Imperio Austrohúngaro

	Nome orixinal Österreich-Ungarn (de); Osztrák-Magyar Monarchia (hu)
	Nome oficial Österreich-Ungarn (de); Osztrák-Magyar Monarchia (hu)
	Xentilicio osztrák–magyar (hu); австроунгарски (mk); аустроугарска (sr); аустроугарски (sr); austrohúngara (es); австроунгарска (mk); утриш-маҷор (tg); австроунгарско (mk); austro-úngaru (ext); утриш-маҷориҳо (tg); austro-úngara (ext); austrohúngaro (es); austro-ungarici (it); austro-ungarica (it); austro-ungarico (it); österreichisch-ungarisch (de); austro-ungariche (it); অস্ট্রো-হাঙ্গেরীয় (bn); austro-ungarico (it); австро-венгр (ru); austro-ungarica (it); Austro-Hungarian (en)

Imperio Austrohúngaro
	Nome orixinal Österreich-Ungarn (de); Osztrák-Magyar Monarchia (hu)
	Nome oficial Österreich-Ungarn (de); Osztrák-Magyar Monarchia (hu)
	Xentilicio osztrák–magyar (hu); австроунгарски (mk); аустроугарска (sr); аустроугарски (sr); austrohúngara (es); австроунгарска (mk); утриш-маҷор (tg); австроунгарско (mk); austro-úngaru (ext); утриш-маҷориҳо (tg); austro-úngara (ext); austrohúngaro (es); austro-ungarici (it); austro-ungarica (it); austro-ungarico (it); österreichisch-ungarisch (de); austro-ungariche (it); অস্ট্রো-হাঙ্গেরীয় (bn); austro-ungarico (it); австро-венгр (ru); austro-ungarica (it); Austro-Hungarian (en)
	Instancia de país; imperio; estado soberano; estado histórico; União real (pt)
	Parte de Potencias Centrais
	Composto por Terras da Coroa de San Estevo ; Cisleitania
	Texto lema Indivisibiliter ac Inseparabiliter
	Himno Gott erhalte Franz den Kaiser (pt)
Características
	Lingua oficial lingua alemá; lingua húngara
	Lingua usada lingua alemá
Implicados
	Xefe de estado Cargo: emperador de Austria; Rei Apostólico de Hungría ;
	Órgano lexislativo Consello Imperial de Austria
	Membro de Potencias Centrais
	Ten en propiedade Empress Elisabeth Railway (en)
Datas
	Fundación / creación 1 de marzo de 1867 Compromiso austrohúngaro
	Disolución / destrución 25 de novembro de 1918 Voivodina ; 11 de novembro de 1918 Armisticio de Compiègne de 1918; 29 de outubro de 1918 Estado dos Eslovenos, Croatas e Serbios ; 28 de outubro de 1918 Checoslovaquia
Historia
	Precedido por Imperio Austríaco (1804 - 1867)
	Substitúe Imperio Austríaco (1804 - 1867); Reino da Hungria (pt) (1526 - 1867)
	Substituído por Austria Alemá (1918 - 1919); Reino de Romanía (1881 - 1947); Checoslovaquia (1918 - 1992); Segunda República Polaca (1918 - 1945); Estado dos Eslovenos, Croatas e Serbios (1918 - 1918); Reino de Hungría (1920 - 1946); Primeira República de Checoslovaquia (1918 - 1938); Lajtabánság (en) (1921 - 1921)
Localización
	País Imperio Austrohúngaro
	Bañado por mar Adriático; río Jizera; río Opava; río Olza; río Oder; Rio Una (pt) ; Zbruch (en) ; río San; Río Dnister; Rio Bug Ocidental (pt) ; Biała Przemsza (en) ; Río Vístula; Río Danubio; Lago Constanza; Lago de Garda; Przemsza (en) ; Río Rin; Río Sava; Río Inn; río Drina; Río Prut
	Continente Europa
	Capital Viena ; Budapest
	Comparte fronteira con Prusia; Pincipado de Serbia; Imperio Otomán; Reino de Montenegro; Reino de Serbia; Reino de Romanía; Principados Unidos (pt) ; Imperio Ruso; Principado de Montenegro; Liechtenstein; Reino de Saxonia; Reino de Italia; Reino de Baviera; Suíza; Reich Alemán; Republica Democratică Moldovenească
	Coordenadas 48°12′27″N 16°21′54″L / 48.2075, 16.365
Cifras e dimensións
	Poboación 39.386.934 (1885) ; 51.356.465 (1910) ; 52.800.000 (1914) estimación
	Poboación 39.386.934 (1885) ; 51.356.465 (1910) ; 52.800.000 (1914) estimación
	Superficie 676.615 km² ; 622.269,55 km²
	Superficie 676.615 km² ; 622.269,55 km²
VIAF
Fontes e ligazóns
VIAF
VIAF	2413157416853816710008
ISNI	0000000118455087
Freebase	/m/012m_
MeSH	D057235
	Descrito pola fonte Enciclopedia soviética armenia, volume 1 ; Páxina(s): 639 ; Encyclopædia Britannica (9ª edición) ; Tema: Encyclopædia Britannica, Ninth Edition/Dalmatia; Bosquexo da historia da dinastía Qing ; Tema: Draft History of Qing, volume 160 (en) ; The New Student's Reference Work ; Tema: The New Student's Reference Work/Austria-Hungary; Enciclopedia Ortodoxa Teolóxica ; Tema: ПБЭ / Австрия; Nordisk familjebok ; Encyclopædia Britannica ; Tema: 1911 Encyclopædia Britannica/Austria-Hungary; Dicionario Enciclopédico Brockhaus e Efron ; Tema: ЭСБЕ / Австро-Венгерская империя; The Nuttall Encyclopædia ; Enciclopedia militar Sytin ; Tema: Q21282555 ; Pequeno dicionario enciclopédico de Brockhaus e Efron ; Tema: МЭСБЕ / Австро-Венгрия; Dicionario Enciclopédico Granat ; Tema: ЭСГ/Австро-Венгрия
	Wikidata G:Commons C:Commons

