İçeriğe atla

Rusya'nın Birleşik Spor Sınıflandırma Sistemi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Uluslararası Usta Sporcu unvanı rozeti
Rusya Onurlu Usta Sporcusu unvanı rozeti (1992–2007 yılları arasında verildi)
Rusya Onurlu Usta Sporcusu unvanı rozeti (2007’den itibaren veriliyor)

Rusya'nın Birleşik Spor Sınıflandırma Sistemi (Rusça: Единая всероссийская спортивная классификация), Rusya’daki beden eğitimi sistemi kapsamında hem sporcular hem de antrenörler için gerekli ölçütleri düzenleyen bir sistemdir.

Tarihçe

[değiştir | kaynağı değiştir]

Sovyetler Birliği döneminde, SSCB'nin Birleşik Spor Sınıflandırma Sistemi (Rusça: Единая Всесоюзная спортивная классификация) uygulanmaktaydı. Birçok Varşova Paktı ülkesi de bu sistemin kendi versiyonlarını geliştirmiştir. Rusya, diğer Sovyet sonrası devletler ve bazı müttefik ülkeler günümüzde de kendi sistemlerini sürdürmektedir.

Modern Rusya’daki ilk Birleşik Spor Sınıflandırma Sistemi 1994’te yürürlüğe girmiş olup 1996 yılına kadar geçerli olacak şekilde hazırlanmıştır.[1] Yaz sporları için USCS 2014–2017, kış sporları için ise USCS 2015–2018 geçerlidir.

USCS, sporculara resmi spor unvanları ve derecelerinin verilme usulünü ve bu unvanlara başvuracak sporcular için gerekli koşulları belirleyen tek düzenleyici belgedir. USCS, Tüm Rusya Spor Sicili ve Rusya Federasyonu Spor Bakanlığı tarafından tanınan sporlar listesine uygun olarak hazırlanır.

Sporcuların unvan alabilmeleri için karşılamaları gereken standartlar USCS’de belirlenir. Bunun yanında, bu standartların hangi şartlarda karşılanması gerektiği (müsabaka düzeyi, hakemlerin yeterliliği, rakiplerin seviyesi vb.) de ayrıca tanımlanır. Gereklilikler her spor dalına özgü olup Rusya’daki gelişim seviyeleri de dikkate alınır.

USCS dört yıllık dönemler için hazırlanır ve kabul edilir. Birden fazla sürüm aynı anda yürürlükte olabilir, ancak farklı sporlar için koşullar tanımlanmışsa bu geçerlidir. 2007 yılında Rusya hükûmeti tarafından Rusya Onurlu Usta Sporcusu unvanı ihdas edilerek önceki unvanın yerini almıştır.[2]

Sporcular

[değiştir | kaynağı değiştir]

Sınıflandırma 1935 yılında oluşturuldu ve bundan önce çeşitli spor dallarında mevcut olan ayrı sınıflandırmalara dayanıyordu. 1949’dan itibaren, fiziksel eğitimdeki yeni standartları yansıtmak için her dört yılda bir —Olimpiyat döngüsüne denk gelecek şekilde— revize edildi. Belge, SSCB’de uygulanan tüm sporlar için spor derecelerinin ve unvanlarının verilmesi için gerekli test standartlarını, ilkeleri ve koşulları içeriyordu.

1970’li yıllardan itibaren SSCB’de sporcular için aşağıdaki dereceler (önem sırasına göre) bulunmaktaydı:

  • SSCB Onurlu Usta Sporcusu (Rusça: заслуженный мастер спорта СССР, kısaltması "ЗМС", bazen Honoured Master of Sport of the USSR olarak çevrilir) — uluslararası şampiyonluk kazanmış ve spora değerli katkılar sağlamış sporcular
  • SSCB Uluslararası Klasman Usta Sporcusu (Rusça: мастер спорта СССР международного класса, kısaltması "МСМК") — uluslararası şampiyon
  • SSCB Usta Sporcusu (Rusça: мастер спорта СССР, kısaltması "МС") — ulusal şampiyon
  • SSCB Usta Sporcu Adayı (Rusça: кандидат в мастера спорта СССР, kısaltması "КМС") — ulusal sıralamada yer alan sporcu
  • Birinci Sınıf Sporcu (Rusça: спортсмен 1-го разряда) — bölge şampiyonu
  • İkinci Sınıf Sporcu (Rusça: спортсмен 2-го разряда) — il şampiyonu
  • Üçüncü Sınıf Sporcu (Rusça: спортсмен 3-го разряда) — şehir şampiyonu
  • Birinci Sınıf Genç Sporcu (Rusça: спортсмен 1-го юношеского разряда)
  • İkinci Sınıf Genç Sporcu (Rusça: спортсмен 2-го юношеского разряда)
  • Üçüncü Sınıf Genç Sporcu (Rusça: спортсмен 3-го юношеского разряда)

Bu unvanların her biri yalnızca resmi müsabakalardaki sonuçlara göre verilirdi. Rütbeyi kazanan sporculara seri numarası bulunan bir rozet verilirdi.

