Ver o código fonte de «Filipinas»

{{1000}}
{{Xeografía política}}
'''Filipinas''' —oficialmente, '''República de Filipinas''' ({{lang-tl|Republika ng Pilipinas}}; {{lang-en|Republic of the Philippines}})— é un [[país insular]] (véxase [[arquipélago]]) situado no [[sueste asiático]], sobre o [[océano Pacífico]]. A súa capital é [[Manila]]. Ao norte atópase separado da [[Taiwán|illa de Taiwán]] polo [[estreito de  Luzón]]; ao oeste áchase o [[mar da China Meridional]], tamén coñecido como o mar de Filipinas Occidental e [[Vietnam]]; ao suroeste, a [[illa]] de [[Borneo]]; ao sur, o [[mar de Célebes]] sepárao das illas de [[Indonesia]], e o leste limita co [[mar de Filipinas]].<ref>{{Cita web |url= http://www.exteriores.gob.es/Documents/FichasPais/Filipinas_FICHA%20PAIS.pdf |título= Filipinas |autor=Oficina de Información Diplomática del Ministerio de Asuntos Exteriores, Unión Europea y Cooperación |lingua =es |data=xullo de 2021 |data-acceso=12 de marzo do 2022}}</ref> A súa localización no [[cinto de lume do Pacífico]] e o seu clima tropical convérteno nun lugar propenso a [[terremoto|terremotos]] e [[furacán|tifóns]].<ref name=digitaltyphoon>{{Cita web |url= http://agora.ex.nii.ac.jp/digital-typhoon/reference/monthly/ |título= デジタル台風：月ごとの台風経路図（台風進路図) |data= 2010 |data-acceso= 12 de marzo do 2022 |autor= Instituto Nacional de Informática de Japón |obra= NII.ac.jp |idioma= japonés |data-arquivo= 24 de agosto de 2011 |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20110824055222/http://agora.ex.nii.ac.jp/digital-typhoon/reference/monthly/ |url-morta= yes }}</ref> O país é rico en [[Recurso natural|recursos naturais]] e atópase nunha das zonas con maior [[biodiversidade]] do mundo.<ref name="etravel"> {{Cita web |url= http://www.etravelpilipinas.com/about_philippines/philippine_natural_resources.htm |título= Natural Resources and Environment in the Philippines |obra= eTravel Pilipinas.com |data-acceso= 12 de marzo do 2022 |data= 2008 |idioma= inglés |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20090122193623/http://etravelpilipinas.com/about_philippines/philippine_natural_resources.htm |data-arquivo= 22 de xaneiro de 2009 }}</ref><ref name="AUSGOP">{{Cita publicación |url=http://www.environment.gov.au/soe/2001/publications/theme-reports/biodiversity/index.html |título=Biodiversity Theme Report |autor=Williams, Jann, Cassia Read, Tony Norton, Steve Dovers, Mark Burgman, Wendy Proctor e Heather Anderson |publicación=CSIRO on behalf of the Australian Government Department of the Environment and Heritage |ano=2001 |isbn=0643067493 |data-acceso=12 de marzo do 2022 |idioma=inglés |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20110515193529/http://www.environment.gov.au/soe/2001/publications/theme-reports/biodiversity/index.html |data-arquivo=15 de maio de 2011 }}</ref> Está formado por 7641 illas que se clasifican xeograficamente en tres grupos: o da illa de [[Luzón]], o das [[Visayas]] e o da illa de [[Mindanao]].

Filipinas ten unha poboación estimada de 107 millóns de habitantes;<ref name=CIAfactbook>{{Cita web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |título=Philippines |autor=CIA |data-acceso=12 de marzo do 2022 |idioma=inglés |obra=The World Factbook |data=2011 |data-arquivo=19 de xullo de 2015 |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20150719222229/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html |deadurl=yes }}</ref>
ademais, é o [[Lista de países por poboación|12.º país máis poboado do mundo]] sen ter en conta aos 12 millóns de filipinos que viven no estranxeiro. Varias etnias e culturas conviven ao longo das súas illas.<ref name=CIAfactbook /><ref name=PIF2009>{{Cita web |url=http://www.census.gov.ph/old/data/publications/pif_2009.pdf |título=The Philippines in Figures 2009 |autor=Oficina Nacional de Estadísticas |ano=2009 |issn=1655-2539 |data-acceso=12 de marzo do 2022 |idioma=inglés |obra=Census.gov |formato=PDF |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20140202165325/http://www.census.gov.ph/old/data/publications/pif_2009.pdf |data-arquivo=2 de febrero de 2014 }}</ref> Catalogado como un [[país recentemente industrializado]],<ref name=CIAfactbook /> a súa economía continúa o constante crecemento que iniciou desde a súa independencia. As reformas económicas implementadas a inicios do [[século XXI]] lograron que o [[Sector terciario|sector servizos]] desprazase á agricultura como a principal actividade económica, e agora este achega máis da metade do [[Produto interior bruto|PIB]].<ref name="nscb2009">{{Cita web |url=http://www.nscb.gov.ph/sna/2009/3rdQ2009/2009gnpi3.asp |autor=Junta Nacional de Coordinación Estadística |título=Third Quarter 2009 Gross National Product and Gross Domestic Product by Industrial Origin |data-acceso=22 de xullo de 2011 |idioma=inglés |obra=NSCB.gov.ph |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20110629150040/http://www.nscb.gov.ph/sna/2009/3rdQ2009/2009gnpi3.asp |data-arquivo=29 de xuño de 2011 }}</ref> Con todo, aínda enfronta diversos retos nas súas [[obra pública|infraestruturas]]: a falta de desenvolvemento no sector [[turismo|turístico]], a educación, a atención á saúde e o desenvolvemento humano.<ref name="IDH">{{Cita web |autor=PNUD |url=http://hdr.undp.org/en/content/latest-human-development-index-ranking |título= Última clasificación do índice de desenvolvemento humano (Informe Desarrollo Humano 2020 |obra= UNDP.org |data-acceso=12 de marzo do 2022 |idioma=inglés}}</ref>

En tempos prehistóricos, os [[negritos]] foron algúns dos primeiros habitantes do arquipélago,<ref name=Scott1A>{{Cita Harvard|Scott|1984|p=138}}</ref> seguidos por ondas sucesivas de [[pobos austronesios]] que trouxeron consigo tradicións e costumes de [[Malaisia]] da [[India]] e do [[mundo islámico]], mentres que o comercio introduciu algúns aspectos culturais chineses.<ref name=Ring>{{Cita Harvard|Ring|Salkin|La Boda|1996|pp=565-569}}</ref><ref name=Agoncillo>{{Cita Harvard|Agoncillo|1990|p= 22}}</ref>

En 1521, a chegada do explorador portugués [[Fernão de Magalhães]] marcou o comezo dunha era de influencia e posterior dominio español.<ref name="etymology">{{Cita libro |autor=Zaide, Gregorio F. and Sonia M. Zaide |título=Philippine History and Government |url=https://archive.org/details/philippinehistor0000zaid |edición=6ª |editorial=All-Nations Publishing Company |ano=2004 |idioma=inglés}}</ref> [[Miguel López de Legazpi]] estableceu o primeiro asentamento español en Filipinas en 1565, coa fundación de [[Cebú]]. En 1571 fundou a cidade de Manila, que se convertería no centro administrativo e económico do [[Imperio español]] en Asia e porto de partida do [[galeón de Manila]] con destino [[Acapulco]].<ref name="JoaquinPhilBecoming">{{Cita libro|apelidos=Joaquin |nome=Nick |ano=1988 |título=Culture and History: Occasional Notes on the Process of Philippine Becoming |url=https://archive.org/details/culturehistoryoc0000joaq |lugar=Manila |editorial=Solar Publishing |idioma=inglés}}</ref> Tres séculos de influencia española deron lugar a unha [[cultura de Filipinas|cultura hispano-asiática]], patente na arte, música, gastronomía e costumes de Filipinas, en especial a súa relixión [[igrexa católica|católica]]. Tamén xurdiu unha variante filipina do [[Castelán filipino|idioma español]], que floreceu na segunda metade do [[século XIX]] e primeira do [[século XX]].

A finais do século XIX estalou a [[revolución filipina]], apoiada polos [[Estados Unidos de América|Estados Unidos]], e posteriormente a [[guerra hispano-estadounidense]] que deu lugar á cesión das illas por España a EE.{{esd}} UU. en 1898. As desavinzas entre a nova República Filipina e EE.{{esd}}UU. desembocaron na [[guerra filipino-estadounidense]] que acabou coa vitoria estadounidense en 1903. Desta forma, Estados Unidos substituíu a España como potencia dominante.<ref name=Price1>{{Cita Harvard|Price|2002|pp= XII-XVI}}</ref><ref name="gates1">{{Cita libro |autor=Gates, John M. |capítulo=The Pacification of the Philippines |título=The U.S. Army and Irregular Warfare |data=novembro de 2002 |idioma=inglés}}</ref> A excepción do período da ocupación xaponesa, os estadounidenses mantiveron a soberanía sobre as illas ata o final da [[segunda guerra mundial]] en 1946. Desde a independencia, o país atravesou varias crises políticas que serviron para definir as características dunha [[república]] [[Constitución|constitucional]].<ref name="About">{{Cita web |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20071022221129/http://www.gov.ph/aboutphil/general.asp |título= General Information |data= 2007 |autor= Gobierno de Filipinas |obra= Gov.ph |idioma= inglés |url= http://www.gov.ph/aboutphil/general.asp |data-acceso= 13 de marzo do 2022 |data-arquivo= 22 de outubro de 2007 }}</ref><ref name="lastlaugh">{{Cita web |nome=Edward A.|apelidos=Gargan |título= Last Laugh for the Philippines; Onetime Joke Economy Avoids Much of Asia's Turmoil |url=http://www.nytimes.com/1997/12/11/business/last-laugh-for-philippines-onetime-joke-economy-avoids-much-asia-s-turmoil.html |obra=[[The New York Times]] |data=11 de decembro de 1997 |data-acceso=13 de marzo do 2022 |idioma=inglés}}</ref><ref name="Chandler">{{Cita Harvard|Chandler|Steinberg|1987|pp= 431-442}}</ref>

O legado dos distintos períodos históricos reflíctese na actual cultura do país, que é unha combinación do indíxena  prehispánico con elementos chineses e a cultura hispánica, debido a tres séculos de presenza española. Esta cultura mestiza está presente na gastronomía, na música, nos bailes e na arte filipina. O carácter hispánico é máis evidente na súa [[catolicismo|relixión católica]], no seu legado arquitectónico, en especial nas igrexas e casas de estilo colonial, en moitos topónimos do país e en nomes e apelidos.<ref name=Dumont>{{Cita Harvard|Dumont|1992|pp= 160-162}}</ref> Finalmente, a herdanza dos Estados Unidos perdura na [[lingua inglesa]] e nunha maior afinidade coa cultura popular.

