İçeriğe atla

Afrika'da konuşulan diller

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Afrika dillerinin dağılımı
  Bantu

Afrika kıtası genelinde resmî yazım ve eğitim dili farklılık göstermektedir. Bu diller bugüne kadar Afrika kıtası genelinde geçmişte konuşulan ve günümüzde de konuşulmaya devam eden dilleri ifade etmektedir. Burada genel olarak Afrika dilleri deyimi konuşulan diller arasında ses genetiği açısından bir akrabalık olduğunu ifade etmemektedir.

Afrika dillerine ilk etapta sadece Afrika kıtasında konuşulan diller dahil edilmektedir. Bu diller Nil-Sahra dilleri, Nijer-Kongo dilleri, Bantu dilleri, Afro-Asyatik diller ve Khoisan dilleridir. Afrika kıtasına bağlı olan Madagaskar dili olan Malayca dil yapısı olarak Avustronezya dilleri ailesine dahil edilen bir dil grubu olduğunda Afrika dili olarak kabul edilmemektedir. Aynı şekilde Avrupalı sömürgeciler tarafından kıtaya getirilen ve konuşulan Hint-Avrupa dilleri de (İngilizce, Fransızca, Afrikaanca, İspanyolca, Portekizce, Almanca ve İtalyanca) Afrika dilleri arasında sayılmamaktadır.

Afrika dillerinin dağılımı

[değiştir | kaynağı değiştir]

Afrika dilleri 1950'li yıllarından itibaren Joseph Greenberg'in de çalışmaları kapsamında dört gruba bölünmektedir:

  • Afro-Asyatik, 350 farklı dil ile Afrika'nın kuzeyi ile Asya'nın batı kesimlerinde 350 milyon kişi tarafından konuşulmaktadır
  • Nijer-Kongo, 1400 farklı dile Afrika'nın batı, orta ve güney kesimlerinde 370 milyon kişi tarafından konuşulmaktadır.
  • Nil-Sahra, 200 farklı dil ile Sudan'dan Mali'ye kadar olan kesimde 35 milyon kişi tarafından konuşulmaktadır.
  • Khoisan, 28 farklı dil ile özellikle Afrika'nın güney kesimlerinin batı kısımlarında 355 bin kişi tarafından konuşulmaktadır.

Afrika dilleri ve üye sayısı

[değiştir | kaynağı değiştir]
Dil Dil ailesi Anadil konuşan (L1) Ülke bazında resmî konumu
AfrikaancaHint-Avrupa7,200,000[1]Güney Afrika Cumhuriyeti Güney Afrika Cumhuriyeti
AkancaNijer-Kongo11,000,000[2]Yok. Gana Gana hükûmeti tarafından desteklenmektedir.
AmharcaAfro-Asyatik21,800,000[3]Etiyopya Etiyopya
ArapçaAfro-Asyatik150,000,000[4] birbirinden ayırt edilemeyen lehçeleri ile birlikteCezayir Cezayir, Çad Çad, Komorlar Komorlar, Cibuti Cibuti, Mısır Mısır, Eritre Eritre, Libya Libya, Moritanya Moritanya, Fas Fas, Somali Somali, Sudan Sudan, Tunus Tunus
BerberAfro-Asyatik56,000,000[5] (tahmini) (birbirinden ayırt edilemeyen lehçeleri ile birlikte)Fas Fas, Cezayir Cezayir
ÇevacaNijer-Kongo9,700,000[6]Malavi Malavi, Zimbabve Zimbabve
İngilizceHint-Avrupa6,500,000[7] (tahmini)İngilizcenin resmî dil olduğu ülkelerin listesi maddesine bakınız
FransızcaHint-Avrupa700,330[8][9] (tahmini)Fransızcanın resmî dil olduğu ülkelerin listesi maddesine bakınız
PölceNijer-Kongo25,000,000[2]
KikuyucaNijer-Kongo6,600,000[10]
HausacaAfro-Asyatik34,000,000[11]Nijerya Nijerya, Nijer Nijer
İgbocaNijer-Kongo18,000,000[12]
RuandacaNijer-Kongo9,800,000[2]Ruanda Ruanda
RundiceNijer-Kongo8,800,000[2]Burundi Burundi
KongocaNijer-Kongo5,600,000[13]Angola Angola'da kabul edilen ulusal dil
LingalacaNijer-Kongo5,500,000[2]Kongo Demokratik Cumhuriyeti Kongo DC'nde ulusal dil
LugandacaNijer-Kongo4,130,000[14]Uganda Uganda'da yerel dil
LuocaNil-Sahra (olası)4,200,000[15]
MalgaşçaAvustronezya18,000,000[16]Madagaskar Madagaskar
MorisyenceHint-Avrupa1,135,000[17]Mauritius Mauritius
MossiceNijer-Kongo7,600,000[2]Burkina Faso Burkina Faso'da kabul edilen yerel dil
NdebeleceNijer-Kongo1,090,000[18]Güney Afrika Cumhuriyeti Güney Afrika Cumhuriyeti'nde ulusal dil statüsü
SothocaNijer-Kongo4,600,000[19]Güney Afrika Cumhuriyeti Güney Afrika Cumhuriyeti
OromocaAfro-Asyatik26,000,000[2]Etiyopya Etiyopya
PortekizceHint-Avrupa13,700,000[20] (tahmini)Angola Angola, Yeşil Burun Adaları Yeşil Burun Adaları, Gine-Bissau Gine-Bissau, Ekvator Ginesi Ekvator Ginesi, Mozambik Mozambik, São Tomé ve Príncipe São Tomé ve Príncipe
SesothocaNijer-Kongo5,600,000[21]Lesotho Lesotho, Güney Afrika Cumhuriyeti Güney Afrika Cumhuriyeti, Zimbabve Zimbabve
ŞonacaNijer-Kongo14,200,000 Manyikaca, Ndauca dahil (2000-2006)[22]Zimbabve Zimbabve
SomaliceAfro-Asyatik16,600,000[23]Somali Somali
İspanyolcaHint-Avrupa4,101,590[24]Ekvator Ginesi Ekvator Ginesi, Fas Fas
SvahiliceNijer-Kongo15,000,000[25]Tanzanya Tanzanya, Kenya Kenya, Uganda Uganda ve Ruanda Ruanda'da resmî dil, Kongo Demokratik Cumhuriyeti Kongo DC'nde ulusal dil
TigrinyacaAfro-Asyatik7,000,000[26]Eritre Eritre
ÇilubacaNijer-Kongo6,300,000[27] (1991)Kongo Demokratik Cumhuriyeti Kongo DC'nde ulusal dil
TsvanacaNijer-Kongo5,800,000[28]Güney Afrika Cumhuriyeti Güney Afrika Cumhuriyeti, Botsvana Botsvana
UmbunduceNijer-Kongo6,000,000[29]Angola Angola'da kabul edilen ulusal dil
XhosacaNijer-Kongo7,600,000[2]Güney Afrika Cumhuriyeti Güney Afrika Cumhuriyeti, Zimbabve Zimbabve
YorubacaNijer-Kongo28,000,000[2]Nijerya Nijerya, Benin Benin
ZulucaNijer-Kongo10,400,000[2]Güney Afrika Cumhuriyeti Güney Afrika Cumhuriyeti

