Edukira joan

Monzón

Aldatu loturak
Wikipedia, Entziklopedia askea
Monzón
Monzón
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Aragoi
Probintzia Huescako probintzia
Izen ofizialaMonzón
Jatorrizko izenaMonzón
Posta kodea22400
INEk ezarritako kodea22158
HerriburuaMonzón
Geografia
Koordenatuak41°54′00″N 0°11′00″E / 41.9°N 0.1833°E / 41.9; 0.1833
Mapa
Azalera155,022476 km²
Altitudea273 m
MugakideakBinéfar, Binaced, Pueyo de Santa Cruz, San Miguel del Cinca, Peralta de Alcofea, Ilche, Castejón del Puente, Almunia de San Juan eta San Esteban de Litera
Demografia
Biztanleria18.525 (2025)
alt_left 9.041 (%49) (%51) 9.424 alt_right
Dentsitatea119 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakMuret, Bartzelona eta Elx
MatrikulaHU
monzon.es
Artikulu hau Aragoiko udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Monzón (argipena)».

Monzón Aragoiko seigarren eta Huescako probintziako bigarren udalerririk populatuena da. Probintziaren ekialdean dago kokatuta, Cinca Erdialdea izeneko eskualdean.

Azken erroldaren arabera 18.525 biztanle zituen 155 km²-ko azaleran.

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Musulmanen garaian, Monzón konkistatzeko Banu Sabrit dinastiak Huescatik eta Banu Qasi-tarrek Lleidatik borroka egin zuten. XI. mendean Banu Hud-tarren eskuetan zegoen, eta El Cidek bereganatu omen zuen 1083an. Kristauek hiria konkistatu nahi zuten Zaragoza eta Lleida arteko taifak isolatzeko.

Antso V.ak erregeak bertako erresuma sortu zuen bere semearentzat, Petri I.a izango zena. 1143an tenplarioen eskuetara igaro zen.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Binéfar, Binaced, Pueyo de Santa Cruz, San Miguel del Cinca, Peralta de Alcofea, Ilche, Castejón del Puente, Almunia de San Juan eta San Esteban de Litera.

Mapa
Monzón eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea14.00015.00016.00017.00018.00019.000200020052010201520202025MonzónBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 9.424 gizon, 9.041 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.01
 