== Etimoloxía ==
Antes de adquirir a súa denominación actual, utilizáronse outros nomes para referirse ao país como «Islas del Poniente» e «San Lázaro», ambos os dous outorgados por [[Fernão de Magalhães]].{{harvnp|Scott|1994|p= 6}}<ref name=Spate>{{Cita Harvard|Spate|1979|p=97}}</ref><ref name=Friis>{{Cita Harvard|Friis|1967|p=369}}</ref><ref name=Galang>{{Cita Harvard|Galang|1957|p=46}}</ref><ref name=Cambridge1>{{Cita Harvard|Tarling|1999|p= 12}}</ref>

O vocábulo «Filipinas» deriva do nome do rei [[Filipe II de España]]. Durante unha expedición en 1542, o explorador español [[Ruy López de  Villalobos]] bautizou as illas de [[Illa Leyte| Leyte]] e [[Illa Sámar|Sámar]] como «Felipinas» en honra ao entón [[Príncipe de Asturias]]. Finalmente, o nome foi alterado e a denominación de «Las Islas Filipinas» pasou a referirse a todas as illas do arquipélago. O nome oficial de Filipinas cambiou varias veces no transcurso da súa historia. Durante a Revolución filipina, o [[Congreso de  Malolos]] proclamou o establecemento da «[[Primeira República Filipina|República Filipina]]». Coa colonización estadounidense e a introdución da lingua inglesa, o nome oficial do país traduciuse ao novo idioma predominante, '' Republic  of  the  Philippines''. Desta forma, desde a súa independencia, o nome oficial é o de «República de Filipinas», sen antepoñer o «das» que resulta da tradución literal do nome.<ref name =PhilIs>{{Cita web |autor= Quezon, Manuel, III |data=28 de marzo de 2005 |url= http://www.quezon.ph/2005/03/28/323/ |título= The Philippines ''are'' or ''is''? |obra= Quezon.ph |data-acceso=13 de marzo  do 2022 |idioma=inglés}}</ref>

== Historia ==
{{Artigo principal|Historia de Filipinas}}
=== Prehistoria e época prehispánica ===
{{VT|Filipinas precolonial}}
[[Ficheiro:Boxer codex.jpg|miniatura|Unha páxina do [[Códice Boxer]]. Á esquerda, un xeneral do Raxanato de Butuan e á dereita, unha princesa do Reino de Tondo.]]
Hai evidencias de que os primeiros [[homínidos]] vivían no que hoxe é Filipinas hai xa 709.000 anos.<ref>{{cite journal |title=Earliest known hominin activity in the Philippines by 709 thousand years ago |first1=T. |last1=Ingicco |first2=G.D. |last2=van den Bergh |first3=C. |last3=Jago-on |first4=J.-J. |last4=Bahain |first5=M.G. |last5=Chacón |first6=N. |last6=Amano |first7=H. |last7=Forestier |first8=C. |last8=King |first9=K. |last9=Manalo |first10=S. |last10=Nomade |first11=A. |last11=Pereira |first12=M.C. |last12=Reyes |first13=A.-M. |last13=Sémah |first14=Q. |last14=Shao |first15=P. |last15=Voinchet |first16=C. |last16=Falguères |first17=P.C.H. |last17=Albers |first18=M. |last18=Lising |first19=G. |last19=Lyras |first20=D. |last20=Yurnaldi |first21=P. |last21=Rochette |first22=A. |last22=Bautista |first23=J. |last23=de Vos |data=1 de maio de 2018 |xornal=Nature |volume=557 |issue=7704 |pages=233–237 |doi=10.1038/s41586-018-0072-8 |pmid=29720661 |bibcode=2018Natur.557..233I |url=https://ro.uow.edu.au/cgi/viewcontent.cgi?article=6441&context=smhpapers |data-acceso=13 de marzo de 2022 |data-arquivo=01 de marzo de 2021 |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20210301002927/https://ro.uow.edu.au/cgi/viewcontent.cgi?article=6441&context=smhpapers |url-morta=yes }}</ref> Ata hai pouco, pensábase que os restos humanos máis antigos achados no arquipélago filipino correspondían ao [[home de Tabon]] —cunha antigüidade de 22 000 a 24 000 anos—,{{harvnp|Fox|1970|p=44}}<ref name=Scott1>{{Cita Harvard|Scott|1984|p=14-15}}</ref> pero foron substituídos polo [[metatarso]] do [[Homo luzonensis|home de Callao]], que segundo o método do [[uranio]]–[[torio]] ten 67 000 anos de antigüidade.<ref>{{Cita web |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/philippines/7924538/Archaeologists-unearth-67000-year-old-human-bone-in-Philippines.html |título=Archaeologists unearth 67000-year-old human bone in Philippines |data=4 de agosto de 2010 |data-acceso=13 de marzo do 2022 |idioma=inglés |lugar=Londres |obra=The Daily Telegraph |nome=Barney|apelidos=Henderson}}</ref> Existen varias teorías sobre as orixes dos primeiros habitantes das illas. Landa Jocano suxire que os antepasados dos filipinos actuais xurdiron e desenvolvéronse localmente. Pola súa banda, a teoría da orixe insular de Wilhelm Solheim postula que o poboamento do arquipélago deuse a través das rutas do [[comercio]] que proviñan da zona de [[Illas da Sonda|Sonda]] ao redor dos anos 48 000 a 5000{{esd}}a. C., no canto dunha migración a grande escala.{{harvnp|Solheim|2006|pp= 57-139}} A teoría da expansión  austronesia afirma que varios grupos [[Linguas malaio-polinesias|malaio-polinesio]]s procedentes da [[illa de Taiwán]] comezaron a migrar a Filipinas ao redor do 4000{{esd}}a. C., desprazando aos primeiros poboadores.<ref name="solheim">{{Cita web |url= http://web.kssp.upd.edu.ph/linguistics/plc2006/papers/FullPapers/I-2_Solheim.pdf |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20080803020434/http://web.kssp.upd.edu.ph/linguistics/plc2006/papers/FullPapers/I-2_Solheim.pdf |data-arquivo=3 de agosto de 2008 |título= Origins of the Filipinos and Their Languages |apelidos=Solheim |nome=Wilhelm G., II. |data=xaneiro de 2006 |data-acceso=13 de marzo do 2022 |idioma=inglés }}</ref><ref>{{Cita publicación |autor= Mijares, Armand Salvador B. |data= 2006 |url= http://ejournal.anu.edu.au/index.php/bippa/article/viewFile/10/9 |título= The Early Austronesian Migration To Luzon: Perspectives From The Peñablanca Cave Sites |publicación= Bulletin of the Indo-Pacific Prehistory Association |volume= 26 |páxinas= 72-78 |idioma= inglés |data-acceso= 13 de marzo do 2022 |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20110815132629/http://ejournal.anu.edu.au/index.php/bippa/article/viewFile/10/9 |data-arquivo= 15 de agosto de 2011 }}</ref> Os [[negritos]] estiveron entre os primeiros habitantes das illas, pero a data da súa aparición aínda se descoñece.<ref name=Scott1A>{{Cita Harvard|Scott|1984|p=138}}</ref> Para o ano 1000 a. C., os habitantes do arquipélago organizáronse en catro tipos de grupos sociais: as tribos de [[caza-recolección|cazadores-recolectores]], sociedades guerreiras, [[plutocracia]]s pequenas e [[principado]]s con centro nos portos marítimos.<ref>{{Cita publicación |autor=Legarda, Benito, Jr. |publicación=Kinaadma A Journal of the Southern Philippines |título=Cultural Landmarks and their Interactions with Economic Factors in the Second Millennium in the Philippines |volume=23 |ano=2001 |páxina=40 |idioma=inglés}}</ref>

No transcurso dos seguintes séculos, o comercio cos pobos marítimos e outros países asiáticos trouxo consigo a influencia do [[islam]], o [[budismo]] e o [[hinduísmo]]. Durante este tempo non houbo ningún Estado político  unificador que abarcase todo o arquipélago filipino. No seu lugar, as illas estaban divididas entre varias [[talasocracia]]s que a miúdo loitaban entre si, gobernadas por varios [[datu]]s, [[raxá]]s ou [[sultán]]s. Entre eles estaban os reinos de [[Reino de Manila|Manila]], [[Namayan]] e [[Reino de Tondó|Tondó]], os raxanatos de [[Butuan]] e [[Cebú]] e os sultanatos de [[Provincia de Maguindanao|Maguindanao]] e [[Sulú]].<ref name=Ring>{{Cita Harvard|Ring|Salkin|La Boda|1996|pp=565-569}}</ref><ref name=Zaide2>{{Cita Harvard|Zaide|1957|p=42}}</ref><ref>{{Cita web |autor=Zhang Xie |título=東西洋考　1-6 |url=http://www.lib.kobe-u.ac.jp/directory/sumita/5A-161/ |data-acceso=20 de julio de 2011 |idioma=japonés |obra=Biblioteca de la Universidad de Kobe |data=2003 |data-arquivo=29 de xaneiro de 2022 |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20220129225238/http://www.lib.kobe-u.ac.jp/directory/sumita/5A-161/ |url-morta=yes }}</ref><ref>{{Cita web |autor= Bascar, C.M. |url= http://www.royalsulu.com/history.html |título= Sultanate of Sulu, "The Unconquered Kingdom" |data-acceso= 20 de julio de 2011 |idioma= inglés |obra= Royal Sulu.com |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20081201232156/http://www.royalsulu.com/history.html |data-arquivo= 1 de decembro de 2008 }}</ref> Algunhas destas sociedades foron parte dos imperios  malaios de [[Srivijaya]], [[Imperio Madjapahit|Madjapahit]] e [[Brunei]].<ref name="end">{{Cita Harvard|Munoz|2006|p= 171}}</ref><ref>{{Cita web |editor= Departamento de Estado de Estados Unidos: Oficina de Asuntos do Oriente Asiático e Pacífico |data=xuño de 2009 |url= http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2700.htm |título= Brunei |data-acceso=20 de xullo de 2011 |idioma=inglés |obra= State.gov}}</ref> O islam chegou a Filipinas por medio de comerciantes e algúns [[proselitismo|proselitistas]] provenientes de Malaisia e Indonesia.<ref name=Agoncillo>{{Cita Harvard|Agoncillo|1990|p= 22}}</ref> Deste xeito, no [[século XV]] o islam estableceuse no arquipélago Sulú, e tense constancia de que en [[1656]] xa alcanzara [[Mindanao]], [[Luzón]] e as [[Visayas]].<ref name=McAmis>{{Cita Harvard|McAmis|2002|pp=18–24, 53–61}}</ref>

=== Dominación española ===
{{AP|Capitanía Xeneral de Filipinas}}
[[Ficheiro:Arch of Fort Santiago.jpg|miniatura|Fuerte de Santiago en Manila, construído para defender a cidade dos ataques externos.]]
En 1521, o explorador [[Portugal|portugués]] [[Fernão de Magalhães]] chegou a Filipinas e tomou posesión das illas para [[Imperio español|España]].<ref name="etymology"/> A [[conquista]] comezou en 1565, cando o explorador español [[Miguel López de Legazpi]] chegou desde a [[Vicerreinado de Nova España|Nova España]] e fundou o primeiro asentamento español na actual illa de [[Cebú]].<ref>{{cite book|last=Education|first=United States. Office of|title=Bulletin|url=https://books.google.com/books?id=PRMApyHUiFIC|year=1961|publisher=U.S. Government Printing Office|page=[https://books.google.com/books?id=PRMApyHUiFIC&pg=PA7&dq=legaspi+1565+%22colonlal%20rule%22 7]}}</ref><ref name="Basques">{{cite book |last1=de Borja |first1=Marciano R. |title=Basques In The Philippines |date=2005 |publisher=University of Nevada Press |isbn=9780874175905 |url=https://b-ok.cc/book/2577458/ffb6ff |data-acceso=14 de marzo de 2022 |data-arquivo=26 de marzo de 2022 |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20220326224340/https://b-ok.cc/book/2577458/ffb6ff |url-morta=yes }}</ref>{{rp|20–23}} En 1571, despois de tratar coas familias reais nativas durante a [[conspiración de Tondó]] e [[Batalla de Manila (1574)|derrotar á tripulación]] do pirata chinés [[Limahong]], os españois estableceron en Manila a [[capital]] de Filipinas e das [[Indias Orientais Españolas]].{{harvnp|Kurlansky|1999|p= 64}}<ref name="JoaquinPhilBecoming"/>

