بۆ ناوەڕۆک بازبدە

سروشت (گۆڤار)

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە

نەیچەر (بە ئینگلیزی: Nature، بە واتای «سروشت») گۆڤارێکی زانستیی (en) نێودەوڵەتیی ھەفتانەی بەریتانییە کە توێژینەوەی پێداچوونەوەبۆکراو لەلایەن ھاوتاکان (en) لە تەواوی بوارەکانی زانستە سروشتییەکاندا بڵاودەکاتەوە، وەک: ژینناسی، فیزیا، کیمیا، زانستەکانی زەوی و بوارە پەیوەندیدارەکانی دیکە. نووسینگەکانی سەرنووسەریی گۆڤارەکە لە لەندەن، ئەمریکا، ئەورووپا و ئاسیا لەژێر چەتری کۆمپانیای نێودەوڵەتیی بڵاوکردنەوەی زانستیی شپڕینگەر نەیچەر (en) کار دەکەن. بەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠٢٢ی ڕاپۆرتەکانی وەرگرتنی گۆڤار (en)، نەیچەر یەکێک لە بەرزترین ئاستەکانی فاکتەری کاریگەری (en)ی لەنێو گۆڤارە زانستییە فرەبوارەکاندا ھەبووە (٥٠٫٥)، کە ئەمەش پێگەی بەھێزی لە ئاماژەپێدان و وەرگرتن لە وێژەی زانستیدا دەردەخات؛[١] ھەروەھا زۆرێک لە پسپۆڕان و چاودێران بە یەکێک لە پڕباویخترین و کاریگەرترین گۆڤارە زانستییەکانی جیھانی دادەنێن.[٢][٣][٤] لە ساڵی ٢٠٠٧دا، نەیچەر (بەھاوبەشی لەگەڵ گۆڤاری سایەنس (en)) خەڵاتی شازادەی ئەستۆریاس (en)ی بۆ پەیوەندییەکان و مرۆڤایەتی وەرگرت.[٥][٦] ھەتا ڕێکەوتی ٢٠١٢، گۆڤارەکە ڕایگەیاندبوو کە مانگانە نزیکەی سێ ملیۆن خوێنەری ناوازەی سەرھێڵی ھەیە.[٧]

گۆڤاری نەیچەر لە پاییزی ١٨٦٩ دامەزراوە و سەرەتا لەلایەن نۆرمان لۆکایەر (en) و ئەلێکساندەر مەیکمیلان (en) وەک سەکۆیەکی گشتی بۆ ناساندنی داھێنانە زانستییەکان بڵاوکرایەوە. لە ناوەڕاستی سەدەی بیستەمدا گۆڤارەکە گەشەکردنێکی گەورەی لە دەستەی نووسەران بەخۆوە بینی و بایەخی زیاتری بە ڕوونکردنەوە و ڕۆژنامەوانیی زانستی (en) دا. لە کۆتاییی دەیەی ١٩٨٠ و سەرەتای ١٩٩٠دا، تۆڕێک لە نووسینگەی سەرنووسەری لە دەرەوەی بەریتانیا دامەزراند و دە بڵاوکراوەی نوێی پسپۆڕیی دەستپێکرد (وەک نەیچەر ماتێریاڵز (en)). لە کۆتاییی دەیەی ٢٠٠٠ەوە، ستوونی ھەفتانەی بۆ ڕوانگە سەرنووسەرییەکان و ڕووداوە ڕۆژەڤەکان تەرخان کردووە و تەنانەت ھەڵوێستی لەسەر ھەڵبژاردنە سیاسییەکانیش دەربڕیوە. نووسەر و بەشداربووانی سەرەکیی گۆڤارەکە ھەروەک سەرەتای دامەزراندنی خۆی توێژەران و زانایانن، و پێوەرەکانی دەستکاریکردنیش لە پلەی یەکەمدا گرنگی بە ڕوونی و ئاستی تەکنیکی دەدەن.

بەشی سەرەکیی ئەو توێژینەوانەی لە نەیچەردا بڵاودەبنەوە بریتین لە توێژینەوەی ئەکادیمی (وتار یان نامەی کورت). ئەم بابەتانە زۆر پسپۆڕانە و چڕن، بەڵام لەبەر سنوورداریی قەبارەی لاپەڕەکان، زۆرجار کورتەی کارە فراوانەکانن. کەمتر لە ٨٪ی ئەو توێژینەوانەی پێشکەشی گۆڤارەکە دەکرێن پەسەند دەکرێن بۆ بڵاوکردنەوە.[٨] وتارەکانی نەیچەر بە بەردەوامی سەرنجی جیھانی ڕادەکێشن و زۆر ئاماژەیان پێدەدرێت، بەڵام لە ھەمان کاتدا گۆڤارەکە جاروبار کەوتووەتە بەر مشتومڕی زانستی، وەک پرسی پاشگەزبوونەوە لە بڵاوکراوەکان، شێوازی ھەڵسەنگاندنی ھاوتاکان و پێوەرە میتۆدییەکان.

جگە لە وتارە توێژینەوەیییەکان، نەیچەر شیکاری، ڕاپۆرت، ھەواڵ و وتاری بیروڕا دەربارەی بودجەی توێژینەوە، سیاسەتی زانستی، ئاکاری زانستی و دەستکەوتە نوێیەکان بڵاودەکاتەوە؛ بەشی تایبەتیشی بۆ ناساندنی کتێب، ھونەر و کورتەچیرۆکی خەیاڵی زانستی ھەیە. ھەروەھا داھێنانە تەکنەلۆژی و زانستییەکان وەک وتاری سەرنجڕاکێش (Spotlight) دەخرێنەڕوو کە شێوازی گۆڤاری و ڕۆژنامەوانییان پێوە دیارە و وەک وتاری توێژینەوەی ڕەسەن ھەژمار ناکرێن، و ھەندێک لەو وتارانە لەلایەن ڕێکخراو یان سپۆنسەرەوە پارەدار دەکرێن.[٩]

مێژوو

[دەستکاری]