O Imperio Austrohúngaro^[1]^[2], Austro-húngaro^[3] ou Austria-Hungría^[4] (Österreichisch-Ungarische Monarchie en alemán, Osztrák–Magyar Monarchia en húngaro) foi un estado histórico europeo nado en 1867, tralo Compromiso austrohúngaro que recoñecía o Reino de Hungría como unha entidade autónoma dentro do Imperio Austríaco, a partir dese intre, austrohúngaro. En 1914 tiña unha extensión de 676.615 km² e contaba con 52 799 000 habitantes.

O que fora o Imperio Austrohúngaro repártese na actualidade en trece estados europeos: Austria, Hungría, República Checa, Eslovaquia, Eslovenia, Croacia, Bosnia e Hercegovina e as rexións de Voivodina en Serbia, Bocas de Kotor en Montenegro, Trentino-Alto Adige e Trieste en Italia, Transilvania e parte do Bánato en Romanía, Galitsia en Polonia e Rutenia (rexión Subcarpática na Ucraína).

Historia

O Imperio Austrohúngaro ten a súa orixe en 1867 co Compromiso austrohúngaro. En 1879 tivo lugar a alianza de Austria-Hungría co Imperio Alemán, e en 1882 Italia uniuse á Tripla Alianza.

En 1892 entrou en circulación a coroa de ouro. En 1907 entra en vigor o sufraxio masculino para todo home maior de 24 anos, e nese ano tiveron lugar as primeiras eleccións en Austria e renovouse o compromiso entre Austria e Hungría. En 1908 levouse a cabo a anexión de Bosnia e Hercegovina. En 1912 Serbia e Bulgaria formaron unha alianza contra o Imperio Austrohúngaro.

O 28 de xuño de 1914 o arquiduque Francisco Fernando e a súa esposa Sofía Chotek foron asasinados en Saraxevo por un terrorista serbobosníaco. A declaración de guerra de Austria-Hungría a Serbia provoca declaracións de guerra en cadea, dando inicio á primeira guerra mundial. En 1915 o Imperio Austrohúngaro declarouse disposto a ceder a rexión de Trieste. Asínase o Tratado de Londres, secreto entre o Reino Unido, Francia, Rusia e Italia: Italia cambia de bando obtendo Trieste como incentivo.

O 21 de novembro de 1916, en plena guerra, finou o emperador Francisco Xosé I, após 68 anos de reinado. O novo emperador, Carlos I, procurou en 1917 conseguir a paz por separado con Francia, sen resultado.

En 1918 Carlos enviou a Guillerme II de Alemaña un telegrama anunciándolle o fin da alianza. O 28 de outubro dese ano proclamouse a república de Checoslovaquia, e o 31 dese mes tivo lugar a secesión de Hungría. O 3 de novembro levouse a cabo o armisticio entre o Imperio Austrohúngaro e os aliados. O 7 de novembro proclamouse a república de Polonia (que se adxudicou a rexión austríaca de Galitzia), e o 16 de novembro proclamouse a república de Hungría. O 1 de decembro as rexións do sur do Imperio uníronse a Serbia e Montenegro, formando o Reino dos Serbios, Croatas e Eslovenos. O 24 de decembro tivo lugar a unificación de Transilvania e Romanía.

O Imperio Austrohúngaro desapareceu por completo en 1919 tralos tratados de Saint-Germain e Trianon.

Notas

↑ Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para Austrohúngaro.
↑ Gran Dicionario Xerais da Lingua (Xerais, 2009) e Superdicionario Castelán-Galego (Morgante, 2011).
↑ Dicionario Normativo Galego-Castelán, Editorial Galaxia (1998)
↑ Entrada para austrohúngaro Arquivado 15 de setembro de 2018 en Wayback Machine. en DiGalego.

Véxase tamén

Outros artigos

[1] Definicións no Dicionario da Real Academia Galega e no Portal das Palabras para Austrohúngaro.

[2] Gran Dicionario Xerais da Lingua (Xerais, 2009) e Superdicionario Castelán-Galego (Morgante, 2011).

[3] Dicionario Normativo Galego-Castelán, Editorial Galaxia (1998)

[4] Entrada para austrohúngaro Arquivado 15 de setembro de 2018 en Wayback Machine. en DiGalego.

[1]

[2]

[3]

[4]