O dominio español significou a unidade política do arquipélago por primeira vez na súa historia. Desde 1565 ata 1821 a [[Capitanía Xeneral de Filipinas]] dependeu do [[Vicerreinado de Nova España]] con sede en [[Cidade de México]] e despois da [[Independencia de México|guerra de Independencia de México]], administrouse directamente desde Madrid. Desde esta mesma capitanía, España controlaba outros dos seus [[Capitanía Xeneral de Filipinas|territorios no Pacífico]], entre eles [[Guam]], [[Palau]], as [[Illas Carolinas]] e as [[Illas Marianas]].<ref>{{Cita libro|apelidos=Cabrero Fernández |nome=Leoncio |capítulo=Filipinas y el pacífico español |título=Historia de España: la era isabelina y el sexenio democrático (1834-1874) |editorial=Espasa Calpe |lugar=Madrid |ano=1981 |isbn=84-239-4982-6 |volume=XXXIV}}</ref> Entre os séculos século XVI e XIX, o [[galeón de Manila]] comunicou a capital de Filipinas con [[Acapulco]], [[México]]; realizando unha ou dúas viaxes o ano en ambos os sentidos. Debido ás constantes guerras que producían escasas ganancias, Filipinas foi subsidiada da prata extraída de Potosí en [[Bolivia]] e o [[Perú]]. O comercio transpacífico introduciu no arquipélago alimentos como o [[millo]], o [[tomate]], a [[pataca]], o [[Pemento|chile]] e a [[Ananás|piña]], todos procedentes de [[América]].<ref name="JoaquinPhilBecoming" /> Os misioneiros católicos converteron á maioría dos habitantes ao [[cristianismo]] e fundaron escolas, universidades e hospitais. Os españois tamén levaron a Filipinas o [[arado]], a [[imprenta]], o [[reloxo]] e a construción en pedra. Un decreto español de 1863 estableceu o [[ensino público]] gratuíto no país por primeira vez, o que deu lugar a altos índices de alfabetización.<ref>{{Cita web |editor= Dolan, Ronald E. |data=1991 |url= http://countrystudies.us/philippines/53.htm |título= Education |obra= Country Studies.us |data-acceso=14 de marzo do 2022 |idioma=inglés}}</ref>
[[Ficheiro:Fernando VII quarto 19460.jpg|miniatura|esquerda|[[Moeda]] dun cuarto de 1829, emitida en Manila. Mostra o escudo de España.]]
Durante o período de goberno español, as forzas hispanas e os indíxenas leais loitaron contra varias rebelións internas e múltiples ataques externos de piratas chineses,  neerlandeses e portugueses: son especialmente destacables os [[combates de Cagayán]] (1582), que enfrontaron aos famosos [[terzo]]s españois contra piratas e ronins xaponeses. Nunha extensión dos combates da [[guerra dos Sete Anos]], forzas británicas [[Ocupación británica de Manila|ocuparon brevemente]] a cidade de Manila tras unha [[Batalla de Manila (1762)|dura batalla]]. As forzas británicas atoparon aliados como [[Diego Silang|Diego]] e [[Gabriela Silang]], que aproveitaron a oportunidade para liderar unha revolta, ata que o goberno español foi finalmente restaurado tras o [[Tratado de París (1763)|Tratado de París de 1763]].<ref name=Agoncillo/><ref name=Halili>{{Cita Harvard|Halili|2004|pp=119–120}}</ref><ref name=DeBorja>{{Cita Harvard|De Borja|2005|pp=81–83}}</ref> Durante a ocupación, os británicos aproveitaron para subtraer valiosas cartas de navegación do Pacífico dos arquivos de Manila.{{ cr}} Os españois consideraron a súa guerra cos musulmáns no sueste asiático como unha extensión da [[Reconquista]]<ref>{{cite journal |last=Hawkley |first=Ethan |title=Reviving the Reconquista in Southeast Asia: Moros and the Making of the Philippines, 1565–1662 | journal = Journal of World History |publisher=University of Hawai'i Press |year=2014 |volume=25 |issue=2–3 |page=288 |url=https://www.researchgate.net/publication/276488434 |doi=10.1353/jwh.2014.0014 |cita=O primeiro renacemento moderno da Reconquista en Filipinas tivo un profundo efecto nas illas, que aínda se está a sentir hoxe. Como se describiu anteriormente, a Reconquista española serviu para unificar aos cristiáns contra un inimigo común moro, contribuíndo a reunir os pobos castelán, catalán, galego e vasco nunha única unidade política: España. Na época precolonial, as illas Filipinas eran unha parte dividida e non especifica do arquipélago malaio, illas habitadas por decenas de grupos etnolingüísticos, que residían en incontables aldeas independentes, espalladas por miles de illas. A finais do século XVII, porén, produciuse un cambio dramático no arquipélago. Unha comunidade multiétnica uniuse para formar os inicios coloniais dunha nación algún día: Filipinas. A poderosa influencia dos antagonismos cristiáns-moros na formación das primeiras Filipinas segue sendo evidente máis de catrocentos anos despois, mentres o goberno nacional filipino segue lidiando cos grupos separatistas moro, mesmo en 2013.}}</ref> e dividiron os filipinos pagáns e musulmáns entre si. O [[conflito hispano-mouro]] durou varios centos de anos. No último cuarto do século XIX, España conquistou porcións de [[Mindanao]] e os musulmáns mouros no [[Sultanato de Joló|Sultanato de Sulu]], recoñecida formalmente a soberanía española
[[Ficheiro:Filipino Ilustrados Jose Rizal Marcelo del Pilar Mariano Ponce.jpg|miniatura|[[José Rizal]], [[Marcelo H. del Pilar|Marcelo del Pilar]] e [[Mariano Ponce]], líderes do Movemento de Propaganda.]]
No século XIX, os portos filipinos abríronse ao comercio mundial e producíronse cambios na sociedade filipina. A comezos de século comezou a sentirse a influencia dos movementos independentistas suramericanos. O 1 de febreiro de 1818 arribou [[Hipólito Bouchard]], corsario das [[Provincias Unidas do Río da Prata|Provincias Unidas de Suramérica]], a bordo da [[Fragata (buque)|fragata]] [[La Argentina]]. Durante dous meses mantivo bloqueada a baía de Manila, pechando ademais o [[estreito de San Bernardino]].<ref>Rossi Belgrano, Mariana; Rossi Belgrano, Alejandro (2016);"Nuevos Documentos sobre el Crucero de La Argentina a través del Mundo", Primera Parte, pax. 84 a 96</ref> Neste período, varios españois nados en Filipinas ([[crioulo]]s) e os de ascendencia mixta ([[mestizo]]s) fixéronse ricos. A afluencia de colonos españois e hispanoamericanos diminuíu o poder da igrexa e abriu algúns postos no goberno, tradicionalmente ocupados polos españois nados na [[Península Ibérica]] ([[Peninsular#Peninsulares e  Criollos|peninsulares]]). Inspirado polas guerras de independencia latinoamericanas, houbo un levantamento do efémero emperador [[Andrés Novales]], apoiado por oficiais latinoamericanos degradados do exército filipino de fala hispana, que se opuxeron á desigualdade imposta polos peninsulares. Os ideais da revolución tamén comezaron a estenderse a través das illas. A insatisfacción dos  crioulos resultou na revolta de [[Motín de  Cavite| Cavite O Vello en 1872]], unha das precursoras da [[Revolución filipina]].<ref name=Agoncillo/><ref name="Cavite Mutiny">{{Cita web |autor= Nuguid, Nati |data=1972 |url= http://stuartxchange.com/CaviteMutiny.html |título= The Cavite Mutiny |obra= 12 Events that Have Influenced Philippine History |data-acceso=14 de marzo do 2022 |idioma=inglés}}</ref><ref name="ReferenceB">[[Nick Joaquin|Joaquin, Nick]]. ''A Question of Heroes''.</ref><ref name=RichardsonBonifacio>{{Cita web |url=http://www.kasaysayan-kkk.info/cavite-politics-in-a-time-of-revolution/andres-bonifacio-letter-to-emilio-jacinto-april-24-1897 |título=Andrés Bonifacio Letter to Julio Nakpil, April 24, 1897 |obra= Documents of the Katipunan |autor=Richardson, Jim. |data=xaneiro de 2006 |data-acceso=14 de marzo do 2022 |idioma=inglés}}</ref><ref>{{Cita libro |título=The Filipino Americans (1763-present): Their History, Culture and Traditions |url=https://archive.org/details/filipinoamerican0000baut |edición=2ª |isbn=0-931613-17-5 |autor=Bautista, Veltisezar |capítulo=3. The Philippine Revolution (1896-1898) |ano=2002 |editorial=Bookhaus Publishers |lugar=Naperville, IL |idioma=inglés}}</ref>

=== Revolución filipina, Primeira República Filipina e dominio estadounidense ===
Os sentimentos revolucionarios intensificáronse en 1872, cando tres sacerdotes, [[Mariano Gómez]], [[José Burgos]] e [[Jacinto Zamora]] —coñecidos como [[Gomburza]]—, foron acusados de sedición e executados polas autoridades imperiais.<ref name="Cavite Mutiny" /><ref name="ReferenceB"/> Isto inspirou un movemento de propaganda en España organizado por [[Marcelo H. del Pilar|Marcelo del Pilar]], [[José Rizal]] e [[Mariano Ponce]], quen meteu presión ao goberno para introducir reformas políticas en Filipinas. Finalmente Rizal foi arrestado, acusado de rebelión e executado o 30 de decembro de 1896.<ref name="ReferenceA">{{Cita libro |apelido=Ocampo |nome=Ambeth |título=Rizal Without the Overcoat |editorial=Anvil Publishing, Inc |ano=1999 |lugar=Pásig |edición=Edición expandida |isbn=971-27-0920-5}}</ref> Como os intentos para lograr estas reformas atoparon unha gran resistencia, en 1892 [[Andrés  Bonifacio]] fundou unha sociedade secreta chamada [[Katipunan]], relacionada con grupos de [[Masonaría|masónss]] que buscaban a independencia do goberno español por medio dunha revolta armada.<ref name=RichardsonBonifacio /> Bonifacio e Katipunan comezaron a [[revolución filipina]] en 1896. Unha facción do Katipunan, os [[Magdalo]] da provincia de [[Cavite]], chegou a desafiar a posición de Bonifacio como líder da revolución e [[Emilio Aguinaldo]] relevouno.

[[Ficheiro:Tribune Apr 24 1942.jpg|miniatura|Edición de ''The Tribune'' do 24 de abril de 1942, anunciando a invasión xaponesa de Filipinas.]]
En 1898, a [[guerra hispano-estadounidense]] comezou en [[Cuba]] e posteriormente estendeuse ao arquipélago filipino xa mergullado nunha revolta. O 12 de xuño de 1898, Aguinaldo declarou a independencia filipina de España en [[Kawit]], Cavite, e ao ano seguinte estableceuse a [[Primeira República Filipina]]. Pola súa banda, cando España perdeu a guerra asinou o [[Tratado de París (1898)|Tratado de París en 1898]], no cal cedeu o dominio das illas a [[Estados Unidos de América|Estados Unidos]] por 20 millóns de [[dólar estadounidense|dólares]].<ref name=Price1>{{Cita Harvard|Price|2002|pp= XII-XVI}}</ref> Como se facía cada vez máis evidente que os Estados Unidos non recoñecería á Primeira República Filipina, estalou a [[guerra filipino-estadounidense]].<ref>{{cite book |last=Linn |first=Brian McAllister|author-link=Brian McAllister Linn |title=The Philippine War, 1899–1902 |url=https://books.google.com/books?id=PSJGPgAACAAJ |year=2000 |publisher=University Press of Kansas |isbn=978-0-7006-1225-3|pages=75–76}}</ref>

A guerra terminou en 1902 cunha vitoria dos Estados Unidos e morreron entre 200.000 e 1.000 000, a maioría por mor da fame negra e as enfermidades. A maioría dos historiadores modernos sitúan o número de mortos da guerra entre 200.000 e 250.000.<ref name="Burdeos">{{cite book|last=Burdeos|first=Ray L.|title=Filipinos in the U.S. Navy & Coast Guard During the Vietnam War|url=https://books.google.com/books?id=tN__4jLTnd8C|year=2008|publisher=AuthorHouse|isbn=978-1-4343-6141-7}}</ref><ref name="Tucker">{{cite book|editor-last=Tucker|editor-first=Spencer C.|editor-link=Spencer C. Tucker|title=The encyclopedia of the Spanish–American and Philippine–American wars: a political, social, and military history|url=https://books.google.com/books?id=8V3vZxOmHssC|volume=Volumes I-III|publisher=ABC-CLIO|location=Santa Barbara, California|year=2009|isbn=978-1-85109-951-1}}</ref>

Segundo o xornalista político estadounidense [[James B. Goodno]], o número de homes, mulleres e nenos civís filipinos que pereceron como consecuencia directa dos enfrontamentos excedeu a sexta parte da poboación total do país (ou sexa, morreron entre 1,2 millóns e 1,5 millóns).