پاشخان

[دەستکاری]

پێشکەوتنە مەزنەکانی زانست و بیرکاری لە سەدەی نۆزدەھەمدا زیاتر لەو گۆڤارانەدا تۆمار دەکران کە بە زمانەکانی ئەڵمانی یان فەڕەنسی و ئینگلیزی دەردەچوون. بەریتانیا لە نیوەی دووەمی سەدەی ١٩دا گۆڕانکاری و پێشکەوتنێکی پیشەسازی و تەکنەلۆژیی بێوێنەی بەخۆوە بینی.[١٠] بەناوبانگترین گۆڤارە زانستییەکانی ئەو قۆناغە سەر بە کۆمەڵەی شاھانە (en) بوون، کە بەرھەمی زانایانی گەورەی وەک ئیسحاق نیوتن (en)، مایکڵ فارادەی (en) و چارڵز داروینیان لەخۆ گرتبوو. لە نێوان دەیەکانی ١٨٥٠ بۆ ١٨٦٠، ژمارەی بڵاوکراوە زانستییە جەماوەرییەکان دوو ھێندە زیادی کرد.[١١] سەرنووسەرانی ئەو گۆڤارانە ئامانجیان ئەوە بوو وەک پردێک کار بکەن بۆ گەیاندنی زانست بە خەڵکی گشتی.[١١]

نەیچەر یەکەمین بڵاوکراوەی لەو شێوەیە نەبوو لە بەریتانیادا. پێش دروستبوونی، گۆڤاری زانستی کات بەسەربردن (Recreative Science) لە ساڵی ١٨٥٩ دامەزرا،[١٢] کە سەرەتا تیشکی دەخستە سەر مێژووی سروشتی و دواتر بابەتەکانی گۆڕی بۆ زانستە فیزیایییەکان (en) و تەکنیکی.[١٣] ناوی گۆڤارەکە دواتر گۆڕدرا بۆ چاودێری ھزری (Intellectual Observer)[١٤] و دواتریش بۆ قوتابی و چاودێری ھزریی زانست، ئەدەب و ھونەر.[١٥] ئەم گۆڤارە نوێیە بابەتەکانی ئەستێرەناسی، شوێنەوارناسی و ھونەری تێکەڵ دەکرد.[١٥] لە ساڵی ١٨٦٢دا، گۆڤاری پێداچوونەوەی زانستیی جەماوەری (Popular Science Review) دەرکەوت،[١٦] کە کورتەی زانستی و ھەڵسەنگاندنی کتێبە نوێیەکانی بڵاودەکردەوە.[١٦] ھەروەھا دوو گۆڤاری تر لە ئینگلتەرا دەردەچوون کە بریتی بوون لە چارەکەگۆڤاری زانست (en) (١٨٦٤) و بۆچوونی زانستی (١٨٦٨).[١٥] لە ھەموویان نزیکتر لە شێوازی نەیچەر، گۆڤاری خوێنەر (en) (١٨٦٣) بوو کە ھەوڵی دەدا زانست و ئەدەب بە زمانێکی سادە پێشکەش بە کۆمەڵگە بکات.[١٥]

تەواوی ئەو گۆڤارانە دوای ماوەیەک داخران؛ درێژخایەنترینیان پێداچوونەوەی زانستیی جەماوەری بوو کە ٢٠ ساڵ مایەوە و لە ١٨٨١ کۆتایی پێھات، لەکاتێکدا ئەوانی تر لە ماوەیەکی کەمتردا چاپکردنیان وەستا.[١٣]

دامەزراندن

[دەستکاری]
یەکەم لاپەڕەی بەرگی نەیچەر، ٤ی تشرینی دووەمی ١٨٦٩

ماوەیەکی کورت دوای داخرانی گۆڤاری خوێنەر، یەکێک لە سەرنووسەرەکانی بە ناوی نۆرمان لۆکایەر (en) بڕیاری دا گۆڤارێکی نوێ بە ناوی نەیچەر دامەزرێنێت،[١٧] کە ناوەکەی لە دێڕەشیعرێکی ویلیام وۆردزۆرس (en) وەرگیراوە.[١٨] سەرەتا لەلایەن ئەلێکساندەر مەیکمیلان (en) خاوەندارێتی و بڵاوکردنەوەی بۆ دەکرا بە مەبەستی ئەوەی ببێتە سەکۆیەکی گونجاو بۆ ئاشناکردنی خوێنەران بە نوێترین زانیارییە زانستییەکان.[١٧] بەشێکی بەرچاو لە ژمارە سەرەتایییەکانی گۆڤارەکە لەلایەن ئەندامانی گرووپێکەوە دەنووسران کە خۆیان بە یانەی ئێکس (en) ناودەبرد؛ گرووپێک بوون لە زانایانی خاوەن بیروباوەڕی پێشکەوتنخواز و ئازادیخواز بۆ ئەو سەردەمە.[١٧] ئەم گرووپە بە سەرپەرشتیی تۆماس ھێنری ھەکسلی (en) و بە بەشداریی کەسانی وەک جۆزێف داڵتۆن ھووکەر (en)، ھێربێرت سپێنسەر (en) و جۆن تیندال (en) پێکدەھات، کە بە توندی پشتیوانییان لە بیردۆزی پەرەسەندنی داروین (en) و چەمکی نەژادی ھاوبەش (en) دەکرد کە لەو سەردەمەدا مشتومڕێکی زۆری لەنێو زانایانی نەریتخوازدا دروست کردبوو.[١٩] جۆن مادۆکس (en)، سەرنووسەری پێشووی گۆڤارەکە، لە یادی سەدساڵەی نەیچەردا ئاماژەی بەوە کرد کە یەکێک لە ھۆکارە سەرەکییەکانی سەرکەوتنی گۆڤارەکە، توانای دروستکردنی پەیوەندی و ھەستی ھاوبەش بووە لەنێوان خوێنەران و زانایاندا، لە پاڵ پاڵپشتییە دارایییە بەردەوامەکەی خێزانی مەیکمیلان.[٢٠]

