De Born vun Tschad wiesen.

{{Infobox Land |
|NAAM_INHEEMSCH = <span style="font-size:1.4em">'''République du Tchad'''</span><br /><big>جمهورية تشاد </big><br />''Jumhūriyyat Tshād''
|NAAM = Republiek Tschad
|NAAM_ENGELSCH = Chad
|WAHLSPRÖÖK = « Unité, Travail, Progrès »<br />[[Franzöös'sche Spraak|frz.]], „Eenigkeit, Arbeit, Vörankamen“
|FLAGG =Flag of Chad.svg
|WAPEN =TchadEscudo.PNG
|HYMNE =''[[La Tchadienne]]''
|AMTSSPRAKEN = [[Franzöös'sche Spraak]] 
|HÖÖFTSTADT = [[N'Djamena]]|BGR=13|BMIN=31|NS=N|LGR=2|LMIN=07|EW=O
|GRÖTTSTE_STADT =N'Djadema
|STAATSFORM = [[Präsidialrepubliek]]
|BAAS_TITEL = [[Präsident]]<br />[[Premierminister]]
|BAAS =[[Mahamat Idriss Déby]]<br />[[Succès Masra]]
|GRÖTT =1.284.000
|PERZENT_WATER = 
|INWAHNERS_AFSCHÄTZT =bi 18,5 Mio.
|INWAHNERS_AFSCHÄTZT_JOHR = 2023
|INWAHNERS_TELLT = 
|INWAHNERS_TELLT_JOHR = 
|INWAHNERSjeKM2 = 14,4
|BBP_JOHR = 2007
|BBP =7.095 Mio. US$ <small>(127.)</small>
|BBPjeKOPP = 747 US$ <small>(143.)</small>
|UNAFHÄNGIGKEIT_TYP = Sülvstännigkeit
|UNAFHÄNGIGKEIT = [[11. August]] [[1960]] vun Frankriek
|GELDSOORT = [[CFA-Franc BEAC]]
|GELDSOORT_SYMBOL = 
|GELDSOORT_AFK =
|TIETREBEET = [[Coordinated Universal Time|UTC]]+1
|AFSTANDtoWELTTIET = +1
|TIETREBEET_SOMMER = 
|AFSTANDtoWELTTIET_SOMMER = +1 
|TLD = .td
|ISO3166 = 
|VÖRWAHL = 235
|KOORT=
|FOOTNOTEN =
}}
De '''Tschad''' is en Land in Afrika un grenzt an [[Libyen]], [[Sudan]], [[Zentraalafrikaansche Republiek]], [[Kamerun]], [[Nigeria]] un [[Republiek Niger|Niger]]. Delen vun dat Land liggt in de [[Sahelzoon]]. De Tschad hett kenen direkten Togang nah de See.

== Dat Land ==

De Norden vun dat Land is Deel vun de Wööst [[Sahara]]. Dor liggt ok de [[Tibesti]]-Bargen mit den höögsten Barg vun dat Land, den [[Emi Koussi]] (3415 m). In den Nordosten liggt dat [[Hoochland vun Ennedi]]. Dat is um un bi 1450 m hooch. In’t Zentrum vun den Tschad finnt sik dröög Grasland. In den Süden gifft dat de Siedlänner mit tropisch Weer. Dor loopt ok de Strööm dör, de dat [[Tschadmeer]] mit ehr Water spiest. Düt Meer liggt langs de Grenz mit Nigeria un Kamerun. 

Vun dat Wöstenklima in den Norden bit nah dat tropische Klima in'n Süden gifft dat in’n Tschad veer ünnerscheedliche Zonen mit ganz verscheeden Aarten vun Planten. In'n Süden fallt in'n Döörsnitt 1000 Millimeter Regen in't Johr, in'n Norden sünd dat man bloß 130 Millimeter. Rund um de [[Hööftstadt]] [[N'Djamena]] fallt in't Johr in’n Dörsnitt 630 Millimeter Regen. 

Tschad hefft ummer mal wedder to kriegen mit Plagen vun [[Grashüpper]]s un mit Dröögde. 

== Volksgruppen un Spraken ==
Mehr as 200 Volksgruppen leevt in den Tschad. Mit de Kuntreien, wo de Arabers tohuse sund, un de annern Kuntreien, wo de Swarten Afrikaners wohnt, draapt sik in den Tschad ganz verscheeden Welten. In den Osten un in de Midd vun dat Land sund de Lüe mehr oder minner as de Arabers wurrn. Dat is so vunwegen ehren lang Kontakt mit [[Ägypten]] un mit den [[Sudan]]. Mehr as twee Drüddel vun de Inwahners vun'n Tschad leevt up dat platte Land. De gröttste Volksgrupp sund de [[Sara]] mit um un bi 20 Perzent. Gröttere Gruppen sund ok noch de [[Bagirmi]], de [[Kreish]], de [[Teda]] un de [[Mbum]]. De offiziellen Spraken vun dat Land sünd [[Franzöösche Spraak|Franzöösch]] un [[Araabsche Spraak|Araabsch]], man de meisten Volksgruppen hefft bovenhen ehr eegen Spraak. In dat Jahr [[1998]] konnen 51 % vun de Mannslüe un 69 % vun de Froonslüe nich lesen un nich schrieven.

== Gloven ==
Um un bi 40 % vun de Lüe sund [[Islam|Muslimen]], 33 % sund [[Christendom|Christenlüde]] un 27 % hangt an den olen Globen vun dat [[Heidendom]]. De Muslimen wahnt mehrstendeels in'n Norden un in'n Osten vun dat Land, de Christen un Heiden mehrstendeels in den Süden. 