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ↑ "Census 2011 – Home language". Statistics South Africa. 25 Aralık 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Şubat 2010.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Nationalencyklopedin "Världens 100 största språk 2007" The World's 100 Largest Languages in 2007
  3. ↑ "Amharic". 28 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2018.
  4. ↑ "Arabic". 19 Mart 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2018.
  5. ↑ "Berber". 3 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2018.
  6. ↑ "Chichewa". 5 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2018.
  7. ↑ "English". 16 Mart 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2018.
  8. ↑ "French". Ethnologue.com. 28 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2017.
  9. ↑ William Edmiston; Annie Dumenil (1 Ocak 2015). La France contemporaine. Cengage Learning. s. 90. ISBN 978-1-305-80441-8. 25 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2018.
  10. ↑ "Gikuyu". 30 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2018.
  11. ↑ Ethnologue (2009) 18,5 milyon kişi anadili, 15 milyon kişi de ikinci dil olarak Nijerya'da konuşmaktadır (1991); 5.5 milyon kişi anadili, yarısı kadar kişi de ikinci dil olarak Nijer'de konuşmaktadır (2006), 0.8 milyon kişi Benin (2006), diğer ülkeler de ise 1 milyonun üzerinde kullanıcı.
  12. ↑ "Ibo - Language Information & Resources". 20 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2018.
  13. ↑ "Kongo". 10 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2018.
  14. ↑ "Luganda". 12 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2018.
  15. ↑ "Dholuo". 10 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2018.
  16. ↑ "Malagasy". 10 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2018.
  17. ↑ "Morisyen". 10 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2018.
  18. ↑ "Ndebele". Ethnologue. 18 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Eylül 2016.
  19. ↑ "Sotho, Northern". 20 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2018.
  20. ↑ "The Future of Portuguese - The Translation Company". 20 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2018.
  21. ↑ "Sotho, Southern". 10 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2018.
  22. ↑ "Ethnologue report for Shona (S.10)". 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2018.
  23. ↑ "Somali". SIL International. 2013. 10 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mayıs 2013.
  24. ↑ "Spanish". Ethnologue. 23 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ocak 2018.
  25. ↑ Peek, Philip M.; Kwesi Yankah (2004). African folklore: an encyclopedia. Taylor & Francis. s. 699. ISBN 0-415-93933-X.
  26. ↑ "Tigrigna". 10 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2018.
  27. ↑ "Luba-Kasai". 28 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2018.
  28. ↑ "Tswana". 10 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2018.
  29. ↑ "Umbundu". 27 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2018.

Dış bağlantılar

[değiştir | kaynağı değiştir]
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Afrika%27da_konuşulan_diller&oldid=32707676" sayfasından alınmıştır