Ferdinand Johann Wiedemann

Ferdinand Johann Wiedemann
	; Irudi gehiago
Bizitza
Jaiotza	Haapsalu, 1805eko martxoaren 30a (juliotar egutegia)
Herrialdea	Errusiar Inperioa
Heriotza	San Petersburgo, 1887ko abenduaren 29a (82 urte)
Hobiratze lekua	Smolensky Lutheran Cemetery (en)
Familia
Aita	Johann Gottlieb Wiedemann
Hezkuntza
Heziketa	Gustav Adolf gramatika eskola ; Imperial University of Dorpat (en)
Tesi zuzendaria	Alexander Heinrich Neus
Hizkuntzak	alemana; estoniera; errusiera
Jarduerak
Jarduerak	hizkuntzalaria, botanikaria, Finno-Ugrist (en) , landare biltzailea, filologoa eta legelaria
Jasotako sariak	ikusi Order of Saint Anna, 3rd class ; Order of St. Vladimir, 3rd class ; Order of Saint Stanislaus, 1st class ; Order of Saint Stanislaus, 2nd class with crown ;
Kidetza	San Petersburgoko Zientzien Akademia; Hungariako Zientzien Akademia

Ferdinand Johann Wiedemann (Haapsalu, 1805eko martxoaren 30a^greg./martxoaren 18a^jul. – San Petersburgo, 1887ko abenduaren 29a^greg./abenduaren 17a^jul.)^[1] estoniar hizkuntzalaria izan zen, uraldar hizkuntzak aztertu zituena, batez ere estoniera. Eleaniztuna zen eta hogei hizkuntza baino gehiago zekizkien.^[2]

Botanikaria ere izan zen, eta pertsona hori egile gisa adierazteko izen botaniko bat aipatzerakoan Wiedem. egilearen laburdura estandarra erabiltzen da.^[3]

Bizitza

Jatorri alemaniar-suediarreko epaitegiko idazkari baten semea, Wiedemann Haapsalun jaio zen. Tallinngko Probintziako Ikastetxean (1819-1821) eta Tartuko Unibertsitatean (1824-1826) ikasi ondoren, antzinako hizkuntzetako irakasle gisa lan egin zuen Miitavin (Jelgava) eta 1837tik 1857ra Tallinngo Probintziako Ikastetxean. Fino-ugriar hizkuntzekiko interesa zuenez, gai horri buruzko lan ugari argitaratu zituen, eta horregatik San Petersburgoko Zientzien Akademiak kide urgazle izendatu zuen 1854an eta akademiko 1857an. Wiedemann San Petersburgon kokatu zen, eta han bere jarduera emankorrak jarraitu zituen bizitzaren amaierara arte.^[4] 1882tik 1885era San Petersburgoko Asiaren Museoko zuzendaria izan zen.^[5]

Hizkuntzalaritzan doktoretzarik ez bazuen eta Tartuko Unibertsitateko irakasle izan ez bazen ere, hizkuntzalaritza klasikoan honoris causa doktore izendatu zuten 1866ko martxoaren 30ean.^[6]

San Petersburgoko Smolenskoie hilerri luteranoan lurperatuta dago, eta bere hilarrian estonierazko inskripzio bat dago.

Sariak eta aintzatespenak

1854: San Petersburgoko Zientzien Akademiako kide urgazlea
1857: San Petersburgoko Zientzien Akademiako kide supernumerarioa^[7]
1859: San Petersburgoko Zientzien Akademiako kide osoa
1868: Finlandiako Zientzia Elkarteko ohorezko kidea^[8]
1871: Hungariako Zientzien Akademiako atzerriko kidea^[8]
1880: Tartuko Unibertsitateko honoris causa doktorea
Santa Ana ordena (III. klasea)
San Vladimir ordena (III. klasea)
San Estanislao ordena (I. klasea)