En 1908, o sacerdote católico [[Manuel Arellano Remondo]] estimou en pouco máis dun millón de homes, mulleres e nenos civís filipinos mortos pola guerra:
<blockquote>''A poboación diminuíu debido á guerra. En 1895 estímase que en Filipinas vivían uns 9 millóns de persoas, e na actualidade [1908], os habitantes do arquipélago non superan os 8 millóns de persoas.</blockquote>Ao final da guerra, o censo oficial estadounidense de 1903 contabilizou 7 635 426 habitantes en todo o país''.

Ao perder o conflito, o arquipélago terminou baixo o control total estadounidense, xa que ata entón fora administrado como un [[Área insular dos Estados Unidos de América|área insular]]; en 1935, Filipinas obtivo o status de «[[estado libre asociado]]»<ref name="gates1"/> baixo o nome de [[Mancomunidade Filipina]].

Na década seguinte, os plans por recuperar a independencia foron interrompidos pola [[segunda guerra mundial]], en particular cando o [[Imperio do Xapón|Imperio xaponés]] invadiu o país e estableceu un [[Estado monicreque|goberno monicreque]], a [[Segunda República filipina]]. Durante o conflito cometéronse múltiples [[Crime de guerra|crimes de guerra]], como a [[Marcha da Morte de Batán]] e o [[masacre de Manila]], que culminou coa [[Batalla de Manila (1945)|batalla de Manila]].<ref>{{Cita web |autor= White, Matthew |url= http://users.erols.com/mwhite28/battles.htm#Manila |título= Death Tolls for the Man-made Megadeaths of the 20th Century |data-acceso=20 de xullo de 2011 |idioma=inglés |obra= Erols.com}}</ref> Os crimes contra a poboación de orixe española e os asaltos ás sedes oficiais españolas en Filipinas provocaron gran inquietude no goberno de [[Francisco Franco]]. Como consecuencia, España rompeu as relacións diplomáticas co Xapón o 12 de abril de 1945.<ref>{{Cita publicación periódica |título=Franco y el imperio japonés. Imágenes y propaganda en tiempos de guerra |publicación= Así Fue. La historia rescatada |editorial= Plaza & Janés |ano= 2002 |isbn=84-01-53054-7}}</ref> Para cando as [[Aliados da segunda guerra mundial|tropas aliadas]] derrotaron aos xaponeses en 1945, máis dun millón de filipinos morreran.<ref name=Rottman>{{Cita Harvard|Rottman|2002|p= 318}}</ref> Finalmente, o [[4 de xullo]] de [[1946]], Filipinas alcanzou a súa independencia do goberno estadounidense.<ref name=CIAfactbook/>

=== Ditadura de Marcos e Terceira República Filipina ===
[[Ficheiro:Marcos visit Johnson 1966.jpg|miniatura|Ferdinand e Imelda Marcos na súa visita aos Estados Unidos en 1966.]]
Tras lograr a súa independencia, a nova nación enfrontouse a varios problemas: o país tiña que ser reconstruído dos estragos da guerra e chegar a un acordo con varios colaboradores e empresarios xaponeses para comezar o seu desenvolvemento económico. Nas zonas rurais, os grandes terratenentes facían que as súas granxas fosen cultivadas por arrendatarios con condicións de vida miserables. Levaron unha parte considerable das colleitas —xeralmente a metade— e a miúdo convertéronse en acredores destes agricultores fortemente endebedados. As disputas entre os propietarios e os agricultores son frecuentes, e as autoridades sempre apoian aos propietarios. A clase política estaba composta por homes a miúdo comprometidos cos xaponeses —comezando por [[Manuel Roxas]] que foi elixido presidente en abril de 1946—. Pola contra, aos deputados da resistencia á ocupación xaponesa prohibíuselles sentar no Congreso para asegurar a maioría necesaria para aprobar, no verán de 1946, unha emenda constitucional necesaria para implementar unha lei favorable aos intereses económicos estadounidenses.<ref>{{Cita xornal|url=https://www.cairn.info/revue-strategique-2012-2-page-95.htm |título=Les Philippines, laboratoire de la contre-insurrection ? La révolte des Huks et sa répression (1946-1954) |lingua=fr |data=7 de xaneiro de 2015|data-acceso=15 de marzo do 2022 |autor=Jean Philippe Baulon |editor=Cairn.info}}</ref>

Principalmente entre 1948 e 1954, o levantamento campesiño de inspiración comunista [[ Hukbalahap]] loitou contra o goberno filipino e as milicias dos grandes terratenentes. O goberno filipino recorreu a unidades especializadas de contrainsurxencia, que sementaron o terror entre as poboacións civís rurais sospeitosas de simpatizar coa rebelión. Coa axuda militar dos Estados Unidos o goberno puido debilitar o movemento, que desaparecera na década de 1960.<ref name="Chandler">{{Cita Harvard|Chandler|Steinberg|1987|pp= 431-442}}</ref><ref name="Osborne">{{Cita Harvard|Osborne|2004|pp= 235-241}}</ref>

En 1965, [[Ferdinand Marcos]] foi elixido presidente, coa súa esposa [[Imelda Marcos]] o seu lado. Como a [[Constitución da República das Filipinas|Constitución]] prohibía ser reelixido máis de dúas veces para o cargo presidencial, o 21 de setembro de 1972 xa cara ao final do seu segundo mandato declarou a [[lei marcial]] para seguir gobernando por decreto. Utilizou como argumentos a división política, a tensión da [[guerra fría]] e o espectro da rebelión comunista e da insurxencia islámica no país.<ref name="Cambridge4">{{Cita Harvard|Tarling|2000|p= 293}}</ref> Desta maneira iniciou unha ditadura que durou máis de dez anos e que se caracterizou polo estrito control da economía e pola represión política.<ref>{{Cita libro|apelidos=Celoza |nome=Albert F. |título=Ferdinand Marcos and the Philippines: the political economy of authoritarianism |idioma=inglés |editorial=Greenwood Publishing Group |ano=1997 |isbn=9780275941376}}</ref><ref>{{Cita libro |título=Banco Mundial: el golpe de estado permanente: la agenda oculta del Consenso de Washington |isbn=9788496356962|apelidos=Toussaint |nome=Éric |editorial=El Viejo Topo |ano=2006|outros=trad. Raúl Quiroz}}</ref>

O 21 de agosto de 1983, [[Benigno Aquino|Benigno « Ninoy» Aquino, Jr.]], líder da oposición ao goberno de Marcos, ignorou as advertencias e regresou do exilio nos Estados Unidos. Foi [[Asasinato de Benigno Aquino|asasinado]] ao aterrar o seu avión no Aeroporto Internacional de Manila —agora chamado [[Aeroporto Ninoy Aquino|Aeroporto Internacional Ninoy Aquino]], na súa memoria—. O aumentar a presión política, Marcos convocou a eleccións presidenciais en 1986.<ref name=Chandler/> [[Corazón Aquino]], viúva de Benigno, converteuse na líder da oposición e en candidata para a contenda presidencial. Cando Marcos proclamouse gañador, moitos pensaron que as eleccións estiveran arranxadas. Isto conduciu á [[Revolución EDSA]], instigada cando dous dos aliados máis antigos de Marcos —[[Fidel Valdez Ramos|Fidel V. Ramos]], Xefe do Estado Maior adxunto das Forzas Armadas, e [[Juan Ponce Enrile]], Secretario da Defensa Nacional— renunciaron e manifestáronse no campo Aguinaldo e o campo  Crame. O Cardeal Arcebispo de Manila, [[Jaime Sen]], exhortou ás persoas para reunirse en apoio aos líderes rebeldes e a protestar na [[Avenida Epifanio dos Santos]] (EDSA). Ante as protestas masivas e as desercións militares, Marcos e os seus aliados fuxiron a [[Hawai]], onde foron exiliados. Ese mesmo ano, Corazón Aquino foi nomeada presidenta.<ref name=Osborne/><ref name=fb>{{Cita web |título=Corazon Aquino Speaks to Fulbrighters |autor=Aquino, Corazon |data=1996 |lugar=Washington, D. C. |url=http://www.fulbright.org/sites/default/files/Aquino%20Address.doc |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20080626025305/http://www.fulbrightalumni.org/olc/pub/FBA/fulbright_prize/aquino_address.html |data-arquivo=26 de xuñoo de 2008 |data-acceso=15 de marzo do 2022 |idioma=inglés |obra=Fulbright Alumni.org |formato=DOC }}</ref>

O retorno da democracia e as reformas ao goberno despois dos sucesos de 1986 víronse obstaculizados pola débeda nacional, a [[corrupción política|corrupción]], os intentos de [[golpe de estado]],<ref>{{cite book |last1=Kingsbury |first1=Damien |title=Politics in Contemporary Southeast Asia: Authority, Democracy and Political Change |data= 13 de setembro 2016 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-317-49628-1 |page=132 |url=https://books.google.com/books?id=8CQlDwAAQBAJ&pg=PA132 |data-acceso=16 de marzo do 2022 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Timberman |first1=David G. |title=A Changeless Land: Continuity and Change in Philippine Politics |year=1991 |publisher=Institute of Southeast Asian |isbn=978-981-3035-86-7 |pages=xii, xiii |url=https://books.google.com/books?id=NkBO2RhI4NUC&q=%22corazon+aquino%22+democracy+%2B%22coup%22 |data-acceso=16 de marzo do 2022 }}</ref> unha persistente insurxencia comunista<ref>{{cite book |last1=Tan |first1=Andrew T. H. |title=A Handbook of Terrorism and Insurgency in Southeast Asia |date=January 2009 |publisher=Edward Elgar Publishing |isbn=978-1-84720-718-0 |page=405 |url=https://books.google.com/books?id=ZzMmpCinBYoC&pg=PA405 |data-acceso=16 de marzo do 2022 }}</ref><ref>{{cite web |title=The Communist Insurgency in the Philippines: Tactics and Talks |url=https://www.refworld.org/pdfid/4d5a310e2.pdf |website=Refworld |publisher=Asia Report N°202 |data-acceso=16 de marzo do 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806030349/https://www.refworld.org/pdfid/4d5a310e2.pdf |data-arquivo= 6 de agosto de 2020 |pages=5–7 |data= 14 de febreiro de 2011}}</ref> e os movementos separatistas islámicos. Aínda que a economía mellorou durante a administración de Fidel V. Ramos, quen foi elixido presidente en 1992,<ref name="lastlaugh"/> o inicio da [[crise financeira asiática]] de 1997 freou estes avances. En 2001, no medio de acusacións de corrupción e un proceso de destitución estancado, o sucesor de Ramos, [[Joseph Ejército Estrada|Joseph Estrada]], foi expulsado da presidencia pola [[Revolución de  EDSA de 2001]] e substituído por [[Gloria Macapagal-Arroyo]]. Finalmente, como resultado das [[Eleccións presidenciais de Filipinas de 2010|eleccións de maio de 2010]], [[Benigno Aquino III|Benigno «Noynoy» Aquino III]] foi elixido presidente.<ref>{{Cita web |url= http://www.asiared.com/es/notices/2010/05/benigno__noynoy__aquino_se_impone_en_las_presidenciales_en_filipinas_228.php |título= Benigno “Noynoy” Aquino se impone en las presidenciales en Filipinas |data=11 de maio de 2010 |data-acceso=16 de marzo do 2022 |obra= Asia Red.com}}</ref> En novembro de 2013 o [[ tifón  Haiyan]]  devastó a parte central do arquipélago, afectou a máis de once millóns de filipinos e provocou a morte de máis de cinco mil persoas;<ref>{{Cita web |autor=Gobierno de Filipinas |título=SitRep No.46 |url=http://ndrrmc.gov.ph/attachments/article/1125/UPD%20re%20SitRep%2046%20re%20Effects%20of%20TY%20YOLANDA%20%2828NOV2013%29.pdf |data-acceso=16 de marzo do 2022 |obra=Ndrrmc.gov.ph |data=28 de novembro de 2013 |idioma=inglés |formato=PDF |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20131207001644/http://www.ndrrmc.gov.ph/attachments/article/1125/UPD%20re%20SitRep%2046%20re%20Effects%20of%20TY%20YOLANDA%20%2828NOV2013%29.pdf |data-arquivo=7 de decembro de 2013 }}</ref><ref>{{Cita web |autor=BBC News |título=Tacloban: City at the centre of the storm |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-24891456 |data-acceso=16 de marzo do 2022 |obra=BBC.co.uk |data=12 de novembro de 2013 |idioma=inglés}}</ref> a prensa criticou a lenta resposta por parte do goberno de Aquino III.<ref>{{Cita web |título=Manila media cite inept typhoon aid effort |url=http://www.thestandard.com.hk/breaking_news_detail.asp?id=43117&icid=4&d_str= |data-acceso=16 de marzo do 2022 |obra=The Standard |data=novembro de 2013 |idioma=inglés |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20131128062902/http://www.thestandard.com.hk/breaking_news_detail.asp?id=43117&icid=4&d_str= |data-arquivo=28 de noviembro de 2013 }}</ref>