100+
 
0.02
0.18
 
95-99
 
0.40
0.63
 
90-94
 
1.56
1.45
 
85-89
 
2.53
2.20
 
80-84
 
3.38
3.44
 
75-79
 
3.98
3.52
 
70-74
 
4.53
5.18
 
65-69
 
5.30
6.63
 
60-64
 
6.63
8.04
 
55-59
 
7.32
7.82
 
50-54
 
7.44
8.39
 
45-49
 
7.67
7.23
 
40-44
 
6.80
6.05
 
35-39
 
6.08
5.81
 
30-34
 
5.45
5.37
 
25-29
 
5.33
5.97
 
20-24
 
5.18
6.67
 
15-19
 
5.19
5.91
 
10-14
 
6.07
5.18
 
5-9
 
4.88
4.31
 
0-4
 
4.25
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 33,4 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 39,2) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 14,2 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 23,9 —probintzian % 19,1—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Huescako mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 33,4Probintzia berean · % 25,6Erkidegoan · % 2,9Beste erkidegoa · % 14,2Estatutik kanpo · % 23,9
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 4.419 biztanleren artean, gehienak Afrikan jaioak dira (% 41,7)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Errumania, Kolonbia dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 29,6Europa · % 26,4Afrika · % 41,7Asia · % 2Ozeania · % 0,4
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
569
Maroko
375
377
Errumania
368
170
Kolonbia
195
211
Mali
68
143
Aljeria
72
96
Peru
117
161
Gambia
44
79
Venezuela
94
51
Ukraina
79
59
Ekuador
37
28
Nikaragua
64
38
Bulgaria
32
46
Senegal
24
30
Argentina
32
27
Dominikar Errepublika
34
26
Brasil
33
21
Honduras
37
20
Kuba
33
26
Frantzia
26
21
Polonia
26
24
Ginea
10
22
Pakistan
10
18
Portugal
14
12
Txina
16
12
Bolivia
10
15
Ghana
7
6
Ginea Ekuatoriala
8
7
Moldavia
7
4
Errusia
9
5
Mexiko
6
5
Txile
6
3
Alemania
7
3
Erresuma Batua
6
6
India
3
2
Paraguai
7
4
Nigeria
4
4
Uruguai
4
3
Italia
3
3
Suitza
3
4
Ameriketako Estatu Batuak
1
1
Lituania
2
1
Suedia
1
1
Belgika
0
0
Irlanda
1
0
Kanada
1
1
Mauritania
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 9.001 etxebizitza zeuden: 6.869 (% 76,3) nagusiak eta 2.132 (% 23,7) ez-nagusiak.[4] Kontsumo elektrikoaren arabera, 807 (% 9,0) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 878 (% 9,8) hutsik zeuden.[5] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 3 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 14 plazarekin (4,67 plaza etxebizitzako).[6]

9.001etxebizitza
6.869etxegune
878hutsik (% 9,8)
3etxebizitza turistiko (2026) Huescako mapa

Etxebizitza multzoa Huescako mapa

6.869
2.132
Etxebizitza nagusia (6.869)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (2.132)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa) Huescako mapa

7.316
807
878
Okupatuak (7.316)Noizbehinkakoak (807)Hutsik (878)

Guztira 6.869 etxegune zeuden, eta horietatik 1.853 (% 27,0) pertsona bakarrekoak ziren.[7]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 11.853
2 pertsona1.915
3 pertsona1.460
4 pertsona1.148
5 edo gehiago493

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 15.320 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 28,7 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 21,2; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 31,9; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 18,1.[8] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 27,4 zen 2021ean eta % 28,7 2024an; beraz, 1,4 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 20,0 izatetik % 18,1 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 31,0 ziren, eta gizonen artean % 26,5; 4,5 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 20,4 eta gizonen % 15,9 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

15.320biztanle 15 urte edo +, 2024
% 28,7goi-mailako ikasketak+1,4 puntu 2021etik mapa
% 18,1lehen hezkuntza edo gutxiago−1,8 puntu 2021etik mapa
% 9,6ikasten ari dira, 2024
% 18,1
% 31,9
% 21,2
% 28,7
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 18,1Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 31,9Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 21,2Goi-mailako ikasketak · % 28,7
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Huescako mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 62,5 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 37,5 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 100 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 44,2 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 55,8. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 4,2 ziren.[8]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 4,2
Lehen hezkuntza
% 13,9
DBH eta antzekoak
% 31,9
Batxilergoa
% 9,4
Erdi-mailako LH
% 11,9
Goi-mailako LH
% 10,8
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 9,3
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 5,5
Masterrak eta espezialitateak
% 2,5
Doktoretzak
% 0,7
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Monzón, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak4.403% 28,72.049% 26,52.354% 31,0
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa3.253% 21,21.792% 23,21.461% 19,3
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)4.885% 31,92.665% 34,52.220% 29,3
Lehen hezkuntza edo gutxiago2.779% 18,11.228% 15,91.551% 20,4
Guztira15.320% 100,07.734% 100,07.586% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Monzón, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 27,4% 20,7% 32,0% 20,014.675
2022% 27,7% 20,7% 32,4% 19,314.837
2023% 28,1% 21,0% 31,8% 19,115.099
2024% 28,7% 21,2% 31,9% 18,115.320

