Brontekst bekijken van Rattus

{{Taxobox zoogdier
| titelweergave     = cursief
| naam              = ''Rattus''
| fossiel           = Laat-[[Plioceen]] tot heden
| afbeelding        = Brown Rat (Rattus norvegicus) (5642928470).jpg
| afbeeldingtekst   = [[Bruine rat]] in ''[[Fairlands Valley Park]]'', [[Stevenage]]<br>(''Rattus norvegicus'')
| orde              = [[Knaagdieren|Rodentia]] (Knaagdieren)
| familie           = [[Muridae]] (Muisachtigen)
| onderfamilie      = [[Muizen en ratten van de Oude Wereld|Murinae]] (Muizen en ratten van de Oude Wereld)
| taxon             = [[Geslacht (biologie)|Geslacht]]
| auteur            = [[Gotthelf Fischer|G. Fischer]]
| datum             = 1803
| typesoort         = ''[[Bruine rat|Mus decumanus]]'' [[Peter Simon Pallas|Pallas]]<br /><nowiki>=</nowiki>''[[Bruine rat|Rattus norvegicus]]'' ([[John Berkenhout|Berkenhout]])
| commons           = category:Rattus
}}
'''''Rattus''''' is een [[geslacht (biologie)|geslacht]] van de [[knaagdieren]] uit de familie [[Muridae]] dat de "echte" ratten omvat. Het geslacht is inheems in grote delen van [[Azië]], [[Nieuw-Guinea]] en [[Australië (continent)|Australië]]. Enkele soorten zijn door de mens elders geïntroduceerd en hebben grote gebieden gekoloniseerd. Van deze soorten zijn de [[zwarte rat]] (''Rattus rattus''), de [[bruine rat]] (''Rattus norvegicus''), de [[Aziatische zwarte rat]] (''Rattus tanezumi''), de [[Polynesische rat]] (''Rattus exulans''), ''[[Rattus argentiventer]]'' en ''[[Rattus nitidus]]'' de belangrijkste. Verscheidene soorten gelden als zeer schadelijk voor de mens, waarvan de zwarte rat, als verspreider van de [[Pest (ziekte)|pest]], de bekendste is. 

== Classificatie ==
De oudste [[fossiel]]en van dit geslacht stammen uit het Laat-[[Plioceen]] van [[Thailand]] (''[[Rattus jaegeri]]''). Daarnaast zijn er drie fossiele soorten uit het [[Pleistoceen]]: ''[[Rattus casimcensis]]'' en ''[[Rattus dobrogicus]]'' uit [[Roemenië]] en ''[[Rattus trinilensis]]'' uit [[Java (eiland)|Java]]. In Australië zijn fossielen bekend sinds het Pleistoceen, maar deze zijn niet tot op soortniveau geïdentificeerd.

Het geslacht ''Rattus'' is lang in gebruik geweest als een "prullenmand" voor [[Muizen en ratten van de Oude Wereld|Murinae]] die nergens anders terechtkonden. Op het hoogtepunt, rond [[1950]], omvatte het in totaal zo'n 400 soorten, meer dan welk ander zoogdiergeslacht ook. Nu zijn er daar nog zo'n 60 van over, en sommige zullen nog naar een ander geslacht verplaatst worden. De belangrijkste afgesplitste geslachten zijn ''[[Lenothrix]]'', ''[[Sundamys]]'', ''[[Kadarsanomys]]'', ''[[Diplothrix]]'', ''[[Margaretamys]]'', ''[[Lenomys]]'', ''[[Komodomys]]'', ''[[Madromys]]'', ''[[Nesoromys]]'', ''[[Bunomys]]'', ''[[Taeromys]]'', ''[[Paruromys]]'', ''[[Abditomys]]'', ''[[Tryphomys]]'', ''[[Limnomys]]'', ''[[Tarsomys]]'', ''[[Bullimus]]'', ''[[Apomys]]'', ''[[Millardia]]'', ''[[Srilankamys]]'', ''[[Niviventer]]'', ''[[Maxomys]]'', ''[[Leopoldamys]]'', ''[[Berylmys]]'', ''[[Mastomys]]'', ''[[Myomyscus]]'', ''[[Praomys]]'', ''[[Hylomyscus]]'', ''[[Heimyscus]]'', ''[[Stochomys]]'', ''[[Dephomys]]'' en ''[[Aethomys]]''.

Ondanks de afsplitsing van honderden soorten is de [[monofylie]] van ''Rattus'' nog steeds twijfelachtig. De ''R. xanthurus''-groep uit Celebes is waarschijnlijk een apart geslacht, verwant aan de Australische/Nieuw-Guineese vormen, waarvoor de namen ''Stenomys'' Thomas, 1910 en ''Geromys'' Sody, 1941 gebruikt kunnen worden. ''R. timorensis'' is mogelijk een soort van ''[[Komodomys]]''. Daarnaast is er nog een aantal soorten waarvan de verwantschap onzeker is, waaronder de [[Polynesische rat]] (''R. exulans''). De grootste groep omvat de verwanten van de [[zwarte rat]] (''R. rattus'').