سەرنووسەران

[دەستکاری]

نۆرمان لۆکایەر (en)، دامەزرێنەری نەیچەر، پرۆفیسۆر بوو لە کۆلێژی ئیمپریال (en). لە ساڵی ١٩١٩دا سێر ڕیچارد گریگۆری (en) جێگەی گرتەوە.[٢١] گریگۆری ڕۆڵێکی بەرچاوی بینی لە ناساندنی گۆڤارەکە لە ئاستی نێودەوڵەتیدا و پانتایییەکی فراوانی بۆ چالاکییە زانستییە نێودەوڵەتییەکان تەرخان دەکرد.[٢٢] لە نێوان ساڵانی ١٩٤٥ بۆ ١٩٧٣ چەندین جار سەرنووسەری گۆڤارەکە گۆڕدرا؛ سەرەتا لەلایەن ئەی. جەی. ڤی گەیڵ و ئێڵ. جەی. ئێف. بریمبڵ (en)، دواتر لە ١٩٦٥ جۆن مادۆکس (en) و پاشان لە ١٩٧٣ دەیڤد دەیڤیس (en) بوونە سەرنووسەر.[٢١] لە ساڵی ١٩٨٠دا مادۆکس گەڕایەوە بۆ سەرنووسەری و تا ١٩٩٥ مایەوە. دواتر فیلیپ کەمبێڵ (en) بوو بە سەرنووسەری گشتی تا ساڵی ٢٠١٨، و لەو کاتەوە ماگدالێنا سکیپەر (en) ئەو ئەرکەی لە ئەستۆیە.[٢١]

گەشەکردن و فراوانبوون

[دەستکاری]

لە ساڵی ١٩٧٠، نەیچەر یەکەمین نووسینگەی لە دەرەوەی بەریتانیا لە واشنتۆن کردەوە؛ دواتریش لە شارەکانی نیویۆرک (١٩٨٥)، تۆکیۆ و میونشن (١٩٨٧)، پاریس (١٩٨٩)، سان فرانسیسکۆ (٢٠٠١)، بۆستن (٢٠٠٤) و ھۆنگ کۆنگ (٢٠٠٥) نووسینگەی نوێی کردەوە. لە ١٩٧١دا، گۆڤارەکە بۆ سێ بەشی جیاواز دابەش بوو، بەڵام لە ١٩٧٤دا دیسانەوە ھەموویان لەژێر ناوی نەیچەر یەکخرانەوە.[٢٣] لە دەیەی ١٩٨٠ بەدواوە، زیاتر لە دە گۆڤاری پسپۆڕیی نوێ لەژێر ناوی گۆڤارەکانی نەیچەر ڕیسێرچ (en) دەستپێکرد. لە ١٩٩٦ ماڵپەڕی فەرمیی خۆی دامەزراند[٢٤] و لە ١٩٩٩دا زنجیرە گۆڤارەکانی نەیچەر ڕیڤیوز (Nature Reviews) دەستیان بە بڵاوکردنەوە کرد.[٢١] ھەندێک وتار بەخۆڕایی لە ماڵپەڕەکەی بەردەستن و ھەندێکی دیکە پێویستیان بە بەشداریکردنی دارایی (ئابوونە) ھەیە. ھەتا ڕێکەوتی ٢٠١٢، نەیچەر خاوەنی نزیکەی سێ ملیۆن خوێنەری مانگانەی سەرھێڵ بووە.[٧]

لە ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨، نەیچەر بۆ یەکەمجار پشتیوانیی فەرمیی خۆی بۆ کاندیدێکی سەرۆکایەتیی ئەمریکا دەربڕی و پشتگیری لە باراک ئۆباما کرد لە ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ئەمریکا بۆ ساڵی ٢٠٠٨دا.[٢٥][٢٦] لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٢، چاپێکی عەرەبی (en) بە ھاوکاری لەگەڵ شاری شا عەبدولعەزیز بۆ زانست و تەکنەلۆژیا (en) دەستیپێکرد کە نزیکەی ١٠٬٠٠٠ بەشداربووی ھەبوو.[٢٧] لە کۆتاییی ٢٠١٤دا، سیستەمێکی خستەگەڕ بە ناوی ReadCube (en) لەژێر چوارچێوەی بەڕێوەبردنی مافە دیجیتاڵییەکان (en)دا، تا بەشداربووان بتوانن بەستەری خوێندنەوەی بەخۆڕایی بۆ کەسانی تر بنێرن، ھەرچەندە ئەم ڕێگەیە وەک دەستگەیشتنی کراوە (en)ی تەواو ھەژمار ناکرێت بەھۆی ڕێگریکردن لە داگرتن یان چاپکردنی وتارەکان.[٢٨][٢٩]

لە ئایاری ٢٠١٥دا، پاش یەکگرتنی نێوان شپڕینگەر سایەنس+بزنس میدیا (en) و بەشەکانی پەیوەندیدار بە گرووپی بڵاوکردنەوەی ھۆلتزبرینک (en) (لەوانە نەیچەر پبلێشینگ گرووپ (en)، پالگرەڤ مەیکمیلان (en) و مەیکمیلان ئێدیوکەیشن (en))، کۆمپانیای گەورەی شپڕینگەر نەیچەر (en) پێکھێنرا.[٣٠] ھەروەھا لە ساڵی ٢٠١١ەوە، گۆڤارەکە ساڵانە لیستی دە کەسایەتیی نەیچەر (en) بۆ ناساندنی دە کەسایەتیی کاریگەری ساڵ لە بواری زانستدا بڵاودەکاتەوە.[٣١]

بڵاوکردنەوە لە نەیچەردا

[دەستکاری]
دابەشبوونی نایەکسانی ئاماژەپێدانی وتارەکانی نەیچەر لە نێوان ساڵانی ٢٠١٣ بۆ ٢٠١٥