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 9,6 ikasten ari zen (1.476 pertsona).[9] Ikasten ari zirenetatik, % 49,2 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 27,5 batxilergoan, % 18,1 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 4,7 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 52,6 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 45,8; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 22,0 eta emakumeen % 14,1. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 82,1 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 34,7 eta 25–29 urtekoen % 10,4; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 1,5 baino ez.[10] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 34,2 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 28,5.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 82,1
20–24 urte
% 34,7
25–29 urte
% 10,4
30–34 urte
% 4,4
35–39 urte
% 3,9
40–44 urte
% 1,9
45–49 urte
% 2,4
50–54 urte
% 1,2
55 urte edo +
% 0,3
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 0,5
Goi-mailako ikasketak
% 49,2
Erdi-mailako LH
% 18,1
Batxilergoa
% 27,5
DBH eta antzekoak
% 4,7
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 0,0
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 75,8 estatuan jaio zen, eta % 24,2 atzerrian.[8] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 31,1 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 11,0; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 13,2 eta % 30,0, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 34,4 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 16,7; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 19,4 eta % 33,2, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 31,1
Goi-mailakoak
% 13,2
% 24,0
Batx. / erdi LH
% 20,7
% 33,9
DBH
% 36,1
% 11,0
Lehen H. edo gutx.
% 30,0
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 34,4
Goi-mailakoak
% 19,4
% 18,0
Batx. / erdi LH
% 23,7
% 30,9
DBH
% 23,8
% 16,7
Lehen H. edo gutx.
% 33,2
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 11,0 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 5,2.[9] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 51,2 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 35,6 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 13.907 euro-koa zen[11], eta etxegune bakoitzeko 35.321 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.140 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 18.550 euro zen. Errenta gordina 16.758 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 62,9[12]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 20,7), beste diru-sarrerak (% 10,2), langabezia-prestazioak (% 1,8), beste prestazioak (% 4,5).

63%
21%
10%
Soldata · % 62,9Pentsioak · % 20,7Langabezia · % 1,8Beste prestazioak · % 4,5Beste sarrerak · % 10,2
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[13][oh 1]. Udalerrian indizea 28,1 da, probintziakoaren (28,3; Huescako mapa) parean eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,4 da, probintziakoaren (2,4; Huescako mapa) parean eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Monzón udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 8.423 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 55,7; gainerako % 44,3 inaktibo zeuden (beste inaktiboak % 43,6, erretiratuak % 43,1 eta ikasleak % 13,3).[14] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 9,0 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 59,5 zen eta emakumezkoena % 51,7; langabezia-tasa, aldiz, % 6,3 eta % 12,1 zen, hurrenez hurren.[14]

Okupatuen kopurua 7.506 zen 2023ean, 2021eko 7.146etik gora.[15] Emakumeek okupatuen % 44,2 osatzen dute, eta gizonek % 55,8.

7.506okupatu, 2023+% 5,0 2021etik
% 44,2emakumeak okupatuen artean
% 55,7jarduera-tasa, 2024
% 9,0langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 50,7
% 19,1
% 19,3
Okupatuak · % 50,7Langabeak · % 5,0Ikasleak · % 5,9Erretiratuak · % 19,1Beste inaktiboak · % 19,3
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Monzón, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak7.668% 50,74.254% 55,83.414% 45,5
Langabeak755% 5,0287% 3,8468% 6,2
Inaktiboak6.712% 44,33.089% 40,53.623% 48,3
Guztira15.135% 100,07.630% 100,07.505% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 59,9), industria (% 26,8), eraikuntza (% 7,3) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 5,9).[15] Xeheago, jarduera-adarrik handiena manufaktura-industria da (% 25,2), ondoren merkataritza (% 13,4) eta osasuna eta gizarte-zerbitzuak (% 8,1) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Huescako mapa
% 26,8
% 59,9
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 5,9Industria · % 26,8Eraikuntza · % 7,3Zerbitzuak · % 59,9
Jarduera-adar zehatzak
Manufaktura-industria
% 25,2
Merkataritza
% 13,4
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 8,1
Eraikuntza
% 7,3
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 5,9
Ostalaritza
% 5,8
Administrazio publikoa
% 5,4
Hezkuntza
% 5,4
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Garraioa eta biltegiratzea
% 5,1
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 4,6
Jarduera profesionalak
% 3,8
Beste zerbitzu batzuk
% 2,2
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 2,1
Informazioa eta komunikazioak
% 1,4
Etxeetako jarduerak
% 1,2
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 1,1
Ur-hornidura eta hondakinak
% 0,8
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,8
Higiezinen jarduerak
% 0,3
Erauzketa-industriak
% 0,1
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 54,9; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 27,6), eta oinarrizko okupazioak % 13,3.[16] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 59,2 eta emakumeen % 49,4).

