May Laffan
| May Laffan | |
|---|---|
| Bizitza | |
| Jaiotzako izen-deiturak | Mary Laffan |
| Jaiotza | Dublin, 1849ko maiatzaren 3a |
| Herrialdea |  Britainia Handia eta Irlandako Erresuma Batua |
| Heriotza | Dublin, 1916ko ekainaren 23a (67 urte) |
| Familia | |
| Ezkontidea(k) | Walter Noel Hartley (1882 - |
| Hezkuntza | |
| Hizkuntzak | ingelesa |
| Jarduerak | |
| Jarduerak | eleberrigilea eta ipuingilea |
| Ideologia eta sinesmenak | |
| Erlijioa | katolizismoa |
Mary (May) Laffan (ezkondu ondorengo abizenez Hartley; Dublin, 1849ko maiatzaren 3a – ibidem, 1916ko ekainaren 23a) irlandar errealismoko idazlea izan zen. XIX. mendeko Dublingo gizarteari buruz idatzi zuen eta Irlandako «pobreen fikzioaren» aitzindaritzat hartzen zen.[1]
Bizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]1849ko maiatzaren 3an jaio zen Dublinen, Michael Laffan eta Ellen Saran Fitzgibbonen alaba. Neba zaharrago bat zuen, William, bi neba gazteago, Michael eta James, eta bi ahizpa gazteago, Ellen Sarah eta Catherine. Hartley Sion Hillgo domingotarren komentuan eta Alexandra Collegen ikasi zuen. Ikasketak amaitu ondoren, Charles Patrick Meehan apaizarekin jardun zuen elkarlanean gizarte-langile gisa The Liberties auzoan. Artikuluak ere idatzi zituen Fraser's Magazine aldizkarirako, hala nola Convent Boarding Schools for Young Ladies (1874).[1][2][3][4]
Eleberriak idazten hasi zen, baina bere lehen lanak gaizki hartu zituzten eta krisi bat izan zuen. Hala ere, idazten eta argitaratzen jarraitu zuen. Haurren aurkako Krudelkeriaren Prebentziorako Elkartean ere parte hartu zuen.[1]
1880an Fannie Gallaherrek bere lehen eleberria argitaratu zuen, Katty the flash: a mould of Dublin mud, Sydney Starr izengoitipean argitaratu zuena.[5] Katty the flash arrakastatsua izan zen eta The New York Sun egunkarian berrargitaratu zen, eta bertan Laffani egotzi zioten istorio aldatua.[6]
Gallaherren plagioaren eta bere istorioan egindako aldaketaren aurkako protesta gutuna 1883an argitaratu zen. Weekly Irish Times egunkariak The New York Sun egunkariko editorea kritikatu zuen.[6] Nahasmena jarraitu da gaur egunera arte, indize garaikide batek oraindik ere Gallaherren idazlana Hartleyri egotzi baitzion.[7]
1882an Walter Noel Hartleyrekin ezkondu zen, Londresko King's Collegeko kimika irakasle eta Royal Societyko kidearekin.[8] Ezkondu ondoren, ez zuen asko idatzi. Buruko osasun arazoak izan zituen eta 1910ean Hartley Bloomfield Ospitalean sartu zuten. Bere senarra 1911n zaldun izendatu zuten eta 1913an bat-batean hil zen.[1] Seme bat izan zuten, Walter John Hartley, 1889ko apirilaren 25ean jaioa eta 1915eko abuztuaren 16an Gallipolin hila.[9][10]
Mary Hartley ospitalean hil zen 1916an.[2][4] Antologia batek dio Laffanen (eta Gallaherren) lanek Irlandako hiri-eszenak deskribatu zituztela James Joycek eta James Stephensek jarraitu zuten moduan.[7]
Lanak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Hogan, M.P. (1876)
- The Hon. Miss Ferrard (1877 eta 1881)
- The Game Hen Flitters, Tatters, and the Counsellor: Three Waifs from the Dublin Streets (1879 eta 1883)
- Christy Carew (1880 eta 1882)
- A Singer's Story (1885)
- Ismay's Children (1887)
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1 2 3 4 (Ingelesez) «May Hartley» Ricorso.net (kontsulta data: 2026-05-19).
- 1 2 (Ingelesez) Bourke, Angela. (2002). «May Laffan» The Field Day Anthology of Irish Writing. 5 NYU Press, 974-975 or. ISBN 978-0-8147-9907-9. (kontsulta data: 2026-05-19).
- ↑ (Ingelesez) O'Neill, Ciaran. (2014). Catholics of Consequence: Transnational Education, Social Mobility, and the Irish Catholic Elite 1850–1900. OUP Oxford, 162- or. ISBN 978-0-19-101746-9. (kontsulta data: 2026-05-19).
- 1 2 (Ingelesez) Sutherland, John. (2014). The Longman Companion to Victorian Fiction. Taylor & Francis, 348- or. ISBN 978-1-317-86332-8. (kontsulta data: 2026-05-19).
- ↑ (Ingelesez) Starr, Sydney. (1880). Katty the flash: a mould of Dublin mud. M. H. Gill & Son.
- 1 2 (Ingelesez) «Gallaher, Francesca (Fannie) Mary» Dictionary of Irish Biography (kontsulta data: 2026-05-19).
- 1 2 (Ingelesez) Deane, Seamus; Carpenter, Andrew; Bourke, Angela; Williams, Jonathan. (1991). The Field Day Anthology of Irish Writing. 5 NYU Press, 927 or. ISBN 978-0-8147-9907-9. (kontsulta data: 2026-05-19).
- ↑ (Ingelesez) «Former Fellows Of The Royal Society Of Edinburgh. 1783–2002» Royal Society of Edinburgh (RSE): 423. (kontsulta data: 2026-05-19).
- ↑ (Ingelesez) «Residents of a house 414 in Waterloo Road (Pembroke West, Dublin)» The National Archives of Ireland (kontsulta data: 2026-05-19).
- ↑ (Ingelesez) «Military will for WJ Hartley» Calendars of Wills and Administrations 1858 - 1920 (kontsulta data: 2026-05-19).[Betiko hautsitako esteka]