بەپێی گۆڤاری سایەنس (en)، بڵاوکردنەوەی وتار لە نەیچەردا پێگەیەکی ئەکادیمیی زۆر باڵا بە توێژەر دەبەخشێت.[٣٢] وتارە پەسەندکراوەکان زۆرجار ڕێژەیەکی بەرزی وەرگرتن (Citation) بەدەستدەھێنن، کە ڕاستەوخۆ دەبێتە ھۆی بەرزبوونەوەی پلەی زانستی، دەستکەوتنی بودجەی توێژینەوە و سەرنجی میدیاکان. بەھۆی ئەم کاریگەرییە ئەرێنییانە (en)، کێبڕکێیەکی توند لەنێوان زانایاندا ھەیە بۆ گەیشتن بەم گۆڤارە و ڕکابەرە سەرەکییەکەی کە سایەنس (en)ـە. فاکتەری کاریگەری (en)ی نەیچەر لە ساڵی ٢٠١٩دا گەیشتە ٤٢٫٧٧٨ (بەپێی پێوەری تۆمسۆن ئای ئێس ئای (en)).[١][٣٣] سەرەڕای ئەمەش، وەک زۆربەی گۆڤارەکان، بەشێکی زۆری وتارەکان کەمتر لە تێکڕای فاکتەری کاریگەری ئاماژەیان پێدەدرێت و تەنیا ژمارەیەکی دیاریکراو لە وتارەکان ڕێژەیەکی زۆر بەرز تۆمار دەکەن.[٣٤]

ھەندێک لە توێژینەوەکانی پەیوەست بە ڕێکوپێکیی میتۆدۆلۆژیا باسیان لەوە کردووە کە لە گۆڤارە ناودارەکانی وەک نەیچەردا، ھەندێک جار متمانەپێکراوی و توانای دووبارەکردنەوەی تاقیکردنەوەکان کەمترە لەوەی چاوەڕوان دەکرێت.[٣٥]

شێوازی وەرگرتنی بابەتەکان بە شێوەیەکە کە سەرەتا لەلایەن سەرنووسەرانەوە دەپشکنرێن و دواتر دەنێردرێن بۆ پێداچوونەوەی ھاوتا (en). لەم قۆناغەدا، چەندین زانای پسپۆڕ کە پەیوەندییان بە توێژینەوەکەوە نییە ھەڵسەنگاندنی بۆ دەکەن. لەبەر ئەوەی تەنیا ئەو بابەتانە قبووڵ دەکرێن کە دەستکەوتێکی گرنگ و سەردەمیانە لە بوارەکەیاندا دەخەنەڕوو، زۆرینەی ھەرە زۆری توێژینەوە پێشکەشکراوەکان پێش گەیشتن بە قۆناغی ھەڵسەنگاندن ڕەتدەکرێنەوە.[ژێدەر پێویستە]

توێژینەوە مێژوویییە گرنگەکان

[دەستکاری]

زۆرێک لە گەورەترین دۆزینەوە و وەرچەرخانە زانستییەکانی مێژوو بۆ یەکەمجار لە نەیچەردا بڵاوکراونەتەوە، لەوانە:

مشتومڕ و ڕەخنەکان

[دەستکاری]

نەیچەر لە مێژووی خۆیدا چەندین توێژینەوەی گرنگی ڕەتکردووەتەوە کە دواتر بوونەتە بنەمای زانستی سەردەم؛ بۆ نموونە توێژینەوەکەی ئینریکۆ فێرمی (en) دەربارەی بیردۆزی کارلێکی لاواز لە تیشکدانەوەی بێتا (en)دا بە بیانووی دووربوون لە واقیع ڕەتکرایەوە، بەڵام دواتر لە ساڵی ١٩٣٤ لە گۆڤاری Zeitschrift für Physik (en)دا بڵاوکرایەوە.[٣٦][٣٧] ھەروەھا لێکۆڵینەوەکانی پۆڵ لاوتەربێر (en) و پیتەر مانسفیڵد (en) لەسەر تەکنەلۆژیای MRI (en) سەرەتا لەلایەن نەیچەرەوە ڕەتکرانەوە، بەڵام دوای پێداچوونەوە بڵاوکرانەوە و دواتر خەڵاتی نۆبێلی پزیشکییان بەدەستھێنا.[٣٨]

لە وتارێکی ساڵی ٢٠٠٣دا بە ناونیشانی «ڕووبەڕووبوونەوەی ڕەتکردنەوەی ھاوتاکان»، نەیچەر دانی بە چەندین ھەڵەی لەم شێوەیەدا نا، وەک ڕەتکردنەوەی سەرەتاییی وتارەکانی تایبەت بە تیشکدانەوەی چێرێنکۆڤ (en)، مێزۆن (en)ەکەی ھیدێکی یوکاوا (en)، کارەکانی سەر ڕۆشنەپێکھاتن (en) لەلایەن یۆھان دایزنھۆفەر (en)، ڕۆبەرت ھوبەر (en) و ھارتموت میکێل (en)، و تەنانەت ڕەتکردنەوەی سەرەتاییی بیردۆزی تیشکدانەوەی کونی ڕەش (en)ی زانا ستیڤن ھۆکینگ.[٣٩]

ھەروەھا گۆڤارەکە ڕەخنەی ئەوەی لێگیراوە کە لە کاتی بڵاوکردنەوەی پەڕەی مێژووییی ساڵی ١٩٥٣ (en)ی واتسۆن (en) و کریک (en) دەربارەی پێکھاتەی دی ئێن ئەی (en)، وتارەکەی نەخستبووە بەر پرۆسەی فەرمیی پێداچوونەوەی ھاوتاکان، بە بیانووی ئەوەی ڕاستیی دۆزینەوەکە بە ڕوونی دیار بووە.[٤٠]

لە ساڵی ١٩٨٨دا، نەیچەر توێژینەوەیەکی مشتومڕاوی لەلایەن جاک بێنفێنیست (en) دەربارەی باوەڕبوون بە بیرەوەریی ئاو (en) بڵاوکردەوە،[٤١] کە دەنگدانەوەیەکی زۆری لە میدیاکاندا دروستکرد؛ بەڵام دوای ئەوەی گۆڤارەکە داوای دووبارەکردنەوەی تاقیکردنەوەکانی کرد، دەرکەوت ئەنجامەکان ھەڵەن و ڕەتکرانەوە.[٤٢]