== Xeografía e medioa ambiente ==
{{Artigo principal|Xeografía de Filipinas}}
[[Ficheiro:Relief Map Of The Philippines.png|miniatura|esquerda|upright|[[Topografía]] de Filipinas]]
Filipinas é un [[arquipélago]] composto por unhas 7.640 [[illa]]s<ref name="Islands">{{Cite web|data= 4 de xuño de 2019|title=Know before you go: the Philippines|url=https://www.nationalgeographic.com/travel/article/partner-content-know-before-you-go-the-philippines|data-acceso=16 de marzo do 2022|website=[[National Geographic Society]]}}</ref><ref>{{cite news |url=http://cnnphilippines.com/videos/2016/02/20/More-islands-more-fun-in-PH.html |title=More islands, more fun in PH |work=[[CNN Philippines]] |data= 20 de febreiro de 2016 |data-acceso=16 de marzo do 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180620024729/http://cnnphilippines.com/videos/2016/02/20/More-islands-more-fun-in-PH.html |data-arquivo= 20 de xuño de 2018 }}</ref> que cobren unha área total, incluídas as masas de auga interiores, duns 300.000 km²,<ref>{{cita xornal |title=Land Use and Land Classification of the Philippines |journal=Infomapper |data=decembro de 1991 |volume=1 |issue=2 |page=10 |issn=0117-1674 |url=http://www.namria.gov.ph/jdownloads/Info_Mapper/00a_im_dec911.pdf}}</ref><ref name="Boquet">{{cite book |last1=Boquet |first1=Yves |title=The Philippine Archipelago |data= 19 de abril de 2017 |publisher=Springer |isbn=9783319519265 |url=https://books.google.com/books?id=90C4DgAAQBAJ|page=15}}</ref> con datos da enquisa catastral que suxiren que pode ser maior.<ref>{{cite web |url=https://www.dbm.gov.ph/wp-content/uploads/DBM%20Publications/FPB/ZBB-2012/a.pdf |title=Assessment of the Effectiveness and Efficiency of the Cadastral Survey Program of the Department of Environment and Natural Resources (DENR) |last1=Llanto |first1=Gilberto M. |last2=Rosellon |first2=Maureen Ane D. |publisher=Philippine Institute for Development Studies |data-acceso=16 de marzo do 2022}}</ref> Os seus 36 289 km de [[litoral]]<ref name=superficie>{{Cita web |url=http://www.oratlas.com/libro-mundial/filipinas/geografia |título=Filipinas - Geografía - Libro Mundial de Hechos |autor=CIA |data-acceso= 16 de marzo do 2022}}</ref> convérteno no quinto país coa [[Países por lonxitude de costa|maior lonxitude de costa]] no mundo.<ref name=About/><ref>{{Cita web |autor= CIA |data= 2011 |url= https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2060.html |título= Field Listing :: Coastline |data-acceso= 16 de marzo do 2022 |idioma= inglés |obra= The World Factbook |data-arquivo= 16 de xullo de 2017 |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20170716042040/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2060.html |deadurl= yes }}</ref> O territorio filipino atópase situado entre as coordenadas 116°40′L, 126°34′L e 4°40′ N, 21°10′ N. Limita co [[mar de Filipinas]] ao leste, o [[mar da China Meridional]] (ou mar de Filipinas Occidental) ao oeste e ao sur co [[mar de Célebes]]. A [[Borneo|lla de Borneo]] está situada a só uns centos de quilómetros ao suroeste e a [[Taiwán|illa de Taiwán]] atópase directamente ao norte. As [[Molucas]] e [[Célebes|Sulawesi]] atópanse no suroeste e [[Palau]] está situado ao leste das illas.<ref name="About"/><ref>{{cite book |last1=Rottman |first1=Gordon L. |title=World War II Pacific Island Guide: A Geo-military Study |data=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=9780313313950 |pages=266–268 |url=https://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA266}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gmanetwork.com/news/news/content/108510/rp-talks-with-palau-indonesia-over-maritime-issues/story/|title=Philippines talks with Palau and Indonesia over maritime borders|website=www.gmanetwork.com/news/news/content/108510/rp-talks-with-palau-indonesia-over-maritime-issues/story/|data-acceso= 16 de marzo do 2022}}</ref>

A maioría das illas son montañosas, están cubertas dunha densa [[selva tropical]] e son de orixe  volcánico. A montaña máis alta é o [[monte  Apo]], cunha altitude de 2954 [[Nivel medio do mar|m.s.n.m.]] e está situada na illa de [[Mindanao]].<ref>{{cite book |last1=Division |first1=Library of Congress Federal Research |title=Philippines: A Country Study |data=1993 |publisher=Federal Research Division, Library of Congress |isbn=978-0-8444-0748-7 |page=xvi |url=https://books.google.com/books?id=64KnPJbfHRMC&q=philippines+mount+apo+2954 |data-acceso= 16 de marzo do 2022}}</ref> A depresión de Galathea na [[fosa de Filipinas]] é o punto máis profundo no territorio nacional, e o terceiro máis profundo no mundo, situado no fondo do mar de Filipinas.<ref>{{Cite book |title=Intra-Oceanic Subduction Systems: Tectonic and Magmatic Processes |last1=Deschamps |first1=A. |last2=Lallemand |first2=S. |editor1=Larter, R.D. |editor2=Leat, P.T. |year=2003 |series=Geological Society, London, Special Publications |volume=219 |pages=163–185 |chapter=Geodynamic setting of Izu-Bonin-Mariana boninites |chapter-url=http://www.gm.univ-montp2.fr/IMG/pdf/Deschamps_Lallemand_2003_GeolSocLondon.pdf |data-acceso=16 de marzo de 2022 |data-arquivo=11 de agosto de 2017 |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20170811093945/http://www.gm.univ-montp2.fr/IMG/pdf/Deschamps_Lallemand_2003_GeolSocLondon.pdf |url-morta=yes }}</ref><ref>{{cite book |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/31710 |title=The Galathea Deep Sea Expedition, 1950–1952, described by members of the expedition |last=Bruun |first=Anton Frederick |publisher=Macmillan, New York |year=1956 |pages=32–35}}</ref><ref>{{Cite web|title=Deo Onda: Reaching new depths|url=https://upd.edu.ph/1st-filipino-to-reach-emden-deep-3rd-deepest-spot-on-earth/?cli_action=1621156430.861}}</ref> Así mesmo, o río máis longo é o [[río  Cagayán| Cagayán]],  que mide uns 520 [[quilómetro]]s, no norte de  Luzón. A [[baía de Manila]], onde se atopa a cidade [[Manila|homónima]], está conectada á [[lagoa de Bay]]<ref>{{cite web|url=http://www.llda.gov.ph/|title=Official Website of the Laguna Lake Development Authority|website=www.llda.gov.ph|data-acceso= 16 de marzo do 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20180323222359/http://llda.gov.ph/|archive-date= 23 de marzo de 2018 }}</ref> —o lago máis grande de Filipinas— polo [[río Pasig]].<ref name="rehabinfo">{{Cite web |url=http://www.hic-net.org/document.asp?PID=197 |title=Pasig River Rehabilitation Program |last1=Murphy |first1=Denis |last2=Anana |first2=Ted |date=2004 |website=Habitat International Coalition |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012123338/http://www.hic-net.org/document.asp?PID=197 |data-arquivo= 12 de outubro de 2007}}</ref> As concas hidrográficas máis importantes do país son as do [[río Pulangi]] e [[Agusan]] en Mindanao e o Cagayán e o [[río Pampanga| Pampanga]] en Luzón.<ref>{{Cita web |url= http://countrystudies.us/philippines/31.htm |título= Geography |data-acceso=16 de marzo do 2022 |idioma=inglés |obra= Country Studies.us |editor= Ronald E. Dolan |data=1991}}</ref> A [[baía Subic]], o [[golfo de Dávao]] e o [[golfo Moro]] son outras das baías máis importantes. O [[estreito de San Juanico]] separa as illas [[illa Samar|Samar]] e [[illa Leyte|Leyte]], aínda que se atopan conectadas grazas ao [[ponte de San Juanico]].
[[Ficheiro:MountApo1.jpg|miniatura|O [[monte Apo]] é a montaña máis alta de Filipinas.]]
Situado na periferia occidental do [[cinto de lume do Pacífico]], o territorio experimenta unha actividade sísmica e volcánica frecuente.<ref>{{cite book |last1=Holden |first1=William |last2=Nadeau |first2=Kathleen |last3=Porio |first3=Emma |title=Ecological Liberation Theology |data= 16 de febreiro de 2017 |publisher=Springer, Cham |isbn=978-3-319-50780-4 |pages=5–9 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-319-50782-8 |data-acceso= 17 de marzo do 2022 |chapter=The Philippines: Understanding the Economic and Ecological Crisis |doi=10.1007/978-3-319-50782-8_2}}</ref> A [[meseta Benham]], ao leste no mar de Filipinas, é unha rexión submarina cunha actividade de [[ subducción]] tectónica moi alta.<ref name="CLCS submissions">{{Cita web |url=http://www.un.org/Depts/los/clcs_new/commission_submissions.htm |título=Submissions, through the Secretary-General of the United Nations, to the Commission on the Limits of the Continental Shelf, pursuant to article 76, paragraph 8, of the United Nations Convention on the Law of the Sea of 10 December 1982 |editorial=United Nations Commission on the Limits of the Continental Shelf |data=28 de maio de 2009 |data-acceso=17 de marzo do 2022 |idioma=inglés}}</ref> Diariamente rexístranse ao redor de 20 sismos, aínda que a maioría son demasiado débiles para sentirse; o último [[terremoto]] importante rexistrado foi o [[terremoto de Luzón de 1990]].<ref>{{cite book |last1=Rinard Hinga |first1=Bethany D. |title=Ring of Fire: An Encyclopedia of the Pacific Rim's Earthquakes, Tsunamis, and Volcanoes: An Encyclopedia of the Pacific Rim's Earthquakes, Tsunamis, and Volcanoes |data=17 de marzo de 2015 |publisher=[[ABC-CLIO]] |isbn=978-1-61069-297-7 |page=249 |url=https://books.google.com/books?id=VHq1BgAAQBAJ&pg=PA249 |data-acceso=17 de marzo do 2022 |language=en}}</ref> De igual maneira, hai moitos volcáns activos no arquipélago, como o do [[monte Mayon]], o do [[monte Pinatubo]] e o [[volcán Taal]]. A erupción do monte Pinatubo en xuño de 1991 produciu a erupción terrestre máis grande do século XX.<ref name = Pinatubo1991>{{Cita web |autor= Newhall, Chris, James W. Hendley II y Peter H. Stauffer |título= The Cataclysmic 1991 Eruption of Mount Pinatubo, Philippines |url= http://pubs.usgs.gov/fs/1997/fs113-97/ |obra= USGS.gov |data=28 de febreiro de 2005 |data-acceso=17 de marzo do 2022 |idioma=inglés}}</ref> Con todo, non todos os accidentes xeográficos notables teñen unha orixe tan violenta ou destrutivo: exemplo do legado da actividade xeolóxica é o [[parque nacional do río subterráneo de Puerto Princesa|río subterráneo de Puerto Princesa]], que corre 8,2 quilómetros baixo terra a través dunha paisaxe [[carso|kárstica]] antes de chegar ao océano, declarado [[Patrimonio da Humanidade]] pola [[UNESCO]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/652 |title=Puerto-Princesa Subterranean River National Park |publisher=UNESCO World Heritage Centre|data-acceso=17 de marzo do 2022}}</ref>

