Перайсці да зместу

Тайвань

Правіць спасылкі
З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі
Кітайская Рэспубліка (Тайвань)
кіт.: 中華民國
Гімн: «中華民國國歌»
Заснавана 1 студзеня 1912
Афіцыйныя мовы тайванская мандарынская[d][1], Taiwanese Hakka[d][2], Taiwanese Hokkien[d], Amis[d], Paiwan[d], 金門話[d], Wuqiu dialect[d], Matsu dialect[d], Taiwanese Sign Language[d], Saisiyat[d], Puyuma[d], Atayal[d], Tsou[d], Bunun[d], Rukai[d], Truku[d], Seediq[d], Sakizaya[d], Yami[d], Kavalan[d], Kanakanavu[d] і Saaroa[d]
Сталіца Тайбэй (де-факта)
Нанкін (заяўлена)
Найбуйнейшыя гарады Новы Тайбэй
Форма кіравання Змяшаная рэспубліка
Прэзідэнт
Віцэ-прэзідэнт
Старшыня Выканаўчага Юаня		 Ма Інцзю
У Дуньі
Цзян Іхуа
Тэрыторыя
 • Агулам 36,193 км² (136-я ў свеце)
 • % воднай паверхні 10,34
Насельніцтва Рэспублікі Кітай
 • Ацэнка (2013) 23,373,517 чал. (50-я)
 • Шчыльнасць 644 чал./км² (17-е месца)
ВУП (ППЗ)
 • разам (2014) 977,088 млрд дол. (20-е месца)
 • На душу насельніцтва 41,581 дол. (17-е месца)
ВУП (намінал)
 • разам (2014) 517,019 млрд дол. (25-е месца)
 • На душу насельніцтва 22,002 дол. (39-е месца)
ІРЧП (2012) ▲0,890 (вельмі высокі; 23-е месца)
Назвы жыхароў Тайванцы або кітайцы
Валюта New Taiwan dollar[d]
Інтэрнэт-дамен .tw
Код ISO TW
Код МАК TPE
Тэлефонны код +886
Часавыя паясы UTC+8, Asia/Taipei[d][3] і Taiwan time[d]
Аўтамабільны рух справа[d]
Лагатып Вікісховішча Медыяфайлы на Вікісховішчы

Кітайская Рэспубліка (кіт. трад. 中華民國, піньінь zhōnghuá mínguó) на востраве Тайвань – часткова прызнаная дзяржава ва Усходняй Азіі.

Кітайская Народная Рэспубліка не прызнае незалежнасць Тайваня і лічыць гэтую тэрыторыю сваёй правінцыяй, як і большасць дзяржаў – членаў ААН.

Гісторыя

[правіць | правіць зыходнік]

Аддзяленне Тайваня ад кантынентальнага Кітая адбылося ў 1949 годзе пасля грамадзянскай вайны ў Кітаі. У гэтай вайне камуністы атрымалі перамогу і абвясцілі на мацерыку Кітайскую Народную Рэспубліку (КНР). Кіраўніцтва Гаміньдана і каля 1,2 млн эмігрантаў ўцяклі на Тайвань і бліжэйшыя астравы, заснавалі там ўрад Кітайскай Рэспублікі (КР) у выгнанні[4].

Палітычны статус

[правіць | правіць зыходнік]

Нягледзячы на страту ўлады на тэрыторыі мацерыка, Рэспубліка Кітай дэ-юрэ пазначае сваёй сталіцай горад Нанкін, і да гэтага часу афіцыйна прэтэндуе на землі Кітайскай Народнай Рэспублікі, цэнтральнаазіяцкіх дзяржаў былога СССР, Манголіі, паўночнай М’янмы, хаця сучасны ўрад не звяртае асаблівай увагі на былыя ўладанні. А Кітайская Народная Рэспубліка, у сваю чаргу, не прызнае за законнае існаванне Рэспублікі Кітай і таму прэтэндуе на яе тэрыторыю.

Кітайская Народная Рэспубліка і па сённяшні дзень намагаецца дасягнуць кансэнсусу і мірна ўніфікаваць Кітай. На выпадак, калі «мірная ўніфікацыя» не здарыцца, Кітайская Народная Рэспубліка ладзіць на ўзбярэжжы Фуджыян ракеты, накіраваныя супраць Рэспублікі Кітай і рыхтуецца да ваеннага ўварвання на яе тэрыторыю. У сваю чаргу, ЗША рыхтуюць войскі Рэспублікі Кітай і экспартуюць амерыканскую зброю на Тайвань. ЗША маюць свой погляд на сітуацыю ў рэгіёне. Згодна з ім, мінулыя непаразуменні не павінны зрабіцца прычынай агрэсіі супраць Тайваня.