لە ساڵی ٢٠١٧دا، سەرنووسەرییەکی گۆڤارەکە دژی لابردنی پەیکەری ئەو زانایانە وەستایەوە کە مێژوویەکی ناڕەوشتییان ھەبوو (وەک جەی. ماریۆن سیمس (en) و تۆماس پاران جونیۆر (en))، بەڵام دوای ڕەخنەی توندی زانایان، نەیچەر داوای لێبوردنی کرد و دەستکاریی وتارەکەی کرد.[٤٣][٤٤] ھەروەھا لە نیسانی ٢٠٢٠دا داوای لێبوردنی کرد سەبارەت بە ناوزەندکردنی سەرەتاییی ڤایرۆسی پەتای کۆڤید-١٩ (en) بە شاری ووھان یان چین.[٤٥] چەندین توێژەری سیاسیش ئاماژەیان بەوە کردووە کە دەربڕینی ھەڵوێستی سیاسی و پشتگیریکردنی کاندیدەکانی سەرۆکایەتیی ئەمریکا (وەک جۆ بایدن لە ٢٠٢٠) بووەتە ھۆی کەمکردنەوەی متمانەی گشتی بە گۆڤارەکە و بە دامەزراوە زانستییەکان بەگشتی.[٤٦][٤٧]

پاشگەزبوونەوە لە چاپ (کشانەوەی وتارەکان)

[دەستکاری]

لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٠ بۆ ٢٠٠١، پێنج وتاری ساختەی زانا یان ھێندریک شۆن (en) دەربارەی کەرەستە نیمچەگەیەنەرەکان (en) لە نەیچەردا بڵاوکرانەوە کە دواتر دەرکەوت داتاکانیان دەستکاریکراون و لە ٢٠٠٣دا کشانەوەیان لێ ڕاگەیەندرا.[٤٨] لە ساڵی ٢٠٢٤یشدا، وتارێکی بەناوبانگی ساڵی ٢٠٠٢ دەربارەی خانە قەدییەکان (en) بەھۆی کێشە لە وێنە و داتاکانیدا بە فەرمی پاشگەزبوونەوەی لێکرا (en) و بووە یەکێک لە پڕئاماژەپێدراوترین ئەو وتارانەی کە لە مێژوودا کێشراونەتەوە.[٤٩][٥٠]

خەیاڵی زانستی

[دەستکاری]

لە ساڵی ١٩٩٩دا، نەیچەر دەستیکرد بە بڵاوکردنەوەی کورتەچیرۆکی (en) خەیاڵی زانستی لە بەشێکی تایبەتدا بە ناوی «داھاتووەکان» (Futures).[٥١] ئەم بەشە سەرکەوتنێکی گەورەی بەدەستھێنا و لە ساڵی ٢٠٠٥دا خەڵاتی باشترین بڵاوکەرەوەی لەلایەن کۆمەڵەی خەیاڵی زانستی ئەورووپا (en) پێبەخشرا.[٥٢] سەد چیرۆکی ھەڵبژێردراوی ئەم بەشە لە ساڵی ٢٠٠٨دا وەک کتێبێک بە ناوی داھاتووەکانی نەیچەر لەلایەن دەزگای تۆر بووکس (en) چاپکرا، کە چیرۆکی نووسەرانی ناوداری وەک ئارسەر سی. کلارک (en)، بروس ستێرلینگ (en) و کۆری دۆکتۆرۆو (en)ی لەخۆ گرتبوو.[٥٣]

بڵاوکراوە و پۆدکاست

[دەستکاری]
گۆڤاری پسپۆڕیی نەیچەر ماتێریاڵز (en) لە بڵاوکراوەکانی نەیچەر پۆرتفۆلیۆ (en)

نەیچەر لەلایەن کۆمپانیای نێودەوڵەتیی شپڕینگەر نەیچەر (en) لە بەریتانیا چاپ و بڵاودەکرێتەوە. خێزانی نەیچەر پۆرتفۆلیۆ (en) چەندین گۆڤاری پسپۆڕیی ناسراو لەخۆ دەگرێت، وەک: نەیچەر نیورۆساینس (en)، نەیچەر بایۆتەکنۆلۆجی (en)، نەیچەر میسۆدز (en)، نەیچەر کلینیکاڵ پراکتیس (en)، نەیچەر سترەکچراڵ ئاند مۆلیکیولار بایۆلۆجی (en) و نەیچەر کێمیستری (en).[٥٤]

لە ساڵی ٢٠٠٥ەوە، پۆدکاستێکی ھەفتانە بە ناوی پۆدکاستی نەیچەر (en) بڵاودەکرێتەوە کە تێیدا چاوپێکەوتن لەگەڵ نووسەرانی توێژینەوە نوێیەکان و گفتوگۆ دەربارەی بابەتە زانستییەکان ئەنجام دەدرێت.[٥٥] ئەم پۆدکاستە سەرەتا لەلایەن پزیشک و پێشکەشکار کریس سمیس (en) لەگەڵ گرووپی زانا ڕووتەکان (en) دامەزرا.[٥٦]

زنجیرەگۆڤارەکانی کۆمیونیکەیشنس

[دەستکاری]

نەیچەر ھەروەھا کۆمەڵێک گۆڤاری کراوە لە بوارە جیاوازەکاندا بە پێشگری "Communications" بڵاودەکاتەوە، لەوانە:[٥٧]

  • کۆمیونیکەیشنس بایۆلۆجی (ژینناسی)
  • کۆمیونیکەیشنس کێمیستری (کیمیا)
  • کۆمیونیکەیشنس ئێرث ئاند ئینڤایرۆنمێنت (زەوی و ژینگە)
  • کۆمیونیکەیشنس ئینجینیەرینگ (ئەندازیاری)
  • کۆمیونیکەیشنس ماتێریاڵز (زانستی ماددە)
  • کۆمیونیکەیشنس مێدیسن (en) (پزیشکی)
  • کۆمیونیکەیشنس فیزیکس (فیزیا)
  • کۆمیونیکەیشنس سایکۆلۆجی (دەروونناسی)