Os depósitos minerais son abundantes debido á natureza volcánica das illas. Estímase que Filipinas ten o segundo depósito de [[ouro]] máis importante despois de [[Suráfrica]] e un dos xacementos de [[cobre]] máis grandes no mundo.<ref name="NYTimesMiners">{{Cita web |autor=Greenlees, Donald |título= Miners shun mineral wealth of the Philippines |url=http://www.nytimes.com/2008/05/14/business/worldbusiness/14iht-mine.1.12876764.html |obra=The New York Times |data=14 de maio de 2008 |data-acceso=17 de marzo do 2022 |idioma=inglés}}</ref> O subsolo tamén é rico en [[cinc]], [[cromo]] e [[níquel]]. A pesar diso, a mala xestión, a alta densidade de poboación e a conciencia ambiental provocaron que estes queden en gran medida sen explotar.<ref name="NYTimesMiners" /> A diferenza do anterior, a [[enerxía xeotérmica]] é un dos produtos da actividade volcánica que o país aproveitou con máis éxito. Filipinas é o segundo produtor de enerxía xeotérmica no mundo, por detrás dos Estados Unidos, xa que cobre o 18{{ esd}}% da demanda de electricidade nacional.<ref>{{Cita web |url=http://www.nytimes.com/2008/06/29/business/worldbusiness/29iht-energy.1.14068397.html |autor=Davies, Ed y Karen Lema. |título=Pricey oil makes geothermal projects more attractive for Indonesia and the Philippines |obra= The New York Times |data=29 de xuño de 2008 |data-acceso=17 de marzo do 2022 |idioma=inglés}}</ref>

=== Biodiversidade ===

Ao sur de Filipinas pasa a [[liña de Wallace]], o límite bioxeográfico que separa as rexións de [[Asia]] e [[Oceanía]] a través de [[Arquipélago Malaio|Insulindia]]. A fauna, e en menor medida a flora, son distintas a cada lado, a pesar da proximidade xeográfica e a relativa similitude climática, reflectindo historias evolutivas separadas. A liña transcorre entre as illas de [[Balí]] e [[Lombok]], ao leste de [[Xava]]; continúa entre a illa de [[Borneo]], que deixa ao oeste, e as [[Célebes]] e pasa ao sur de Filipinas.<ref>{{Cita web |url=http://www.papuaweb.org/dlib/bk/wallace/book.html |título=The Malay Archipelago |data-acceso= 17 de marzo do 2022 |idioma=inglés |obra=Papua Web.org |autor=Wallace, Alfred R. |data=2003 |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20100304220601/http://www.papuaweb.org/dlib/bk/wallace/book.html |data-arquivo=4 de marzo de 2010 }}</ref>
==== Flora ====
Filipinas é un [[países megadiversos|país megadiverso]].<ref name=Chanco>{{cite news|url=http://gbgm-umc.org/asia-pacific/philippines/ecophil.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20010711225954/http://gbgm-umc.org/asia-pacific/philippines/ecophil.html|data-arquivo= 11 de xullo 2001 |author=Chanco, Boo |title=The Philippines Environment: A Warning |newspaper=The Philippine Star |data= 7 de decembro de 1998}} Recuperado 15 de febreiro de 2010 from gbgm-umc.org.</ref><ref name="AUSGOP"/> Oito tipos principais de bosques distribúense por Filipinas; [[Dipterocarpaceae|dipterocarpo]], bosque de praia, bosque de [[piñeiro]]s, bosque de [[Vitex parviflora|molave]], [[ecosistema montañoso|bosque de montaña inferior]], bosque de montaña superior ou [[bosque nuboso]], [[mangleiral]], e bosque [[ultrabásico]].<ref>{{cite book |last1=Wikramanayake |first1=Eric D. |last2=Dinerstein |first2=Eric |last3=Loucks |first3=Colby J. |title=Terrestrial Ecoregions of the Indo-Pacific: A Conservation Assessment |date=2002 |publisher=Island Press |isbn=978-1-55963-923-1 |page=480 |url=https://books.google.com/books?id=_VGRBWqIG2gC&pg=PA480 |data-acceso= 17 de marzo do 2022 }}</ref> En 2021, segundo estimacións oficiais, ás Filipinas só lle quedaban 7 millóns de hectáreas de cuberta forestal (aproximadamente o 23 % da superficie terrestre total do país), aínda que os expertos sosteñen que a cifra real probablemente sexa moito menor.<ref>{{Cite web|last=Ilagan|first=Karol|date=2021-05-12|title=7M hectares of Philippine land are forested — and that's bad news|url=https://pcij.org/article/5828/the-philippines-has-7m-hectares-of-forests-why-thats-bad-news|data-acceso=18 de marzo do 2022|website=PCIJ|language=en}}</ref> A [[deforestación]], a miúdo resultado da [[talla ilegal]], é un grave problema en Filipinas. A cuberta forestal diminuíu do 70 % da superficie terrestre total de Filipinas en 1900 a ao redor do 18,3 % en 1999.<ref>Peralta, Eleno O. (2005). "[http://www.fao.org/docrep/008/af349e/af349e0n.htm#bm23 21. Forests for poverty alleviation: the response of academic institutions in the Philippines]". In Sim, Appanah, and Hooda (Eds.). ''Proceedings of the workshop on forests for poverty reduction: changing role for research, development and training institutions'' (RAP Publicación). Food and Agriculture Organization ([[Organización das Nacións Unidas para a Alimentación e a Agricultura|FAO]]). Recuperado o 5 de xullo de 2020.</ref> 

Cun estimado de 13 500 especies vexetais no país —3200 das cales son exclusivas das illas—<ref name="lonelyplanet" /> as selvas filipinas contan cunha flora abundante, incluíndo moitos tipos raros de [[orquídea]]s e [[rafflesia]]s.<ref name="biodiverse">{{Cita web |autor= Conservation International |data=2007 |url= http://www.conservation.org/where/asia-pacific/philippines/pages/overview.aspx |título= Philippines |obra=Conservation.org |data-acceso=26 de xaneiro de 2014 |idioma=inglés}}</ref><ref>{{Cita web |autor= Taguinod, Fioro |data=20 de novembro de 2008 |url= http://www.gmanews.tv/story/134682/Rare-flower-species-found-only-in-northern-Philippines |título= Rare flower species found only in northern Philippines |obra= GMA News |data-acceso=22 de julio de 2011 |idioma=inglés}}</ref> A [[Pterocarpus indicus|narra]] é considerada a madeira dura máis importante da industria nacional.<ref>{{Cita publicación periódica|apelidos= de Vera |nome= Ellayn |nome2= Charrissa M.|apelidos2= Luci |data=17 de xullo de 2005 |título= Balete Drive: 'White Lady', 'haunted' houses and other myth |xornal= The Manila Bulletin |idioma=inglés}}</ref> Grazas ao seu clima tropical, as plantas con flores son abundantes e utilízanse como ornamentos, para a fabricación de perfumes e como alimento. Entre estas destacan a [[ Cananga  odorata| ylang- ylang]] e a [[ Jasminum  sambac| sampaguita]], a flor nacional.<ref name=flora>{{Cita web |título=Philippine Flora |url=http://www.camperspoint.com/Philippine-Flora |data-acceso=24 de marzo de 2013 |obra=Campers Point.com |data=26 de agosto de 2004 |idioma=inglés |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20140725170156/http://www.camperspoint.com/Philippine-Flora |data-arquivo=25 de xullo de 2014 }}</ref><ref>{{Cita web |autor=Veronica Cerrer |título=Plants and Flowers in the Philippines |url=http://www.ehow.com/list_6512908_plants-flowers-philippines.html |data-acceso=24 de marzo de 2013 |obra=eHow.com |idioma=inglés |data-arquivo=20 de marzo de 2013 |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20130320210514/http://www.ehow.com/list_6512908_plants-flowers-philippines.html |url-morta=yes }}</ref> Outros exemplares vexetais notables inclúen as 54 especies de [[bambú]] que existen en todo o arquipélago; os [[coco]]teiros, que son a base da economía de moitas localidades; as árbores de [[Nypa|nipa]], [[caoba]] e [[Diospyros blancoi|mabolo]], cuxa madeira se explota para a construción; os froitos da [[Canarium ovatum|noz pili]], o [[durián]] e os [[lansones]]; e as plantas carnívoras coñecidas como [[Nepenthes|copas de mono]].<ref name=flora/>

==== Fauna ====
[[Ficheiro:Pithecophaga jefferyi front.jpg|miniatura|A [[Pithecophaga jefferyi|aguia filipina]] é endémica dos bosques do país.]] 
As selvas e as extensas costas filipinas son o fogar dunha ampla gama de aves, plantas, animais e criaturas mariñas.<ref name="etravel"/> Filipinas é un dos dez países con maior [[Países megadiversos|diversidade biolóxica]], cun dos índices máis altos de biodiversidade por unidade de superficie —ata 1736 especies por cada 100 km²—<ref name=Chanco/><ref name="AUSGOP"/> e ten unha das taxas de descubrimento [[endemismo|endémico]] máis altas do mundo con dezaseis novas especies de [[mamíferos]] descubertas nos últimos dez anos. Debido a isto, a taxa [[Lista de ecorrexións con alto endemismo|endémica]] en Filipinas aumentou e probablemente seguirá aumentando.<ref>{{cite web|url=https://editors.eol.org/eoearth/wiki/Biological_diversity_in_the_Philippines |title=Biological diversity in the Philippines |publisher=Eoearth.org |data-acceso=18 de marzo do 2022}}</ref> En Filipinas pódense atopar preto de 1.100 especies de vertebrados terrestres, incluíndo máis de 100 especies de mamíferos e 243 especies de aves que se pensa que non existan noutro lugar.<ref name="lonelyplanet">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=aaUR07G0yAcC|title=Philippines|author1=Rowthorn, Chris |author2=Greg Bloom |edition=9th|publisher=[[Lonely Planet]]|year=2006|page=[https://books.google.com/books?id=aaUR07G0yAcC&pg=PA52 52]|isbn=978-1-74104-289-4}}</ref><ref name="Allen2020">{{Cite book|last=Allen|first=Desmond|title=Birds of the Philippines|publisher=Lynx and Birdlife International Fieldguides|year=2020}}</ref>  Entre as especies endémicas destacan o [[tamarao]] de Mindoro, o [[Rusa alfredi|cervo manchado de Visayas]], o [[Tragulus nigricans|cervo-rato filipino]], o [[Sus cebifrons|xabaril das Visayas]], o [[lémure voador filipino]] e varias especies de [[morcegos]].<ref name=Heaney>{{Cita publicación |autor= Regalado, Jacinto C. Jr. y Lawrence R. Heaney |data=1998 |url= http://fieldmuseum.org/explore/vanishing-treasures-philippine-rain-forest |publicación=Vanishing Treasures |título= Vanishing Treasures of the Philippine Rain Forest |lugar= Chicago |editorial= Field Museum |data-acceso= 20 de marzo do 2022 |idioma=inglés}}</ref> Con todo, carece de grandes depredadores, coa excepción de [[serpentes|serpes]], [[Pythonidae|pitóns]] e [[cobras]], e algunhas [[Ave de presa|aves de presa]], como o [[Pithecophaga jefferyi|aguia filipina]] ([[ave nacional]] de Filipinas).<ref>{{Cita web|url=https://ebird.org/species/grpeag1?siteLanguage=es |título= Aguila monera |editor =eBird |data-acceso=20 de marzo do 2022|lingua=es}}</ref> Outros animais nativos inclúen a [[Paradoxurus hermaphroditus|civeta das palmeiras]], o [[dugongo]] e o [[Carlito syrichta|tarsio filipino]]. 

