) (1966)
7 pistole per un massacro (1967)
L'assalto al centro nucleare (tamén coñecida como Per favore... non sparate col cannone) (1967)
Un treno per Durango (1968)
Il suo nome gridava vendetta (1968)
Love Birds - Una strana voglia d'amare (Komm, süßer Tod) (1969)
Ombre roventi (1970)
L'occhio nel labirinto (1972)
I racconti di Viterbury - Le più allegre storie del '300, como Edoardo Re (1973)
Il mio nome è Shangai Joe (1973)
...a tutte le auto della polizia... (1975)
Milano violenta (1976)
La svastica nel ventre, como William Hawkins (1977)
Napoli spara! (1977)
La malavita attacca... la polizia risponde! (1977)
Ombre, codirixida con Giorgio Cavedon (1980)

Televisión

Un'estate, un inverno – miniserie (1971)
Diagnosi – miniserie (1975)
Nel silenzio della notte – filme para televisión (1977)
Astuzia per astuzia – miniserie (1979)
Fermate il colpevole – serie de televisión, 23 episodios (1979–1981)
Freddo da morire – filme para televisión (1982)
Anna, Ciro e... compagnia – serie de televisión (1982)
Brigate verdi (Brigade verte) – serie de televisión, episodios 1x04 e 1x07 (1985)
La valle dei pioppi (La vallée des peupliers) – serie de televisión (1986)
Non basta una vita – serie de televisión, 30 episodios (1988–1989)
La Vie en miettes – filme para televisión (1989)
Un bambino in fuga – miniserie (1990)
Un bambino in fuga - Tre anni dopo – miniserie (1991)
Moscacieca – miniserie (1994)
Senza cuore – miniserie (1996)
Tre addii – filme para televisión (1999)
Mai con i quadri – miniserie (1999)
L'amore oltre la vita – filme para televisión (1999)
Il presepe napoletano – curtametraxe documental para televisión (1999)
Per amore per vendetta – miniserie (2001)
Io ti salverò – miniserie (2002)

Outros traballos cinematográficos

Antes e durante a súa carreira como director, Caiano participou noutras producións como guionista, autor do argumento ou axudante de dirección.^[4]

I morti non pagano le tasse (1952) – axudante de dirección
Tua per la vita (1954) – guionista
Figaro il barbiere di Siviglia (1955) – axudante de dirección
Giovanni dalle Bande Nere (1956) – axudante de dirección
Io, mammeta e tu (1958) – axudante de dirección
Il pirata dello sparviero nero (1958) – guionista
Ciao, ciao bambina! (1959) – axudante de dirección
Le notti di Lucrezia Borgia (1959) – argumento e guión
Salambò (1959) – guionista
Solimano il conquistatore (1961) – argumento e guión
Il figlio del capitano Blood (1962) – guionista
I tre implacabili (1963) – argumento
Ringo, il cavaliere solitario (1968) – argumento e guión
Due uomini vanno a morire (1968) – guionista
Nelle pieghe della carne (1970) – argumento
Che botte, ragazzi! (1974) – argumento

Obra literaria

Caiano, Mario (2014). Autobiografia di un regista di B-Movies. Cinema (en italiano). Il Foglio Letterario Edizioni. ISBN 978-88-7606-512-5.

Notas

1 2 3 "Caiano, Mario (1933-2015)". Catalogue général (en francés). Bibliothèque nationale de France. Consultado o 5 de outubro de 2026.
1 2 3 4 "Mario Caiano". MYmovies.it (en italiano). Consultado o 5 de outubro de 2026.
1 2 3 Ercolani, Eugenio (2019). Darkening the Italian Screen: Interviews with Genre and Exploitation Directors Who Debuted in the 1950s and 1960s (en inglés). McFarland. ISBN 978-1-4766-6738-6.
1 2 3 4 "Mario Caiano". Cinematografo (en italiano). Fondazione Ente dello Spettacolo. Consultado o 5 de outubro de 2026.
↑ Wong, Aliza S. (2018). Spaghetti Westerns: A Viewer's Guide (en inglés). Rowman & Littlefield. ISBN 978-1-4422-6904-0.
↑ Curti, Roberto (2017). Italian Gothic Horror Films, 1970–1979 (en inglés). McFarland. ISBN 978-1-4766-2960-5.
↑ Curti, Roberto (2013). Italian Crime Filmography, 1968–1980 (en inglés). McFarland. ISBN 978-0-7864-6976-5.
↑ "Milano violenta". Cinematografo (en italiano). Fondazione Ente dello Spettacolo. Consultado o 5 de outubro de 2026.
↑ Caiano, Mario (2014). Autobiografia di un regista di B-Movies. Cinema (en italiano). Il Foglio Letterario Edizioni. ISBN 978-88-7606-512-5.

Véxase tamén

Ligazóns externas

«Mario Caiano», en Cinematografo (en italiano).
«Mario Caiano», en MYmovies.it (en italiano).
«Caiano, Mario (1933-2015)», na Bibliothèque nationale de France (en francés).

[BnF-1] 1 2 3 "Caiano, Mario (1933-2015)". Catalogue général (en francés). Bibliothèque nationale de France. Consultado o 5 de outubro de 2026.

[MYmovies-2] 1 2 3 4 "Mario Caiano". MYmovies.it (en italiano). Consultado o 5 de outubro de 2026.

[Ercolani-3] 1 2 3 Ercolani, Eugenio (2019). Darkening the Italian Screen: Interviews with Genre and Exploitation Directors Who Debuted in the 1950s and 1960s (en inglés). McFarland. ISBN 978-1-4766-6738-6.

[Cinematografo-4] 1 2 3 4 "Mario Caiano". Cinematografo (en italiano). Fondazione Ente dello Spettacolo. Consultado o 5 de outubro de 2026.

[5] Wong, Aliza S. (2018). Spaghetti Westerns: A Viewer's Guide (en inglés). Rowman & Littlefield. ISBN 978-1-4422-6904-0.

[6] Curti, Roberto (2017). Italian Gothic Horror Films, 1970–1979 (en inglés). McFarland. ISBN 978-1-4766-2960-5.

[7] Curti, Roberto (2013). Italian Crime Filmography, 1968–1980 (en inglés). McFarland. ISBN 978-0-7864-6976-5.

[8] "Milano violenta". Cinematografo (en italiano). Fondazione Ente dello Spettacolo. Consultado o 5 de outubro de 2026.

[9] Caiano, Mario (2014). Autobiografia di un regista di B-Movies. Cinema (en italiano). Il Foglio Letterario Edizioni. ISBN 978-88-7606-512-5.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]