Brontekst bekijken van Gameet

Een '''gameet''' (< [[Grieks|Gr.]] ''gamos'' = huwelijk), '''geslachtscel''' of '''geslachtelijke voortplantingscel''' is een [[Haploïdie|haploïde]] [[cel (biologie)|cel]] die dient voor de [[geslachtelijke voortplanting]]. De [[Motiliteit|beweeglijke]] geslachtscellen van een [[Mannelijk (biologie)|mannelijk]] [[organisme]] zijn de [[zaadcel]]len en de meestal niet-beweeglijke geslachtscel van  een [[Vrouwelijk (biologie)|vrouwelijk]] organisme is de [[eicel]].

Bij de meeste organismen zijn de mannelijke en vrouwelijke gameten duidelijk te onderscheiden door hun grootte (anisogamie): de vrouwelijke gameet (''macrogameet'' of ''megagameet'') bezit vaak reservestoffen en is meestal betrekkelijk groot. De mannelijke gameet (''microgameet'') is gewoonlijk kleiner dan de macrogameet. 

== Samensmelting van gameten==
Als een eicel en een zaadcel samensmelten (de [[plasmogamie]]) en ook hun celkernen ([[karyogamie]]), vormen ze een [[zygote]]. Bij versmelting van twee kernen - het criterium voor [[Geslachtelijke voortplanting|seksuele voortplanting]] - ontstaat een [[Diploïdie|diploïde]] cel (de zygote), die, bij veel soorten na een rustperiode, tot een nieuw organisme kan uitgroeien. De zygote is de drager van [[DNA (biologie)|DNA]] van beide ouders.

== Vorming van gameten==
Door een proces van [[Celcyclus|celdeling]] dat [[meiose (voortplanting)|meiose]] wordt genoemd, worden uit de diploïde cellen van de [[kiembaan]] van een organisme de haploïde geslachtscellen gevormd. Bij meiose ontstaan uit één diploïde cel vier haploïde cellen. Elk van de resulterende gameten heeft een van de twee aanwezige [[Chromosoom|chromosomen]] van ieder paar.

Bij dieren en de mens worden zaadcellen gemaakt in de [[Teelbal|testes]] (teel- of zaadballen), terwijl de eicellen in de [[Eierstok|ovaria]] gemaakt worden.

== Typen gameten ==
Afhankelijk van de beweeglijkheid en de zelfstandigheid worden verschillende typen gameten onderscheiden:
* [[zoögamete]]n, [[planogamete]]n: gameten met [[Zweepstaartje|flagellen]] (onder andere bij veel [[algen]])
* [[aplanogamete]]n: amoeboïde gameten zonder flagellen
* [[eicel]]len of oösferen: [[Vrouwelijk (biologie)|vrouwelijke]], niet beweeglijke gameten (onder andere bij [[planten]] en [[Dieren (biologie)|dieren]])
* [[Zaadcel|spermatozoïden]]: [[mannelijk (biologie)|mannelijk]]e, beweeglijke gameten met flagellen
* [[Spermatium|spermatiën]]: mannelijke, niet beweeglijke gameten (onder andere bij [[schimmels]] en [[roodwieren]])
* [[spermakern]]en, generatieve kernen: mannelijk gameetkernen (onder andere bij [[Bedektzadigen|bloemplanten]])

{{Navigatie levenscyclus}}
{{Navigatie plantkunde}}

[[Categorie:Cel]]
[[Categorie:Geslachtelijke voortplanting]]
[[Categorie:Levenscyclus]]