Partes das súas augas mariñas conteñen a maior diversidade de especies de peixes costeiros do mundo.<ref name="Carpenter">{{cita xornal|author1=Carpenter, Kent E. |author2=Victor G. Springer  |title=The center of the center of marine shore fish biodiversity: the Philippine Islands |journal=Environmental Biology of Fishes|data= abril de 2005|volume=74|issue=2|pages=467–480|doi=10.1007/s10641-004-3154-4}}</ref> As augas marítimas do país abarcan preto de 2,2 millóns de km² e albergan unha vida mariña única e diversa, que é unha parte importante do [[triángulo de coral]].<ref name=baselines>{{Cita web |url= http://www.chanrobles.com/republicacts/republicactno5446.html |título= Republic Act n.º 5446 – An Act to Amend Section One of Republic Act Numbered Thirty Hundred and Forty-Six, Entitled "An Act to Define the Baselines of the Territorial Sea of the Philippines" |data=18 de setembro de 1968 |data-acceso=21 de marzo do 2022 |idioma=inglés |obra= Chan Robles.com}}</ref> Aquí viven 2400 especies de [[peixes]] e máis de 500 especies de [[Corallium rubrum|coral]].<ref name="etravel"/><ref name="lonelyplanet"/> O [[arrecife de  Apo]] é o sistema de arrecifes de coral contiguos máis grande do país e o segundo máis grande do mundo.<ref name=apo>{{Cita web |autor= WWF-Filipinas |data=2 de setembro de 2008 |url= http://www.wwf.org.ph/newsfacts.php?pg=det&id=96 |título= Apo Reef Set to Reclaim Old Glory: park opens for tourism, closes for fishing |obra= WWF.org.ph |idioma=inglés |data-acceso=20 de marzo do 2022 |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20071017144812/http://wwf.org.ph/newsfacts.php?pg=det&id=96|data-arquivo=17 de outubro de 2007}}</ref> As augas filipinas tamén manteñen o cultivo de perlas, cangrexos e algas.<ref name="etravel"/><ref name="resources">{{Cita web |url= http://www.philippine-history.org/about-philippines.htm |título= About the Philippines |data=20 de marzo de 2011 |obra= Philippine-History.org |idioma=inglés |data-acceso=20 de marzo do 2022}}</ref>

=== Clima ===
[[Ficheiro:Koppen-Geiger Map PHL present.svg|miniatura|[[Clasificación climática de Köppen]] de Filipinas]]
Filipinas ten un [[clima tropical|clima tropical marítimo]] que adoita ser cálido e húmido. Os filipinos acostuman falar de tres [[estacións do ano|estacións]]: o ''Tag-init'' ou ''Tag-araw'' (a estación quente, ou [[verán]], que dura de [[marzo]] a [[maio]]), o ''Tag-ulan'' (a estación chuviosa entre [[xuño]] e [[novembro]]) e o ''Tag-lamig'' (a estación fría, de [[decembro]] a [[febreiro]]). O [[monzón]] do suroeste —de maio a outubro— é coñecido como o ''Habagat'' e os ventos secos do monzón do nordés —de novembro a abril—, como o ''Amihan''.<ref name=climate/> As temperaturas oscilan normalmente entre 21 °C a 32 °C, aínda que poden ser máis frías ou cálidas dependendo da estación; o mes máis tépedo é xaneiro e o máis cálido é maio.<ref>{{Cita web |autor= Lonely Planet |url= http://www.lonelyplanet.com/philippines/weather |título= Philippines: When to go & weather |data= 2008 |idioma= inglés |data-acceso= 20 de marzo do 2022 |obra= Lonely Planet.com |data-arquivo= 10 de setembro de 2017 |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20170910081053/http://www.lonelyplanet.com/philippines/weather |url-morta= yes }}</ref>

A temperatura media anual é de ao redor de 26,6 °C.<ref name=climate>{{Cita web |autor=Administración Filipina de Servicios Atmosféricos, Geofísicos y Astronómicos |url=http://kidlat.pagasa.dost.gov.ph/cab/climate.htm |título=Climate of the Philippines |data=n.d. |data-acceso=26 de xaneiro de 2014 |idioma=inglés |obra=DOST.gov.ph |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20131209002054/http://kidlat.pagasa.dost.gov.ph/cab/climate.htm |data-arquivo=9 de decembro de 2013 }}</ref> Ao examinar as temperaturas, a localización en termos de latitude e lonxitude non é un factor importante. Xa sexa no extremo norte, sur, ao leste ou ao oeste do país, as temperaturas a nivel do mar tenden a estar no mesmo rango. Xeralmente, é a [[altitude]] a que ten máis impacto. A temperatura media anual de [[Baguio]], localizada a unha altura de 1500  m{{esd}}s.{{esd}} n.{{esd}}m., é de 18,3 °C, o que a converte nun destino popular durante os veráns calorosos.<ref name=climate/>

Ao estar situadas nunha zona de [[furacán|ciclóns tropicais]], a maioría das illas experimenta choivas torrenciais e tormentas eléctricas desde xullo a outubro,<ref name=cp>{{Cita web |autor= Biblioteca del Congreso |data=2006 |url= http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Philippines.pdf |título= Country Profile: Philippines |obra= LOC.gov |idioma=inglés |data-acceso=2O de marzo do 2022 |formato= PDF}}</ref> debido a que en media uns dezanove ciclóns entran no territorio filipino, e entre oito ou nove deles tocan terra no arquipélago.<ref>{{Cita libro |título=Economics of the Philippine Milkfish Resource System |capítulo=III. The transformation sub-system: cultivation to market size in fishponds|apelidos=Chong |nome=Kee-Chai|apelidos2=Smith |nome2=Ian R.|apelidos3=Lizarondo |nome3=Maura S. |editorial=The United Nations University |ano=1982 |isbn=9280803468 |idioma=inglés}}</ref><ref name=PagasaWMO>{{Cita web |url=http://www.typhooncommittee.org/41st/docs/TC2_MemberReport2008_PHILIPPINES1.pdf |autor=Administración Filipina de Servicios Atmosféricos, Geofísicos y Astronómicos |título=Member Report to the ESCAP/WMO Typhoon Committee, 41st Session |data=xaneiro de 2009 |data-acceso=2O de marzo do 2022 |idioma=inglés |formato=PDF |data-arquivo=20 de marzo de 2009 |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20090320001056/http://www.typhooncommittee.org/41st/docs/TC2_MemberReport2008_PHILIPPINES1.pdf |url-morta=yes }}</ref><ref name=digitaltyphoon/> A [[Precipitación (meteoroloxía)|precipitación]] anual media é de ata 5000 mm na sección montañosa da costa leste, pero menos de 1000 mm nalgúns dos vales baixos.<ref name=cp/> O ciclón tropical máis chuvioso que impactou o país foi o  tifón de xullo de 1911, que descargou máis de 1168 mm de [[Chuvia|choiva]] en só 24 horas na cidade de Baguio.<ref name="bag"/> Desde entón, en [[Lingua tagala|tagalo]] utilízase o termo ''bagyo'' para referirse a un ciclón tropical.<ref name="bag">{{Cita web |url= http://amsglossary.allenpress.com/glossary/browse?s=b&p=4 |título= Glossary of Meteorology |data-acceso=2O de marzo do 2022 |idioma=inglés |obra= Allen Press.com |data=2000 |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20110806033738/http://amsglossary.allenpress.com/glossary/browse?s=b&p=4|data-arquivo=6 de agosto de 2011}}</ref> Filipinas está altamente exposta ao [[cambio climático]] e está entre os dez países do mundo que presentan máis riscos de [[vulnerabilidade ao cambio climático]].<ref>Overland, Indra et al. (2017) ''[https://www.researchgate.net/publication/320622312 Impact of Climate Change on ASEAN International Affairs: Risk and Opportunity Multiplier]'', Norwegian Institute of International Affairs (NUPI) and Myanmar Institute of International and Strategic Studies (MISIS). p. V.</ref>

== Goberno e política ==
{{Artigo principal|Política de Filipinas}}
[[Ficheiro:Mongolian Prime Minister Jargatulgyn Erdenebat and Duterte (cropped).jpg|miniatura|upright|O presidente [[Rodrigo Duterte]].]]

Filipinas é unha [[república]] constitucional cun [[ presidencialismo|sistema presidencial]] de goberno,<ref name="Rose-Ackerman">{{cite journal |last1=Rose-Ackerman |first1=Susan |last2=Desierto |first2=Diane A. |last3=Volosin |first3=Natalia |title=Hyper-Presidentialism: Separation of Powers without Checks and Balances in Argentina and Philippines |journal=Berkeley Journal of International Law |date=2011 |volume=29 |pages=246–333 |url=https://digitalcommons.law.yale.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=5170&context=fss_papers}}</ref> administrado como un [[Estado unitario]], coa excepción da [[Rexión Autónoma do Mindanao Musulmán]], que é en gran parte independente do goberno nacional. O [[Presidente de Filipinas|presidente]] actúa como [[xefe de Estado]] e [[xefe do goberno]], ademais de ser o [[comandante en xefe]] das [[Forzas Armadas de Filipinas|forzas armadas]]. É elixido por voto popular para un período único de seis anos, durante o cal el mesmo elixe e preside o seu propio [[Gabinete (política)|gabinete]].<ref name="About"/> O [[Vicepresidencia|vicepresidente]] tamén é elixido por sufraxio directo para un período de seis anos, e pode reelixirse unha vez. O vicepresidente pode ocupar un posto no gabinete, e no caso de que o presidente morra ou renuncie, converteríase no presidente interino e convocaría eleccións. A nivel local, o poder executivo está representado polos [[gobernador]]es das provincias, os [[alcalde]]s das cidades e municipios e polos capitáns dos ''[[Barangay (barrio)| barangay]]''.<ref>{{Cita web |autor=Goberno de Filipinas |título=The Executive Branch |url=http://www.gov.ph/about/gov/exec/ |data-acceso=20 de marzo de 2022 |obra=Gov.ph |idioma=inglés |data-arquivo=19 de xuño de 2016 |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20160619235303/http://www.gov.ph/about/gov/exec/ |deadurl=yes }}</ref>

O [[Congreso de Filipinas|congreso]] [[Bicameralismo|bicameral]] está composto polo [[Senado de Filipinas|senado]] —equivalente á [[Senado|cámara alta]], con membros elixidos para un período de seis anos— e a [[Cámara de Representantes de Filipinas|Cámara de Representantes]] —a [[Congreso|cámara baixa]], con membros elixidos para un período de tres anos—. Os senadores son elixidos ao mesmo tempo que o presidente, mentres que os representantes elíxense mediante distritos lexislativos e por medio de [[representación proporcional]].<ref name="About"/> O Congreso encárgase da creación e aprobación de leis e reformas á constitución por medio de [[Resolución (dereito)|resolucións]] e [[proxecto de lei|proxectos de lei]]. Para que calquera proxecto de lei sexa aprobado debe recibir máis de dous terzos dos votos a favor en ambas as cámaras.<ref>{{Cita web |autor=Goberno de Filipinas |título=The Legislative Branch |url=http://www.gov.ph/about/gov/the-legislative-branch/ |data-acceso=21 de marzo de 2022 |obra=Gov.ph |idioma=inglés |data-arquivo=2 de xuño de 2017 |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20170602191715/http://www.gov.ph/about/gov/the-legislative-branch/ |deadurl=yes }}</ref>