سەرچاوەکان

[دەستکاری]
  1. 1 2 «Nature». 2023 Journal Citation Reports. وێب ئۆڤ سایەنس (Web of Science) (چاپی Science). کلاریڤەیت ئاناڵیتیکس (en). ٢٠٢٤.
  2. ↑ Huxley، T. H. (تشرینی دووەمی ١٨٦٩). «Nature: Aphorisms by Goethe». Nature. ١ (1): ٩–١١. Bibcode:1869Natur...1....9H. doi:١٠.١٠٣٨/٠٠١٠٠٩a٠.
  3. ↑ Fersht، Alan (٢٨ی نیسانی ٢٠٠٩). «The most influential journals: Impact Factor and Eigenfactor». Proceedings of the National Academy of Sciences. ١٠٦ (17): ٦٨٨٣–٦٨٨٤. Bibcode:2009PNAS..106.6883F. doi:١٠.١٠٧٣/pnas.٠٩٠٣٣٠٧١٠٦. PMC ٢٦٧٨٤٣٨. PMID ١٩٣٨٠٧٣١.
  4. ↑ «Scholar Metrics: Top Publications». Google Scholar. لە ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
  5. ↑ Ham، Becky (٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧). «Science Receives Spain's Prince of Asturias Award for Excellence in Communication». AAAS News Archives. کۆمەڵەی ئەمریکی بۆ پێشخستنی زانست (en) (AAAS). لە ڕەسەنەکە لە ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٧ی ئابی ٢٠١٢ ھێنراوە. Science [magazine] shares this year's award with the journal Nature.
  6. ↑ «Journals Nature and Science – Communication and Humanities 2007». Fundaciôn Principe de Asturias (en). ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧. لە ڕەسەنەکە لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٧ی ئابی ٢٠١٢ ھێنراوە. Some of the most important and innovative work of the last 150 years has appeared on the pages of Science and Nature...
  7. 1 2 «Announcement: A new iPad app for Nature readers». Nature. ٤٩٢ (7428): ١٥٤. ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢. doi:١٠.١٠٣٨/٤٩٢١٥٤a.
  8. ↑ «Getting published in Nature: For authors and referees». Nature (بە ئینگلیزی). لە ١٣ی تەممووزی ٢٠١٧ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٧ ھێنراوە.
  9. ↑ «Spotlights in NATURE». ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣. لە ١٨ی ئابی ٢٠٢٢ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٨ی ئابی ٢٠٢٢ ھێنراوە.
  10. ↑ Schroeder، Robert؛ Siegel، Gretta E (٢٠٠٦). «A Cooperative Publishing Model for Sustainable Scholarship». Journal of Scholarly Publishing. ٣٧ (2): ٨٦–٩٨. doi:١٠.١٣٥٣/scp.٢٠٠٦.٠٠٠٦. S2CID ١٤٣٤٦٦٧٠٩. لە ١٥ی ئابی ٢٠٢٠ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢ی ئابی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
  11. 1 2 Barton 1996، لاپەڕە 3
  12. ↑ «Recreative Science: Record and Remembrancer of Intellectual Observation (1860–62)». conscicom.web.ox.ac.uk (بە ئینگلیزی). لە ١٣ی ئایاری ٢٠٢١ ھێنراوە.
  13. 1 2 Barton 1996، لاپەڕە 7
  14. ↑ «The Intellectual Observer: Review of Natural History, Microscopic Research and Recreative Science (1862–68)». conscicom.web.ox.ac.uk (بە ئینگلیزی). لە ١٣ی ئایاری ٢٠٢١ ھێنراوە.
  15. 1 2 3 4 Barton 1996، لاپەڕە 6
  16. 1 2 Barton 1996، لاپەڕە 13
  17. 1 2 3 Browne 2002، لاپەڕە 248
  18. ↑ Poem: "A Volant Tribe of Bards on earth are found" 5 December 2017 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە.. Bartleby.com. Retrieved on 20 June 2013.
  19. ↑ Browne 2002، لاپەڕە 247
  20. ↑ Maddox، John؛ Macmillan، Harold (١٩٧٠). «The 'Nature' Centenary Dinner». Notes and Records of the Royal Society of London. ٢٥ (1): ٩–١٥. doi:١٠.١٠٩٨/rsnr.١٩٧٠.٠٠٠٢. JSTOR ٥٣٠٨٦١.
  21. 1 2 3 4 «Nature Research: History». Nature. لە ڕەسەنەکە لە ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦ ئەرشیڤ کراوە. لە ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە.
  22. ↑ Stratton، Frederick John Marrian (کانوونی دووەمی ١٩٩٧). «Richard Arman Gregory, 1864–1952». Obituary Notices of Fellows of the Royal Society. ٨ (22): ٤١٠–٤١٧. doi:١٠.١٠٩٨/rsbm.١٩٥٣.٠٠٠٧.
  23. ↑ «History of Nature». Nature. لە ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
  24. ↑ «Branching out (1970–1999)». Nature Research. لە ڕەسەنەکە لە ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ ھێنراوە.
  25. ↑ «America's choice». Nature. ٤٥٥ (7217): ١١٤٩. ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨. Bibcode:2008Natur.455Q1149.. doi:١٠.١٠٣٨/٤٥٥١١٤٩a. PMID ١٨٩٧١٩٦٩.