% 27,6
% 54,9
% 13,3
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 27,6Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 54,9Oinarrizko okupazioak · % 13,3Ez dago jasota · % 4,1
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Monzón, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak2.075% 27,61.000% 23,91.075% 32,4
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak4.121% 54,92.481% 59,21.640% 49,4
Oinarrizko okupazioak1.001% 13,3534% 12,7467% 14,1
Ez dago jasota309% 4,1174% 4,2135% 4,1
Guztira7.506% 100,04.189% 100,03.317% 100,0

Okupatuen % 85,3 besteren konturako langileak dira, eta % 14,7 norberaren konturakoak.[17]

% 12,0
% 74,6
% 10,8
Norberaren kontura, langileak dituena · % 2,7Norberaren kontura, langilerik gabe · % 12,0Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 74,6Besteren kontura, aldi baterakoa · % 10,8
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Monzón, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura1.100% 14,7653% 15,6447% 13,5
Besteren kontura6.406% 85,33.536% 84,42.870% 86,5
Guztira7.506% 100,04.189% 100,03.317% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 77,4 estatuan jaio zen, eta % 22,6 atzerrian.[14] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 53,3 okupatuak dira, % 30,0 erretiratuak, % 7,3 ikasleak, % 5,6 bestelako inaktiboak eta % 3,7 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 64,7 okupatuak dira, % 23,2 bestelako inaktiboak, % 4,9 erretiratuak, % 4,2 langabeak eta % 2,9 ikasleak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 44,9 okupatuak dira, % 25,8 bestelako inaktiboak, % 17,2 erretiratuak, % 6,4 ikasleak eta % 5,7 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 44,0 okupatuak dira, % 38,2 bestelako inaktiboak, % 11,2 langabeak, % 4,1 ikasleak eta % 2,5 erretiratuak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 53,3
Okupatuak
% 64,7
% 3,7
Langabeak
% 4,2
% 7,3
Ikasleak
% 2,9
% 30,0
Erretiratuak
% 4,9
% 5,6
Beste inakt.
% 23,2
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 44,9
Okupatuak
% 44,0
% 5,7
Langabeak
% 11,2
% 6,4
Ikasleak
% 4,1
% 17,2
Erretiratuak
% 2,5
% 25,8
Beste inakt.
% 38,2
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 75,3 estatuan jaio zen, eta % 24,7 atzerrian.[16] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 56,9 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 30,7 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 8,6 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 65,3 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 23,6 oinarrizko okupazioetakoak eta % 6,2 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 48,5 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 38,5 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 9,2 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 53,2 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 32,7 oinarrizko okupazioetakoak eta % 9,4 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 30,7
Goi eta erdi maila
% 6,2
% 56,9
Langile kualifikatuak
% 65,3
% 8,6
Oinarrizko okup.
% 23,6
% 3,9
Ez dago jasota
% 4,9
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 38,5
Goi eta erdi maila
% 9,4
% 48,5
Langile kualifikatuak
% 53,2
% 9,2
Oinarrizko okup.
% 32,7
% 3,9
Ez dago jasota
% 4,8
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egituran badira aldeak jatorriaren arabera.[18] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 45,5 zerbitzuetan ari dira, % 37,5 industrian, % 11,0 eraikuntzan eta % 6,0 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 39,8 industrian ari dira, % 30,5 zerbitzuetan, % 15,6 nekazaritzan eta % 14,1 eraikuntzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 84,6 zerbitzuetan ari dira, % 11,1 industrian eta % 2,5 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 78,9 zerbitzuetan ari dira, % 18,2 industrian eta % 2,0 nekazaritzan.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 6,0
Nekazaritza
% 15,6
% 37,5
Industria
% 39,8
% 11,0
Eraikuntza
% 14,1
% 45,5
Zerbitzuak
% 30,5
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 2,5
Nekazaritza
% 2,0
% 11,1
Industria
% 18,2
% 1,8
Eraikuntza
% 0,9
% 84,6
Zerbitzuak
% 78,9
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 401 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 10.837 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[19][oh 2]. Udalerriaren azalera 155 km² denez, NAE lurraldearen % 69,9 da[20]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 90,7 lur goldagarria (9.825 ha, 363 ustiategitan), % 5,2 larre iraunkorrak (559 ha, 67 ustiategitan), % 4,2 arbolak (451 ha, 144 ustiategitan), norberaren kontsumorako baratzeak (1,7 ha, 69 ustiategitan) eta berotegiak edo babes garai irisgarriak (0,51 ha, 3 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
70%
30%
NAE · 10.837 ha (% 69,9)Gainerako azalera · 4.665 ha (% 30,1)
NAE, lur-erabileraren arabera
91%
Lur goldagarria · 9.825 ha (% 90,7)Larre iraunkorrak · 559 ha (% 5,2)Arbolak · 451 ha (% 4,2)Baratzeak · 1,7 ha (< % 0,1)Berotegiak · 0,51 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 12.179 behi (probintziako 2. kopururik handiena), 6.739 ardi eta ahuntz, 45.991 txerri eta 114.757 hegazti zeuden[21].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 10.947 gidari zeuden erroldatuta: 6.489 gizon (% 59,3) eta 4.458 emakume (% 40,7)[22]. Biztanleen % 59,3 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 14.313 ibilgailuk osatzen zuten: 9.457 turismo, 1.142 motozikleta, 1.102 furgoneta, 1.074 kamioi eta 592 ziklomotor[22]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 512 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (556) azpitik.