Lan hautatuak

Wiedemann, Ferdinand Johann. 1851. "Grammatik der Wotjakischen Sprache nebst einem kleinenwotjakisch-deutschen und deutsch-wotjakischen Wörterbuche." Kluge and Strom.
Wiedemann, Ferdinand Johann; Weber, Eduard Franz 1852. Beschreibung der phanerogamischen Gewächse Esth-, Liv- und Curlands : mit möglichst genauer Angabe der Fundorte und der geographischen Verbreitung nebst Andeutung über den Gebrauch in medicinischer, technischer und öconomischer Beziehung. Reval: Franz Kluge.
Wiedemann, Ferdinand Johann 1852 Einige Bemerkungen über das Neugriechische und sein Verhältniss zum Altgriechischen und zu den romanischen Sprachen
Wiedemann, Ferdinand Johann 1856 Musikalische Effectmittel und Tonmalerei
Wiedemann, Ferdinand Johann 1857 Der Frühling : ein Vortrag
Wiedemann, Ferdinand Johann 1865 Grammatik der ersa-mordwinischen Sprache nebst einem kleinen mordwinisch-deutschen und deutsch-mordwinischen Wörterbuch
Wiedemann, Ferdinand 1869. Ehstnisch-deutsches Wörterbuch. St. Peterburg: Kaiserliche Akademie der Wissenschaften.
Wiedemann, Ferdinand Johann 1875. Grammatik der ehstnischen Sprache, zunächst wie sie in Mittelehstland gesprochen wird, mit Berücksichtigung der anderen Dialekte. St.-Pétersbourg: MM. Eggers et Cie, H. Schmitzdorff.
Ferdinand Johann Wiedemann, Uurimus võru murdest. "Versuch ueber den Werroehstnischen Dialekt"-en itzulpena (1864). Itzultzailea: Inge Annom 2002
Ferdinand Johann Wiedemann, "Eesti keele grammatika". Itzultzailea eta hitzaurrearen egilea: Heli Laanekask; editorea: Ellen Niit. Eesti Teaduste Akadeemia Emakeele Selts, Tallinn 2011, 712 or; ISBN 978-9985-9421-9-2
Ferdinand Johann Wiedemann, "Mälestusi minu elust. Teateid ja ülestähendusi minu sugulaste kohta, kogutud St. Peterburis 1858. aastast alates". Itzultzailea: Anti Lääts; editorea: Jaak Peebo. Ajajõe tagant saila, Ilmamaa, Tartu 2014, 456 or; ISBN 978-9985-77-410-6

Iruditegia

Wiedemannen erretratua.
August Weizenberg. Ferdinand Johann Wiedemann (1880).
Wiedemannen hilobia (San Petersburgo).

Erreferentziak

↑ (Ingelesez) «Ferdinand Johann Wiedemann (1805 – 1887)» EEVA: Digital Text Repository for Older Estonian Literature (kontsulta data: 2025-04-25).
↑ (Estonieraz) Rätsep, Huno. (2011). «Wiedemanni fenomen» Oma Keel 1: 14-20. (kontsulta data: 2025-04-25).
↑ (Ingelesez) «Wiedem.» International Plant Names Index (kontsulta data: 2025-04-25).
↑ (Estonieraz) Ariste, Paul. (1974). «Kaks Peterburi Teaduste Akadeemia uralisti» Keel ja Kirjandus 5: 268. (kontsulta data: 2025-04-25).
↑ (Errusieraz) Шер, Максим. «Бывшие музеи» Адреса Петербурга (kontsulta data: 2025-04-25).
↑ (Estonieraz) Tartu Ülikooli audoktorid ja auliikmed, 1803—1997. Tartu: Tartu Ülikooli Kirjastus (argitaratze data: 1997).
↑ (Estonieraz) Wiedemann, Ferdinand Johann. (2014). Mälestusi minu elust. Tartu: Ilmamaa, 296 or..
1 2 (Estonieraz) Wiedemann, Ferdinand Johann. (2014). Mälestusi minu elust. Tartu: Ilmamaa, 269 or..

Kanpo estekak

Wikispezieetan bada informazioa gehiago, gai hau dela eta: Ferdinand Johann Wiedemann

Datuak: Q705843
Multimedia: Ferdinand Johann Wiedemann / Q705843
Espezieak: Ferdinand Johann Wiedemann

[1] (Ingelesez) «Ferdinand Johann Wiedemann (1805 – 1887)» EEVA: Digital Text Repository for Older Estonian Literature (kontsulta data: 2025-04-25).

[2] (Estonieraz) Rätsep, Huno. (2011). «Wiedemanni fenomen» Oma Keel 1: 14-20. (kontsulta data: 2025-04-25).

[3] (Ingelesez) «Wiedem.» International Plant Names Index (kontsulta data: 2025-04-25).

[4] (Estonieraz) Ariste, Paul. (1974). «Kaks Peterburi Teaduste Akadeemia uralisti» Keel ja Kirjandus 5: 268. (kontsulta data: 2025-04-25).

[5] (Errusieraz) Шер, Максим. «Бывшие музеи» Адреса Петербурга (kontsulta data: 2025-04-25).

[6] (Estonieraz) Tartu Ülikooli audoktorid ja auliikmed, 1803—1997. Tartu: Tartu Ülikooli Kirjastus (argitaratze data: 1997).

[7] (Estonieraz) Wiedemann, Ferdinand Johann. (2014). Mälestusi minu elust. Tartu: Ilmamaa, 296 or..

[:0-8] 1 2 (Estonieraz) Wiedemann, Ferdinand Johann. (2014). Mälestusi minu elust. Tartu: Ilmamaa, 269 or..

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]