== Soorten ==
Dit geslacht omvat de volgende soorten:<ref name="mammaldiversity">{{citeer journal|author=Mammal Diversity Database|date=2026|title=Mammal Diversity Database (Version 2.5) [Data set]|journal=Zenodo|doi=10.5281/zenodo.21654811|url=https://www.mammaldiversity.org/explore/|accessdate=31-08-2026}}</ref>
* ''[[Engganorat|Rattus enganus]]'' – Engganorat
* ''[[Rattus everetti]]''
* ''[[Polynesische rat|Rattus exulans]]'' – Polynesische rat
* ''[[Rattus feileri]]''
* ''[[Rattus hainaldi]]''
* ''[[Rattus hoogerwerfi]]''
* ''[[Rattus korinchi]]''
* ''[[Rattus macleari]]''
* ''[[Nillubergrat|Rattus montanus]]'' – Nillubergrat
* ''[[Rattus morotaiensis]]''
* ''[[Rattus nativitatis]]''
* ''[[Rattus radityaniae]]''<ref>Dwijayanti, E., Maryanto, I., Achmadi, A. S., Wiantoro, S., & Dharmayanthi, A. B. (2025). [https://doi.org/10.37828/em.2025.88.5 Description of a New Species of Rattus (Rodentia: Muridae) from East Borneo, Indonesia]. Ecologica Montenegrina, 88, 49-62.</ref>
* ''[[Rattus ranjiniae]]''
* ''[[Rattus sanila]]''
* ''[[Rattus stoicus]]''
* ''[[Rattus taliabuensis]]''
* ''[[Rattus timorensis]]''
* ''R. norvegicus''-groep
** ''[[Rattus nitidus]]''
** ''[[Bruine rat|Rattus norvegicus]]'' – Bruine rat
* ''R. rattus''-groep
** ''[[Rattus adustus]]''
** ''[[Rattus andamanensis]]''
** ''[[Rattus argentiventer]]''
** ''[[Rattus baluensis]]''
** ''[[Rattus blangorum]]''
** ''[[Rattus burrus]]''
** ''[[Rattus hoffmanni]]''
** ''[[Rattus koopmani]]''
** ''[[Rattus losea]]''
** ''[[Rattus lugens]]''
** ''[[Rattus mindorensis]]''
** ''[[Rattus mollicomulus]]''
** ''[[Rattus osgoodi]]''
** ''[[Rattus palmarum]]''
** ''[[Rattus pyctoris]]''
** ''[[Zwarte rat|Rattus rattus]]'' – Zwarte rat
** ''[[Rattus sakeratensis]]''
** ''[[Rattus satarae]]''
** ''[[Rattus simalurensis]]''
** ''[[Aziatische zwarte rat|Rattus tanezumi]]'' – Aziatische zwarte rat
** ''[[Rattus tawitawiensis]]''
** ''[[Rattus tiomanicus]]''
** ''[[Rattus turkestanicus]]''<ref>Lissovsky, A. A., Liu, N., Obolenskaya, E. V., Ivanova, E. A., & Ge, D. Y. (2025). [https://doi.org/10.1111/zsc.70003 The New Old Rat (Rattus, Mammalia) From Turkestan: Revisiting From a Genomics Perspective]. Zoologica Scripta.</ref>
* ''R. xanthurus''-groep
** ''[[Rattus bontanus]]''
** ''[[Rattus facetus]]''
** ''[[Rattus marmosurus]]''
** ''[[Rattus pelurus]]''
** ''[[Rattus salocco]]''
** ''[[Rattus xanthurus]]''
* ''R. leucopus''-groep (Nieuw-Guineese groep)
** ''[[Rattus arfakiensis]]''
** ''[[Rattus arrogans]]''
** ''[[Rattus ceramicus]]''
** ''[[Rattus detentus]]''
** ''[[Rattus elaphinus]]''
** ''[[Rattus feliceus]]''
** ''[[Rattus giluwensis]]''
** ''[[Rattus halmaheraensis]]''
** ''[[Rattus jobiensis]]''
** ''[[Rattus leucopus]]''
** ''[[Rattus mordax]]''
** ''[[Rattus nikenii]]''
** ''[[Rattus niobe]]''
** ''[[Rattus novaeguineae]]''
** ''[[Rattus ombirah]]''
** ''[[Rattus omichlodes]]''
** ''[[Rattus pococki]]''
** ''[[Rattus praetor]]''
** ''[[Rattus richardsoni]]''
** ''[[Rattus steini]]''
** ''[[Rattus vandeuseni]]''
** ''[[Rattus verecundus]]''
* ''R. fuscipes''-groep (Australische groep)
** ''[[Rattus colletti]]''
** ''[[Rattus fuscipes]]''
** ''[[Rattus lutreola]]''
** ''[[Rattus sordidus]]''
** ''[[Rattus tunneyi]]''
** ''[[Rattus villosissimus]]''

== Externe link ==
* [https://web.archive.org/web/20130529124321/http://www.oost-vlaanderen.be/public/economie_landbouw/landbouw/rattenbestrijding/index.cfm Informatie rattenbestrijding in Oost-Vlaanderen]

{{Appendix}}
{{Navigatie Murinae}}
{{Navigatie Rattus}}

[[Categorie:Rattus-divisie| ]]