Borgholm

Şəhər
Borgholm
Borgholm qalası
56°52′43″ şm. e. 16°41′52″ ş. u.
Ölkə	İsveç
Tabeliyində	Borgholm bələdiyyəsi
Əyalət	Oland
Qraflıq	Kalmar qraflığı
Tarixi və coğrafiyası
Əsası qoyulub	1816
Sahəsi	2,56 km²
Mərkəzin hündürlüyü	5 m
Saat qurşağı	UTC+1 , yayda UTC+2
Əhalisi
Əhalisi	3.071 nəfər (31 dekabr 2010)
Sıxlığı	1.201 nəfər/km²
Rəqəmsal identifikatorlar
Telefon kodu	+46 485
Poçt indeksi	387 xx
Borgholm
Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Borgholm (sv) — İsveçin Kalmar qraflığında yerləşən və Borgholm bələdiyyəsinin inzibati mərkəzi olan şəhərdir. 2020-ci ildə əhalisi 4.401 nəfər olub. Şəhər Baltik dənizində yerləşən Oland adasının Kalmar boğazı sahilində, Ferjestadendən şimalda yerləşir.

Borgholm İsveçin tarixi şəhərlərindən biridir və əvvəllər şəhər statusuna (stad) malik olub. Şəhər bir vaxtlar möhtəşəm olan, lakin hazırda xarabalıqları qalan Borgholm qalası ilə daha çox tanınır. Əhalisinin az olmasına baxmayaraq, tarixi səbəblərə görə Borgholm hələ də şəhər adlandırılır. Lakin İsveç Statistika İdarəsi yalnız əhalisi 10.000 nəfərdən çox olan yaşayış məntəqələrini şəhər hesab edir.

Borgholm Oland adasının əsas şəhəridir və İsveçin ən kiçik şəhərlərindən biri olaraq qalır.

Coğrafiya

Şəhər Oland adasını materikdə yerləşən Kalmar şəhəri ilə birləşdirən Oland körpüsündən təxminən 20 kilometr (12 mil) şimalda yerləşir.

Etimologiya

Borgholm adı ilk dəfə 1280-ci illərə aid mənbələrdə qeydə alınıb. Adın əvvəlindəki Borg- hissəsinin qalanın xarabalıqlarının yerləşdiyi ərazidə vaxtilə mövcud olduğu güman edilən qədim qalaya aid olduğu hesab edilir. Başqa bir izah isə bu hissənin ərazinin diqqətçəkən relyefinə aid olduğunu bildirir. Bu halda berg- daha doğru izah hesab olunur. Buna Qotland dilində borg sözünün sahil təpəsi və ya hündür qum təpəsi mənasında işlənməsi və berg- mənasının Şərqi Skandinaviya ərazisində geniş yayılması da əsas verir.

Tarix

Borgholmun gerbi

Vikinglər dövründə, VIII əsrdən etibarən Köpinqsvikdə bazar fəaliyyət göstərirdi.

Ərazi ilə bağlı ən qədim məlumatlar burada yerləşən orta əsr qalasına aiddir. Ən qədim yazılı sübut Kral Maqnus Birgersson tərəfindən qalada verilmiş məktubdur. Borgholm qalası Borg kilsə icmasının ərazisində yerləşirdi və həmin icmanın kilsəsi qalanın yanında idi. Kilsənin qorunub qalmış ən qədim hissələri XII əsrin əvvəllərinə aiddir. Borgholmun həmin dövrdəki qalası 1520-ci ildə Soren Norbinin qalanı mühasirəyə alması zamanı dağıdılıb və bundan sonra Borgholm kral iqamətgahına çevrilib.