У самім Тайвані існуюць розныя меркаванні наконт гэтага. Кіруючая партыя Гаміньдан згодна з пазіцыяй ЗША і не адмаўляе магчымую ўніфікацыю ў больш-менш аддаленай будучыні. Аднак яна мае шэраг патрабаванняў, якія абавязкова павінна выканаць Кітайская Народная Рэспубліка, калі хоча, каб краіны аб’ядналіся. Вось яны:

  • КНР абавязана дэмакратызаваць сацыяльнае жыццё да ўзроўню Тайваня.
  • КНР абавязана ўзняць узровень жыцця сваіх грамадзян да ўзроўню Тайваня.

Дэмакратычная прагрэсіўная партыя таксама падтрымлівае пазіцыю ЗША, аднак выключае магчымасць уніфікацыі і выступае за адмову ад тэрытарыяльных прэтэнзій і за абвяшчэнне незалежнасці краіны пад назвай Рэспубліка Тайвань.

Згодна з «палітыкай аднаго Кітая», якую праводзяць Кітайская Народная Рэспубліка і Тайвань, усе краіны, якія ўсталявалі дыпламатычныя дачыненні з адной дзяржавай, не могуць мець стасункі з другой. У абход гэтага патрабавання, Тайвань у большасці краін свету стварыў «Прадстаўніцтвы Тайваня ў пытаннях культуры і эканомікі». Гэтыя прадстаўніцтвы, па дыяпазоне абавязкаў і пытанняў, што там разглядаюць, падобны да дыпламатычных пасольстваў. А ў 25 краінах свету знаходзяцца афіцыйныя пасольствы Тайваня.

Таксама, «палітыка адзінага Кітая» зазначае, што КНР будзе ўдзельнічаць толькі ў тых арганізацыях, дзе не прызнаны Тайвань. Раней (з 1945), Тайвань быў членам-заснавальнікам ААН. Аднак у 1971 права прадстаўніцтва Кітая ў арганізацыі і Савеце Бяспекі было перададзена КНР, а Рэспубліка Кітай пазбаўлена членства. На Алімпійскіх гульнях забараняецца ўзнімаць тайваньскі сцяг і выконваць нацыянальны гімн.

Таму наладжванне стасункаў з КНР на сённяшні дзень з’яўляецца прыярытэтным кірункам палітыкі РК. На гэта накіравана знешняя палітыка Тайваня.

Крыніцы

[правіць | правіць зыходнік]

Літаратура

[правіць | правіць зыходнік]
  • Тайва́нь, Фармоза // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 15. — С. 384. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15).
  • Тайва́нь, Формоза / Барышников В. Н. // Т. 25. Струнино — Тихорецк. — М. : Советская энциклопедия, 1976. — С. 209. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров; 1969—1978). (руск.)
  • Тайва́нь, Формоза // Географический энциклопедический словарь: Географические названия (руск.) / Гл. ред. А. Ф. Трёшников; Ред. кол.: Э. Б. Алаев, П. М. Алампиев (зам. гл. ред.) и др. — 2-е изд., исправл. и дополн. — М.: Советская энциклопедия, 1989. — С. 465. — 592 с. — 210 000 экз. — ISBN 5-85270-057-6.
  • Тайва́нь // Географические названия мира: Топонимический словарь: Ок. 5000 единиц (руск.) / Е. М. Поспелов; Отв. ред. P. A. Агеева. — 2-е изд., стереотип.. — М.: Русские сло­вари: ООО «Издательство Астрель»: ООО «Издательство ACT», 2002. — С. 407. — 512 с. — ISBN 5-17-001389-2 (ООО «Издательство ACT»), ISBN 5-271-00446-5 (ООО «Издательство Астрель»), ISBN 5-93259-014-9 (Издательство «Русские словари»).
  • Тайва́нь // Энциклопедический географический словарь (руск.). — М.: РИПОЛ классик, 2011. — С. 656. — 800 с. — (Словари но­вого века). — 5 000 экз. — ISBN 978-5-386-03063-6.

Спасылкі

[правіць | правіць зыходнік]
Узята з "https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Тайвань&oldid=5181873"