Turismoen batez besteko adina 12,8 urtekoa zen; turismoen % 10,7k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 14,7k 25 urte baino gehiago[22]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 53,8 diesel zen eta % 45,2 gasolinazko; 94 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,7; probintzian % 0,6). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 5,1k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 31k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
36%
27%
31%
0 etiketa · 159 (% 1,1)ECO · 545 (% 3,9)C etiketa · 5.047 (% 36,4)B etiketa · 3.811 (% 27,5)Etiketarik gabe · 4.299 (% 31)
Turismoak, adinaren arabera
11%
16%
23%
36%
15%
< 4 urte · 1.008 (% 10,7)4–8 urte · 1.477 (% 15,6)8–15 urte · 2.155 (% 22,8)15–25 urte · 3.429 (% 36,3)≥ 25 urte · 1.388 (% 14,7)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Kultura

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ondarea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hirian bi monumentu daude interes historikoa dutenak: Alde batetik gaztelua (IX. mendeko dorre nagusiarekin) eta bestetik Santa María del Romeral katedral erromanikoa.

Hizkuntzak eta Liburu Azoka

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerrian aragoierazko hiztunak bizi dira, eta "O Branquil" izeneko aldizkaria argitaratzen dute. Gaztelera hizkuntza nagusia da bestela.

1995etik, "Feria d’o Libro Aragonés" izeneko azokan Aragoiko hiru hizkuntzetan argitaratutako liburuak erakusten dituzte, aragoiera, gaztelera eta katalana alegia. Bertako hizkuntza gutxituaren elkarteen topagunea da halaber. Azukre lantegi zaharrean antolatzen du "Institución Ferial de Monzón" erakundeak, Marisa Mur buru delarik (Jesús Planas ordezkatu zuena).

Pertsonaia ezagunak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiri eta herri senidetuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Argazkien galeria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  2. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Huesca.tab.
  3. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Huesca.tab.
  4. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  8. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  9. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  10. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  11. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Huesca.tab.
  12. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Huesca.tab.
  13. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  14. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  16. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  17. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  18. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  19. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Huesca.tab (Wikimedia Commons).
  20. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q5123.
  21. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Huesca.tab (Wikimedia Commons).
  22. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Huesca.tab (Wikimedia Commons).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Monzón&oldid=11786491"(e)tik eskuratuta