  26. ↑ Angliss، Brian (٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨). «Weekly science journal Nature endorses a presidential candidate: Barack Obama (updated)». Scholars & Rogues. لە ٣٠ی ئابی ٢٠١٠ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ ھێنراوە.
  27. ↑ Yahia، Mohammed (١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢). «Nature Arabic Edition launches». Nature Middle East. doi:١٠.١٠٣٨/nmiddleeast.٢٠١٢.١٤٩.
  28. ↑ «Nature journal subscribers can now share article links globally». Wired.co.uk. لە ڕەسەنەکە لە ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ ھێنراوە.
  29. ↑ Yuhas، Alan (٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤). «Science journal Nature to make archives available online». گاردیان.
  30. ↑ «Springer Nature created following merger completion». Springer. ٦ی ئایاری ٢٠١٥. لە ٩ی حوزەیرانی ٢٠١٩ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٦ی ئازاری ٢٠١٧ ھێنراوە.
  31. ↑ Gibney، Elizabeth؛ Callaway، Ewen؛ Cyranoski، David؛ Gaind، Nisha؛ Tollefson، Jeff؛ Courtland، Rachel؛ Law، Yao-Hua؛ Maher، Brendan؛ Else، Holly؛ Castelvecchi، Davide (١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨). «Nature's 10: Ten people who mattered in science in 2018». Nature. ٥٦٤ (7736): ٣٢٥–٣٣٥. Bibcode:2018Natur.564..325G. doi:١٠.١٠٣٨/d٤١٥٨٦-٠١٨-٠٧٦٨٣-٥. PMID ٣٠٥٦٣٩٧٦.
  32. ↑ Callier، Viviane (١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨). «Yes, it is getting harder to publish in prestigious journals if you haven't already». Science. doi:١٠.١١٢٦/science.caredit.aaw٣٣٨٠. S2CID ١٦٥٤٨٦٩٦٦.
  33. ↑ «Journal metrics | Nature Research». www.nature.com (بە ئینگلیزی). لە ١٦ی شوباتی ٢٠٢٠ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٣٠ی ئایاری ٢٠٢٠ ھێنراوە.
  34. ↑ Larivière، Vincent؛ Kiermer، Véronique؛ MacCallum، Catriona J.؛ McNutt، Marcia؛ Patterson، Mark؛ Pulverer، Bernd؛ Swaminathan، Sowmya؛ Taylor، Stuart؛ Curry، Stephen (2016-07-05). «A simple proposal for the publication of journal citation distributions» (بە ئینگلیزی). bioRxiv ١٠.١١٠١/٠٦٢١٠٩. {{cite bioRxiv}}: نرخی |biorxiv= بپشکنە (یارمەتی)
  35. ↑ Brembos، B. (٢٠١٨). «Prestigious Science Journals Struggle to Reach Even Average Reliability». Frontiers in Human Neuroscience. ١٢ 37. doi:١٠.٣٣٨٩/fnhum.٢٠١٨.٠٠٠٣٧. PMC ٥٨٢٦١٨٥. PMID ٢٩٥١٥٣٨٠.
  36. ↑ Rhodes, Richard (١٩٨٦). The Making of the Atomic Bomb. New York: Touchstone. ژپنک ٩٧٨-٠-٦٧١-٤٤١٣٣-٣.
  37. ↑ Fermi، E. (١٩٣٤). «Versuch einer Theorie der β-Strahlen. I». Zeitschrift für Physik. ٨٨ (3–4): ١٦١–١٧٧. Bibcode:1934ZPhy...88..161F. doi:١٠.١٠٠٧/BF٠١٣٥١٨٦٤. S2CID ١٢٥٧٦٣٣٨٠.
  38. ↑ «The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2003». NobelPrize.org. Nobel Prize Outreach 2026. ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦. لە ٢٣ی ئایاری ٢٠٢٠ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ ھێنراوە.
  39. ↑ «Coping with peer rejection». Nature. ٤٢٥ (6959): ٦٤٥. ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٣. Bibcode:2003Natur.425..645.. doi:١٠.١٠٣٨/٤٢٥٦٤٥a. PMID ١٤٥٦٢٠٦٠.
  40. ↑ Maddox، J. (٢٠٠٣). «How genius can smooth the road to publication». Nature. ٤٢٦ (6963): ١١٩. Bibcode:2003Natur.426..119M. doi:١٠.١٠٣٨/٤٢٦١١٩b.
  41. ↑ Davenas، E.؛ Beauvais، F.؛ Amara، J.؛ Oberbaum، M.؛ Robinzon، B.؛ Miadonnai، A.؛ Tedeschi، A.؛ Pomeranz، B.؛ Fortner، P.؛ Belon، P.؛ Sainte-Laudy، J.؛ Poitevin، B.؛ Benveniste، J. (حوزەیرانی ١٩٨٨). «Human basophil degranulation triggered by very dilute antiserum against IgE». Nature. ٣٣٣ (6176): ٨١٦–٨١٨. Bibcode:1988Natur.333..816D. doi:١٠.١٠٣٨/٣٣٣٨١٦a٠. PMID ٢٤٥٥٢٣١. S2CID ١٢٩٩٢١٠٦.
  42. ↑ Maddox، John؛ Randi، James؛ Stewart، Walter W. (١ی تەممووزی ١٩٨٨). «'High-dilution' experiments a delusion». Nature. ٣٣٤ (6180): ٢٨٧–٢٩٠. Bibcode:1988Natur.334..287M. doi:١٠.١٠٣٨/٣٣٤٢٨٧a٠. PMID ٢٤٥٥٨٦٩. S2CID ٩٥٧٩٤٣٣.
  43. ↑ «Science must acknowledge its past mistakes and crimes». Nature. ٥٤٩ (7670): ٥–٦. ٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧. Bibcode:2017Natur.549R...5.. doi:١٠.١٠٣٨/٥٤٩٠٠٥b. PMID ٢٨٨٨٠٣٠٩. S2CID ٤٤٦٢٤٦٤.
  44. ↑ Schulson، Michael (١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧). «History Lessons for 'Nature'». Undark Magazine. لە ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧ ھێنراوە.
  45. ↑ «Scientific journal admits error in linking coronavirus with China». South China Morning Post (بە ئینگلیزی). ٩ی نیسانی ٢٠٢٠. لە ٣٠ی نیسانی ٢٠٢٠ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٠ی نیسانی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
  46. ↑ Zhang، Floyd Jiuyun (ئایاری ٢٠٢٣). «Political endorsement by Nature and trust in scientific expertise during COVID-19». Nature Human Behaviour (بە ئینگلیزی). ٧ (5): ٦٩٦–٧٠٦. doi:١٠.١٠٣٨/s٤١٥٦٢-٠٢٣-٠١٥٣٧-٥. ISSN ٢٣٩٧-٣٣٧٤. PMC ١٠٢٠٢٧٩٨. PMID ٣٦٩٤١٤٦٧.
  47. ↑ Hyde، Byron (١٨ی شوباتی ٢٠٢٦). «Science Shouldn't Be Political». جۆرناڵ ئۆڤ ئەکادیمیک ئێتیکس (en) (بە ئینگلیزی). ٢٤ (1) 52. doi:١٠.١٠٠٧/s١٠٨٠٥-٠٢٥-٠٩٧١٧-w. hdl:١٩٨٣/fb٤٨ba٦٦-f٢٥٦-٤١ba-be٣٥-a٩٤b٢b٥٦٦٢fd. ISSN ١٥٧٢-٨٥٤٤.
  48. ↑ «Retractions' realities». Nature. ٤٢٢ (6927): ١. ٦ی ئازاری ٢٠٠٣. Bibcode:2003Natur.422Q...1.. doi:١٠.١٠٣٨/٤٢٢٠٠١a. PMID ١٢٦٢١٣٩٤.
  49. ↑ «University of Minnesota retracts pioneering studies in stem cells, Alzheimer's disease». ٧ی تەممووزی ٢٠٢٤. لە ڕەسەنەکە لە ٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
  50. ↑ Jiang، Yuehua؛ Jahagirdar، Balkrishna N.؛ Reinhardt، R. Lee؛ Schwartz، Robert E.؛ Keene، C. Dirk؛ Ortiz-Gonzalez، Xilma R.؛ Reyes، Morayma؛ Lenvik، Todd؛ Lund، Troy؛ Blackstad، Mark؛ Du، Jingbo؛ Aldrich، Sara؛ Lisberg، Aaron؛ Low، Walter C.؛ Largaespada، David A. (حوزەیرانی ٢٠٢٤). «Retraction Note: Pluripotency of mesenchymal stem cells derived from adult marrow». Nature (بە ئینگلیزی). ٦٣٠ (8018): ١٠٢٠. Bibcode:2024Natur.630.1020J. doi:١٠.١٠٣٨/s٤١٥٨٦-٠٢٤-٠٧٦٥٣-٠. ISSN ١٤٧٦-٤٦٨٧. PMID ٣٨٨٨٦٦٢٠.
  51. ↑ «Futures». Nature. لە ١٦ی شوباتی ٢٠١٩ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٩ی ئابی ٢٠١٢ ھێنراوە.
  52. ↑ کۆمەڵەی خەیاڵی زانستی ئەورووپا (enA) (٢١ی ئایاری ٢٠١٣). «The ESFS Awards, Eurocon 2005: Glasgow – Scotland». لە ڕەسەنەکە لە ١٦ی تەممووزی ٢٠١٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٠ی ئابی ٢٠١٢ ھێنراوە. {{cite web}}: نرخی |نووسەر= بپشکنە (یارمەتی)ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: ناوە فرەکان: authors list (بەستەر) ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: ناوە ژمارەیییەکان: authors list (بەستەر)
  53. ↑ Gee، Henry، ed. (٢٠٠٨). Futures from Nature: 100 Speculative fictions from the pages of the leading science journal. New York City: تۆر بووکس (en). ژپنک ٩٧٨-٠-٧٦٥٣-١٨٠٥-٣. لە ١٠ی ئابی ٢٠١٢ ھێنراوە. With stories from: ئارسەر سی. کلارک (Arthur C. Clarke), بروس ستێرلینگ (Bruce Sterling), چارڵز سترۆس (Charles Stross), کۆری دۆکتۆرۆو (Cory Doctorow), گرێگ بێر (Greg Bear), گریگۆری بێنفۆرد (Gregory Benford), ئۆلیڤەر مۆرتۆن (Oliver Morton (science writer)), ئیان ئار. ماکلاود (Ian R. MacLeod), ڕودی ڕاکەر (Rudy Rucker), گرێگ ئیگان (Greg Egan), ستیڤن باکستەر (نووسەر) (Stephen Baxter (author); Barrington J. Bayley), بڕایان ستەیبڵفۆرد (Brian Stableford), فرێدریک پۆڵ (Frederik Pohl), ڤێرنۆر ڤینج (Vernor Vinge), نانسی کرێس (Nancy Kress), مایکڵ موورکۆک (Michael Moorcock), ڤۆندا مەکینتایر (Vonda McIntyre), کیم ستانلی ڕۆبنسن (Kim Stanley Robinson), جۆن ئێم. فۆرد (John M. Ford) and eighty more.
  54. ↑ «Journals A-Z». Nature Portfolio. لە ٤ی ئازاری ٢٠٢٣ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٣ی ئازاری ٢٠٢٣ ھێنراوە.
  55. ↑ «Archive: Nature Podcast». Nature. لە ٢٨ی ئازاری ٢٠١٤ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١ی ئایاری ٢٠١٤ ھێنراوە.
  56. ↑ Ganguli، Ishani (١ی حوزەیرانی ٢٠٠٦). «A science podcaster bares all». The Scientist Magazine (بە ئینگلیزی). لە ڕەسەنەکە لە ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ ئەرشیڤ کراوە. لە ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ ھێنراوە.
  57. ↑ «Communications journals». Nature Portfolio. لە ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٤ی ئابی ٢٠٢٣ ھێنراوە.

کتێبناسیی گشتی

[دەستکاری]

بەستەرە دەرەکییەکان

[دەستکاری]
ویکیمیدیا کامنز میدیای پەیوەندیداری بە سروشت (گۆڤار) تێدایە.

داڕێژە:Prince of Asturias Award for Communication and Humanities

وەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=سروشت_(گۆڤار)&oldid=1632590»