Μεγάλο Μπελτ
Το Μεγάλο Μπελτ (δανικά: Storebælt), παλαιότερα Μεγάλος Βέλτης, είναι πορθμός μεταξύ των μεγάλων νησιών Ζηλανδίας (Σέλαν) και Φιονίας (Φιν) στη Δανία. Είναι ένα από τα τρία Δανικά Στενά.
Χωρίζοντας ουσιαστικά τη Δανία στα δύο, το Μπελτ εξυπηρετούνταν από τα πορθμεία του Μεγάλου Μπελτ από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι που τα νησιά συνδέθηκαν με τη γέφυρα του Μεγάλου Μπελτ το 1997–98.
Γεωγραφία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το Μεγάλο Μπελτ είναι το μεγαλύτερο και πιο σημαντικό από τα τρία Δανικά Στενά που συνδέουν τη Βαλτική Θάλασσα με τον Πορθμό Κάτεγκατ και τον Ατλαντικό Ωκεανό. Τα άλλα είναι τα στενά του Έρεσουντ και του Μικρού Μπελτ.
Το Μεγάλο Μπελτ έχει μήκος 60 χιλιόμετρα και πλάτος 15-30 χιλιόμετρα. Ρέει γύρω από δύο μεγάλα νησιά: το Σάμσε στα βόρεια και το Λάνγκελαιν στα νότια. Στο Σπρόγκε, το Μεγάλο Μπέλτ χωρίζεται στο Ανατολικό Κανάλι και στο Δυτικό Κανάλι. Αμφότερα διασχίζονται από τη γέφυρα του Μεγάλου Μπελτ, αλλά μια σήραγγα περνάει επίσης κάτω από το Ανατολικό Κανάλι.
Γεωλογία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Στην προπαγετώδη εποχή, ένας ποταμός, τον οποίο τότε περιείχε η λεκάνη της Βαλτικής Θάλασσας και τον οποίο οι γεωλόγοι ονομάζουν Ηριδανό, πρέπει να περνούσε κοντά στην περιοχή, καθώς η άνοδος του Νότιου Σουηδικού Θόλου κατά το Νεογενές τον εξέτρεψε νότια από την προηγούμενη πορεία του που διέσχιζε την κεντρική Σουηδία.[1]
Το Μεγάλο Μπελτ προήλθε από τον ποταμό Ντάνα, ο οποίος δημιουργήθηκε πριν από 9.000-8.900 χρόνια, όταν η μεταπαγετωνική άνοβος έκανε τη λίμνη Άνκυλους, η οποία καταλάμβανε τη Βαλτική λεκάνη, να χάσει τις εκβολές της γύρω από το Γκέτεμποργκ, εκτρέποντάς την προς τα νότια.[2] Ο σχηματισμός του ποταμού Ντάνα πιστεύεται ότι προκάλεσε δραματική διάβρωση ιζημάτων, τυρφώνων και δασών κατά μήκος της διαδρομής του. Αυτό οδήγησε αρχικά σε μια σχετικά ταχεία πτώση της στάθμης της λίμνης κατά τη διάρκεια εκατοντάδων ετών, για να συνεχίσει στη συνέχεια να μειώνεται με χαμηλότερο ρυθμό.[2] Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας επέτρεψε στη θάλασσα να διαπεράσει τον ποταμό Ντάνα, μετατρέποντας το Μεγάλο Μπελτ σε πραγματική θαλάσσια οδό. Κατά τη διάρκεια των διαδικασιών, η λίμνη Άνκυλους έγινε η Θάλασσα Λιτορίνα καθώς αλμυρό νερό εισήλθε στη Βαλτική λεκάνη.[2]
Βιολογία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Το Μεγάλο Μπελτ φιλοξενεί μερικά δημοφιλή ψάρια: πλατύψαρα, θαλάσσιες πέστροφες, μπακαλιάρους του Ατλαντικού, σκουμπριά και ζαργάνες, τα οποία αλιεύονται με πάθος για αθλητισμό και προς πώληση. Ένας μεγάλος και αυξανόμενος πληθυσμός από κοινές φώκαινες ζει στο Μπελτ.[3]
Διεθνής πλωτή οδός
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Το Μεγάλο Μπελτ ήταν ιστορικά πλεύσιμο για ποντοπόρα πλοία. Χρησιμοποιείται ακόμα, παρά μερικές συγκρούσεις και τις παραλίγο συγκρούσεις με τη Γέφυρα του Μεγάλου Μπελτ. Το δανικό ναυτικό παρακολουθεί τη θαλάσσια κυκλοφορία στα ύδατα γύρω από το Μεγάλο Μπελτ.