Rusya Usta Sporcusu unvanı rozeti

Bu sistem, SSCB’nin uydu ülkeleri arasında da yaygınlaştı ve 1991’de Sovyetler Birliği’nin dağılmasına kadar Bulgaristan, Çekoslovakya, Doğu Almanya, Polonya ve Romanya’da kullanıldı.[3] Rusya sistemi sürdürdü; eski Sovyet cumhuriyetleri Belarus, Moldova, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Ukrayna ve Özbekistan da benzer veya aynı sistemi uygulamaktadır. Moğolistan’da ise Onurlu Sporcu (Moğolca: гавьяат тамирчин) unvanı 1960’tan bu yana verilmektedir.[4] Arnavutluk’ta spor unvanları sistemi 1967’de kurulmuştur.[5]

Sovyet Olmayan Usta Sporcular

[değiştir | kaynağı değiştir]

SSCB Onurlu Usta Sporcusu unvanı, az sayıda yabancı sporcuya da verilmiştir.

30 Ocak 1952’de bu unvan Agustín Gómez Pagóla’ya verilmiştir.[6] İspanya’da doğan Gómez, İspanya İç Savaşı sırasında 1937’de SSCB’ye gitmiş, 1947–1954 yılları arasında Torpedo Moskova’da oynamış ve 1951–1953 yıllarında takım kaptanı olmuştur.[7][8]

1972’de, Sovyetler Birliği’nin kuruluşunun 50. yıldönümünü anmak amacıyla, bu unvan Sovyet yanlısı ülkelerin önde gelen sporcularına verilmiştir:[9]

Antrenörler

[değiştir | kaynağı değiştir]
SSCB Onurlu Antrenörü rozeti
Rusya Onurlu Antrenörü rozeti

Sovyet sisteminde unvanlar, antrenörlerin ulusal ve uluslararası başarılarına göre verilirdi. Önemli uluslararası başarılar SSCB Onurlu Antrenörü unvanını getirirken, ulusal düzeydeki başarılar ilgili Sovyet cumhuriyetinde Onurlu Antrenör unvanı ile ödüllendirilirdi.

  • Sovyetler Birliği SSCB Onurlu Antrenörü (Rusça: Заслуженный тренер СССР)
  • Özbekistan Özbek SSC Onurlu Antrenörü (Rusça: Заслуженный тренер Узбекской ССР)
  • Gürcistan Gürcistan SSC Onurlu Antrenörü (Rusça: Заслуженный тренер Грузинской ССР)

Aynı sistem günümüzde de çoğu eski Sovyet cumhuriyetinde uygulanmaktadır. Örneğin:

  • Rusya Rusya Onurlu Antrenörü (Rusça: Заслуженный тренер России)
  • Ukrayna Ukrayna Onurlu Antrenörü (Ukraynaca: Заслужений тренер України)
  • Özbekistan Özbekistan Onurlu Antrenörü (Özbekçe: Ўзбекистон Республикасида хизмат кўрсатган спорт устози)

Rus olmayan antrenörler

[değiştir | kaynağı değiştir]

2007’den itibaren bazı yabancı antrenörlere de Rusya’daki sporların gelişimine katkılarından ötürü Rusya Onurlu Antrenörü unvanı verilmiştir:

Hakemler ve görevliler

[değiştir | kaynağı değiştir]
Eskrim antrenörü Galina Gorokhova’ya verilmiş SSCB Onurlu Antrenörü kimlik kartı

Rusya Onurlu Hakemi unvanı, “Tüm Rusya Spor Görevlisi” seviyesine ulaşmış ve hakemlik kariyerinde üstün başarı göstermiş spor hakemleri ile görevlilere verilebilmektedir.

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ Теория и практика физической культуры, 1997, № 7 18 Ocak 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  2. ↑ "Приказ Федерального агентства по физической культуре и спорту от 25 сентября 2006 г. N 634 "Об учреждении почетных спортивных званий"". RG.ru (Rusça). 25 Ocak 2007. 1 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Ekim 2016.
  3. ↑ V.L. Shteinbakh (1974). Спортсмены стран социализма на международной арене [Uluslararası Arenada Sosyalist Ülkelerin Sporcuları] (Rusça). Moskova: Fizkultura i sport.
  4. ↑ "ТҮВДЭНДОРЖ Бадамдоргийн". aldartnuud.dms.mn. 19 Ocak 2018. 19 Ocak 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2023.
  5. ↑ "DEKRET Nr.4259, 11.4.1967 tarihli, "Arnavutluk Halk Cumhuriyeti'nde Onurlu Usta Sporcu, Usta Sporcu, Cumhuriyet Şampiyonu ve Sporda Seçkin Kadro unvanlarının oluşturulması hakkında"". 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2025.
  6. ↑ Semar G.M. (1987). Под одним небом:Об испанском антифашисте, советском футболисте А.Гомесе [Tek Gökyüzü Altında: İspanyol anti-faşist ve Sovyet futbolcu A. Gomez] (Rusça). Moskova: Molodaya Gvardiya.
  7. ↑ Yuri Petrov (1995). "Kızıl Meydan: Agustín Gómez". Futbol (Rusça). 23 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mayıs 2010.
  8. ↑ "Augustin Gomez". 26 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2025.
  9. ↑ Panorama of the 1972 Sports Year (Rusça). Moskova: Fizkultura i sport. 1973. ss. 122-124.

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Rusya%27nın_Birleşik_Spor_Sınıflandırma_Sistemi&oldid=36043636" sayfasından alınmıştır