Şəhər 1816-cı ildə şəhər nizamnaməsi alıb və 1806-cı ildə yanaraq dağılan möhtəşəm Borgholm qalasının xarabalıqları yaxınlığında kurort şəhəri kimi inkişaf edib. Qala o qədər mühüm və möhtəşəm hesab olunurdu ki, şəhərin gerbinə daxil edilib. Qalanın xarabalıqları bələdiyyənin, hətta bütün Oland adasının ən məşhur görməli yerlərindən biridir. Bir qədər cənubda Borgholm qalası ilə əlaqəli tarixi kral mülkü olan Halltorp malikanəsi yerləşir. Borg kilsə icması Qustav Vasanın hakimiyyətinin ilk dövründə ləğv edilərək Repplinge kilsə icması ilə birləşdirilib. Kilsə Kalmar müharibəsi zamanı partladılıb. Buna baxmayaraq, Borgholm Oland ilə materik arasında keçidi təmin edən balıqçı kəndi və liman kimi fəaliyyətini davam etdirib. Liman əvvəllər Borqhamn adlanırdı.

1620-ci ildə Borqhamna Kalmar şəhərinin tabeliyində olan Lidköpinq tipli ticarət məntəqəsi statusu əldə edib. Karl X Qustavın hakimiyyəti dövründə qalanın tikintisi aparılan zaman Borgholm müəyyən qədər inkişaf edib. Lakin Borgholma şəhər imtiyazları verildiyi vaxt Borqhamndakı ticarət məntəqəsinin cəmi 30-a yaxın sakini var idi. Sonradan şəhər ərazisinə daxil olan hissədə isə cəmi üç ferma və dörd kiçik ev yerləşirdi. 1816-cı ildə Borgholm şəhəri yaradılıb. Bu, Oland adasındakı yeganə şəhər idi və milli miqyasda da kiçik şəhər sayılırdı. 1821-ci ildə burada cəmi 109 nəfər yaşayırdı. 1855–1857-ci illərdə yeni liman tikilib, 1864-cü ildə isə Borgholm kurort şəhərinə çevrilib və bu, şəhərin inkişafına müəyyən təkan verib. Olandda, xüsusilə də Borgholmdakı havanın sağlamlıq üçün faydalı olduğu hesab edilirdi və İsveçin digər bölgələrindən, çox vaxt qayıqlarla, imkanlı qonaqlar şəhərə axışırdı. Stokholmdan Borgholm vasitəsilə Hamburqa qədər nəqliyyat əlaqəsi mövcud idi. Bu dövrdə çoxlu gözəl villalar və otellər tikilib. 1851-ci ildə şəhərin 545, 1901-ci ildə isə 926 sakini var idi.

1906-cı ildə Borgholm–Boda dəmir yolu açılıb, 1910-cu ildə isə Mörbylanqa və Ottenby istiqamətində Cənubi Oland dəmir yolu fəaliyyətə başlayıb. Dəmir yolu 1961-ci ildə bağlanıb. 1900-cü illərin əvvəllərində turizm də sürətlə inkişaf etməyə başlayıb. Bu proses xüsusilə kral ailəsinin Solliden iqamətgahının tikintisindən sonra sürətlənib. 1972-ci ildə Oland körpüsü istifadəyə verildikdən sonra şəhər getdikcə Kalmar istiqamətində yerləşən yaşayış və işə gedib-gəlmə mərkəzinə çevrilib.

Şəhər Olandın şimal hissəsinin mərkəzi kimi xidmət edir və İsveçin ən məşhur yay kurortlarından biridir.

Borgholm qalasının müasir qarşılığı şəhərin kənarında yerləşir. İsveç kral ailəsinin şəhər mərkəzindən bir neçə kilometr aralıda yerləşən Solliden sarayında rəsmi yay iqamətgahı var. Vəliəhd Viktoriyanın doğum günü hər il iyulun 14-də Borgholm idman meydanında qeyd edilir.

Ətraf ərazilər

Borgholm ətrafında Stora Alvaret geoloji formasının kiçik sahələri yerləşir. Buradakı düz əhəngdaşı səthlərində müxtəlif nadir növlərə aid kəpənəklər və yabanı çiçəklər yayılıb. Onların bəziləri Oland üçün endemikdir.

Qalereya

• 
  1691-ci ildə Borgholm qalası, Suecia antiqua et hodierna əsərində
• 
  Bugünkü xarabalıqların bir hissəsi
• 
  Şəhər bələdiyyəsi binası

Xarici keçidlər

• Borgholm bələdiyyəsi — rəsmi sayt