Κατά τη βασιλεία του βασιλιά Έρικ της Πομερανίας, η δανική κυβέρνηση άρχισε να λαμβάνει μεγάλο μέρος του εισοδήματός της από τα τέλη των Πορθμών, έναν φόρο για τα διεθνή εμπορικά πλοία που διέσχιζαν το Έρεσουντ. Τα μη δανικά πλοία περιορίζονταν στον πορθμό του Έρεσουντ. Οι έμποροι πλήρωναν τον φόρο υπό την απειλή βύθισης ή κατάσχεσης των πλοίων τους.
Στα μέσα του 19ου αιώνα, αυτή η πρακτική έγινε διπλωματική ευθύνη και η δανική κυβέρνηση συμφώνησε να την τερματίσει, επιτυγχάνοντας σε αντάλλαγμα διεθνή οικονομική αποζημίωση. Κατά συνέπεια, οι δανικές πλωτές οδοί άνοιξαν στην ξένη ναυτιλία. Το ανατολικό μισό του Μεγάλου Μπελτ είναι διεθνής πλωτή οδός, η οποία βασίζεται νομικά στη Σύμβαση της Κοπεγχάγης του 1857.[4]
Το 1991, η Φινλανδία κίνησε διαδικασία ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου κατά της Δανίας, η οποία σχεδίαζε να κατασκευάσει μια σταθερή σύνδεση κυκλοφορίας πάνω από το Μεγάλο Μπελτ, συμπεριλαμβανομένης μιας γέφυρας που η Φινλανδία ισχυριζόταν ότι θα εμπόδιζε τη διέλευση ορισμένων πλοίων από και προς τη Φινλανδία: Οι φινλανδικής κατασκευής κινητές μονάδες υπεράκτιας γεώτρησης δεν θα μπορούσαν να περάσουν κάτω από τη γέφυρα. Η υπόθεση τερματίστηκε το 1992, πριν το Δικαστήριο χρειαστεί να αποφανθεί επί της ουσίας, επειδή η Φινλανδία και η Δανία κατέληξαν σε διαπραγματευμένο διακανονισμό.[5] Οι δύο χώρες διαπραγματεύτηκαν μια οικονομική αποζημίωση ύψους 90 εκατομμυρίων δανικών κορωνών και η Φινλανδία απέσυρε την αγωγή.[6]
Στις 4 Απριλίου 2024, η Δανική Ναυτιλιακή Αρχή διέταξε το κλείσιμο μιας περιοχής του στενού νοτιοδυτικά του Κόρσερ για τη ναυτιλία και την αεροπορία, όταν ένας εκτοξευτής πυραύλων του HDMS Niels Juel παρουσίασε δυσλειτουργία κατά τη διάρκεια ναυτικής άσκησης.[7]
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ Lidmar-Bergström, Karna; Olvmo, Mats; Bonow, Johan M. (2017). «The South Swedish Dome: a key structure for identification of peneplains and conclusions on Phanerozoic tectonics of an ancient shield». GFF 139 (4): 244. doi:. Bibcode: 2017GFF...139..244L. https://miun.diva-portal.org/smash/get/diva2:1137501/FULLTEXT01.
- 1 2 3 Björck, Svante (1995). «A review of the history of the Baltic Sea, 13.0-8.0 ka BP». Quaternary International 17: 19–40. doi:. Bibcode: 1995QuInt..27...19B.
- ↑ Miljø- og Fødevareministeriet (19 Ιουνίου 2013): Marsvin trives i de indre danske farvande. Ανακτήθηκε 21 Οκτωβρίου 2016.
- ↑ «Maritime Law». UNESCO. Ανακτήθηκε στις 16 Ιουνίου 2009.
- ↑ «Passage through the Great Belt (Finland v. Denmark)». International Court of Justice.
- ↑ Ministry for Foreign Affairs (Finland) (1994-03-24), «Kirjallinen kysymys: Suomen valtion Juutinrauman siltahankkeesta saamista korvauksista», KK 94/1994 vp (στην Finnish and σουηδική), Parliament of Finland, http://www.eduskunta.fi/triphome/bin/akxhref2.sh?{KEY}=KK+94/1994[νεκρός σύνδεσμος]
- ↑ «Denmark shuts shipping strait over missile failure». BBC News. 4 Απριλίου 2024.