== Politik ==
De [[Verfaten]] vun’n Tschad is [[1996]] nah een johrelangen Börgerkrieg annahmen wurrn. Tschad is en [[Demokratie|demokraatsche]] [[Republiek]]. An de Topp vun dat Land steiht de Präsident [[Idriss Déby]] vun de Partei [[Mouvement Patriotique pour le Salut]]. He is [[1996]] wählt wurrn un [[2001]] hefft se em to’n tweten Mol to’n Präsidenten maakt. Twaars hett dat bi de Wahlen keen Striet geben, man international Beupdragten, de en Oog up de Wahlen smeten harrn, hefft seggt, dor sund en paar Saken bi aflopen, de nich in Ordnung weern. Idriss Déby is al siet 1990 Präsident un nah de Verfaten vun 1996 kann en Präsident man bloß twee Malen an de Macht blieven. Man de Tiet vör de Verfaten hefft se eenfach nich mittellt. 

Düsse Parteien gifft dat in’t Land: ''Mouvement Patriotique pour le Salut/MPS'' 55 vun 125 Setels; ''Union pour le Renouveau et la Démocratique/URD'' 31; ''Union Nationale pour le Développement et le Renouveau/UNDR'' 15; de annern Parteien tohopen 24.

De Präsident vun den Tschad hett veel direkte Macht. He is tostännig för dat Beropen vun den Ministerpräsidenten, vun den Staatsrat (Kabinett) un snackt mit bi dat Beropen vun Richters, [[General]]en, Politikers vun de Provinzen un de Direktors vun de Bedrieven, de den Staat tohören doot. 

Tschad hett en Parlament vun ene Kamer, de ''Nationale Assemblee''. 

Bit to den 1. September [[1999]] weer de Tschad updeelt in 14 [[Départements]]. Vun dor af an besteiht dat Land ut 28 Départements un een Stadt. 

== Weertschop ==
De Tschad is een vun de armsten Länner vun de Welt. Dat Bruttosozialprodukt in dat Johr 1999 bedreeg per Inwohner 210 [[US-Dollar]]. Vunwegen de Laag midden mank anner Länner up dat dröge Land is dat In- un Utföhren vun Produkten besunners swaar. Dorum geiht dat ok nich so richtig vöran mit dat Land. 1 Euro=655,98 CFA-Francs.

Um un bi 80 % vun de Inwahners arbeit in den Landboo un Veehtucht. [[Kattuun]], Veeh-Produkten un Eerdnööt (Pindas) sünd de wichtigsten Produkten. De Export geiht besunners nah [[Frankriek]] un nah [[Kamerun]].

== Gesundheit ==
En Inwahner vun’n Tschad konn in dat Jahr 1998 dormit reken, datt he 48 Jahr an'n Leven bleev. 19,8 % vun de Söögkinner starvt jedet Jahr un ok 19,8 % vun de ölleren Kinner blievt jedet Jahr dood.

== Historie ==
De Landstreken, wo hüdigendags de Tschad liggt, is al in de Minschheit ehre ganz fröhen Tieden bewohnt wurrn. Dat kann een sehen an de Resten vun Minschen, de een dor finnen kann un an ole Höhlenmaleree. Later sund verscheden Königrieken upkamen un amenn hett dat grote Riek vun [[Kanem]] den ganzen Süden vun dat Land utmaakt. Dat weer ungefähr vun dat [[8. Johrhunnert]] af an. Rund um düt Riek umto geef dat noch allerhand lüttjere Königrieken. 

In dat [[Middeloller]] is de Infloot vun buten grötter wurrn. Araabsche Höker hefft mit de Minschen in dat Land Hannel dreben. 

An 't Enn vun dat [[19. Johrhunnert]] keemen franzöösche Höker un Entdecker in dat Land. [[1902]] is Tschad een [[Kolonie]] vun [[Frankriek]] wurrn. In den [[Tweete Weltkrieg|tweeden Weltkrieg]] weer Tschad de eerste franzöösche Kolonie, de mit dat Régime vun [[Vichy]] braken hett un up de Siet vun de Alliierten överträden is. An'n 11. August [[1960]] is Tschad in Freden vun Frankriek unafhängig wurrn. Man al [[1965]] hett een Börgerkrieg anfungen. Dat weer toeerst een Upstand gegen de Stüür, de in den Norden vun dat Land losgüng. Dor sünd mehrstendeels de Muslimen tohuse. De Upsternaatschen hefft allerhand Hölp kregen vun dat Naberland [[Libyen]]. De Libyers wollen geern den [[Aouzoustreep|Aouzoustrepen]] in den Norden vun dat Land för sik hebben. Man ok in den Süden vun Tschad geef dat Unroh mank verscheden Volksgruppen. [[1987]] hefft Libyien un Tschad beslaten, datt de Wapen stillswiegen mössen un [[1994]] hett de [[International Gerichtshov]] ordeelt, datt Libyen keen Recht up den Aouzoustrepen hett. De Börgerkrieg duur bit [[1996]]. Denn is Freden slaten un een nee Verfaten annahmen wurrn. Dormals is ok Idriss Déby to 'n Präsident wählt wurrn.

{{Länner in Afrika}}

[[Kategorie:Land]]
[[Kategorie:Afrika]]
[[Kategorie:Tschad|!]]