O [[poder xudicial]] está encabezado pola [[Corte Suprema de Filipinas|Corte Suprema]], composta polo Xefe de Xustiza como o xuíz presidente e catorce xuíces asociados, os cales son elixidos polo presidente de entre varios candidatos propostos polo Consello de Xustiza e Colexio de Avogados.<ref name="About"/> O poder xudicial goza dunha autonomía fiscal, aínda que se atopa supervisado pola Oficina do Administrador das Cortes. A Corte Suprema tamén promulga o regulamento de todas as cortes e participa no proceso de ensino dos futuros [[avogado]]s.<ref>{{Cita web |autor=Gobierno de Filipinas |título=The Judicial Branch |url=http://www.gov.ph/about/gov/judiciary/ |data-acceso=27 de marzo de 2013 |obra=Gov.ph |idioma=inglés |data-arquivo=16 de marzo de 2013 |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20130316112418/http://www.gov.ph/about/gov/judiciary/ |url-morta=yes }}</ref> Desde a administración do goberno de Ramos, houbo varios intentos por reformar o goberno a un sistema [[federalismo|federal]], [[unicameralidade|unicameral]] ou [[parlamentarismo|parlamentario]].<ref>{{Cita publicación |título=Civil service reform: Whose service? |autor=Robles, Alan C. |publicación=Internationale Weiterbildung und Entwicklung [InWEnt] |data=2008 |volume=49 |páxinas=285-289 |idioma=inglés}}</ref><ref>{{Cita web |autor=Bigornia, Amante |título= The 'consultations' on Charter change |url=http://news.google.com/newspapers?id=no8VAAAAIBAJ&sjid=bQsEAAAAIBAJ&pg=4208,1807319&dq= |obra=The Manila Standard |data=1997 |data-acceso=21 de marzo do 2022 |idioma=inglés}}</ref>

[[Ficheiro:2011 Philippine State of the Nation Address.jpg|miniatura|esquerda|O presidente Noynoy Aquino ante o Congreso de Filipinas.]]
O sistema legal establecido pola Constitución de 1987 contén elementos herdados da época do dominio español e estadounidense. Por exemplo, aquelas cuestións sobre propiedade, familia e a ausencia dun [[xurado]] nos xuízos son característicos do [[dereito continental]], existente en España. Con todo, o [[dereito anglosaxón]] instalado polos Estados Unidos a principios do século XX é o que rexe nalgunhas das cuestións legais máis importantes. Entre estas, destacan o comercio, as relacións laborais, os impostos, a banca e a moeda.<ref>{{Cita web |autor=Ronald E. Dolan |título=National Goverment |url=http://countrystudies.us/philippines/80.htm |data-acceso=21 de marzo do 2022 |obra=Country Studies.us |data=1991 |idioma=inglés}}</ref>

O [[sistema  multipartidista]] filipino permite a existencia de numerosos partidos políticos, aínda que na práctica é común que se cren alianzas para obter máis votos durante as contendas electorais. Pola súa banda, a Comisión de Eleccións ( Comelec) definiu seis partidos como os máis importantes no país: o [[Partido Liberal (Filipinas)|Partido Liberal]], o [[Lakas Kampi CMD]], o [[Partido Nacionalista (Filipinas)|Partido Nacionalista]], a [[Coalición Popular Nacionalista]], o [[Partido da Unión Nacional]] e a [[Alianza Unida Nacionalista]].<ref>{{Cita web |autor=Kathrina Alvarez |título=LP declared as dominant minority |url=http://www.sunstar.com.ph/network/lp-declared-dominant-minority-757-pm |data-acceso=21 de marzo do 2022 |obra=Sun Star |data=7 de maio de 2010 |idioma=inglés |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20131105041304/http://www.sunstar.com.ph/network/lp-declared-dominant-minority-757-pm |data-arquivo=5 de noviembre de 2013 }}</ref> Desde 1992, as eleccións nacionais e locais celébranse cada tres anos o segundo luns de maio. Só as eleccións para presidente e vicepresidente realízanse cada seis anos.<ref>{{Cita web |autor=Congreso de Filipinas |título=Republic Act No. 9369 |url=http://www.lawphil.net/statutes/repacts/ra2007/ra_9369_2007.html |data-acceso=21 de marzo do 2022 |obra=Law Phil.net |data=23 de xaneiro de 2007 |idioma=inglés}}</ref> A idade mínima para votar é de 18 anos. Nas eleccións presidenciais celebradas en 2010, participaron pouco máis de 38 millóns de votantes, un 74,34{{esd}}% dos rexistrados no padrón electoral.<ref>{{Cita web |autor=Comelec |título=2010 National and Local Elections - Statistics |url=http://www.comelec.gov.ph/?r=Elections/2010natloc/Statistics/NationalSummaryReportbyProvinceandRegion |data-acceso=21 de marzo do 2022 |obra=Comelec.gov.ph |data=2010 |idioma=inglés}}</ref> Benigno Aquino III e [[Jejomar Binay]] foron elixidos en 2010 para o posto de presidente e vicepresidente, respectivamente, pero tras as eleccións do 9 de maio de 2016, [[Rodrigo  Duterte]] gañou a presidencia.<ref>{{Cita web |autor=Lira Dalangin-Fernandez |título=Now it's final: Aquino, Binay win in May 10 polls |url=http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/nation/view/20100608-274546/Now-its-final-Aquino-Binay-win-in-May-10-polls |data-acceso=21 de marzo do 2022 |obra=Inquirer.net |data=6 de agosto de 2010 |idioma=inglés |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20130630222031/http://newsinfo.inquirer.net/breakingnews/nation/view/20100608-274546/Now-its-final-Aquino-Binay-win-in-May-10-polls |data-arquivo=30 de junio de 2013 }}</ref><ref>{{Cita web |url= http://www.elmundo.es/internacional/2016/05/09/5730de0ae5fdea32228b45cd.html |título= Duterte 'el sucio', presidente de Filipinas|editorial= El Mundo |autor= Arana, Ismael |data-acceso=21 de marzo do 2022}}</ref>

Aínda que en Filipinas a [[homosexualidade en Filipinas|homosexualidade]] non é ilegal, existe certa discriminación por parte da sociedade en xeral cara a este grupo. Ata 2009 os homosexuais tiñan prohibido alistarse ás forzas armadas.<ref>{{Cita web |autor=Andres Bacigalupo |título=Filipinas prohíbe oficialmente la discriminación a homosexuales en sus Fuerzas Armadas |url=http://noticias.universogay.com/filipinas-prohibe-oficialmente-la-discriminacion-a-homosexuales-en-sus-fuerzas-armadas__04032009.html |data-acceso=25 de marzo de 2013 |obra=Universo Gay.com |data=4 de marzo de 2009 |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20090721115340/http://noticias.universogay.com/filipinas-prohibe-oficialmente-la-discriminacion-a-homosexuales-en-sus-fuerzas-armadas__04032009.html |data-arquivo=21 de xullo de 2009 }}</ref> Aínda que se realizaron múltiples esforzos na loita polos dereitos da comunidade [[LGTB]], o [[matrimonio entre persoas do mesmo sexo]] aínda é ilegal e non existe recoñecemento para as unións legais efectuadas noutros países.<ref>{{Cita web |autor=Jose Florante J. Leyson |título=6. Homoerotic, Homosexual, and Ambisexual Behaviors |url=http://www2.hu-berlin.de/sexology/IES/philippines.html#6 |data-acceso=25 de marzo de 2013 |obra=HU-Berlin.de |idioma=inglés |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20130508201931/http://www2.hu-berlin.de/sexology/IES/philippines.html#6 |data-arquivo=8 de maio de 2013 }}</ref>

=== Relacións exteriores ===
{{ VT|Misións diplomáticas de Filipinas}}
[[Ficheiro:Embassy of the Philippines, Washington, D.C..jpg|miniatura|Embaixada filipina en [[Washington, D.C.]], Estados Unidos.]]
[[Ficheiro:Dmitry Medvedev in Vietnam 30 October 2010-6.jpg|miniatura|O presidente [[Benigno Aquino III]] na cúpula da [[Asociación de Nacións do Sueste Asiático|ASEAN]] en 2010.]]
As relacións internacionais de Filipinas baséanse no comercio con outras nacións e o benestar dos [[Emigración filipina|once millóns de filipinos]] que viven fóra do país.<ref name = "PhilState" >{{Cita web |url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2794.htm |autor= Departamento de Estado dos Estados Unidos |título=Philippines |data=3 de xuño de 2011 |data-acceso=22 de marzo do 2022 |idioma=inglés |obra= State.gov}}</ref> Como fundador e membro activo da [[Organización das Nacións Unidas]], foi elixido varias veces para integrar o [[Consello de Seguridade das Nacións Unidas|Consello de Seguridade da ONU]], e o diplomático, [[Carlos P. Rómulo]], foi [[Presidente da Asemblea Xeral das Nacións Unidas]]. O país é un participante activo no [[Consello de Dereitos Humanos das Nacións Unidas|Consello de Dereitos Humanos]], así como nas misións de mantemento da paz, sobre todo no [[Timor Leste]].<ref>{{Cita web |autor= Misión Permanente de la República de Filipinas en las Naciones Unidas |data=2008 |url= http://www.un.int/philippines/about/ |título= About Us |data-acceso=22 de marzo do 2022 |idioma=inglés |obra= UN.int}}</ref><ref>{{Cita web |autor= Misión Permanente da República de Filipinas nas Nacións Unidas |data= 2008 |url= http://www.un.int/philippines/security_council/ |título= The Philippines and the UN Security Council |data-acceso= 22 de marzo do 2022 |idioma= inglés |obra= UN.int |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20110812215707/http://www.un.int/philippines/security_council/ |data-arquivo= 12 de agosto de 2011 }}</ref><ref name=MRG>{{Cita web |autor= Consello de Dereitos Humanos das Nacións Unidas |data=2014 |url= http://www.ohchr.org/EN/HRBodies/HRC/Pages/MembersByGroup.aspx |título= Current Membership of the Human Rights Council, 1 January - 31 December 2014 by regional groups |data-acceso=22 de marzo do 2022 |idioma=inglés |obra= Ohchr.org}}</ref><ref name="UN_SRES12721999">{{Cita web |autor= Consello de Seguridade das Naciones Unidas |data= 25 de outubro de 1999 |url= http://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S/RES/1272%20(1999)&Lang=E&Area=UNDOC |título= Resolution 1272 [S-RES-1272(1999)] |data-acceso= 22 de marzo do 2022 |subscrición= yes |obra= UN.org |idioma= inglés |data-arquivo= 21 de setembro de 2018 |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20180921041128/https://daccess-ods.un.org/access.nsf/Get?Open&DS=S%2FRES%2F1272%20%281999%29&Lang=E&Area=UNDOC |url-morta= yes }}</ref>

Ademais da súa participación na ONU, o país é un dos fundadores e membro activo da [[Asociación de Nacións do Sueste Asiático]] (ASEAN), unha organización deseñada para fortalecer as relacións e promover o crecemento económico e cultural entre os estados da rexión do [[Sueste asiático|sueste de Asia]].<ref>{{Cita web |url= http://en.wikisource.org/wiki/Bangkok_Declaration |título= Bangkok Declaration |data=1967 |obra= Wikisource |data-acceso=22 de marzo do 2022 |idioma=inglés}}</ref> Foi sede en varios dos seus cumes e é un contribuínte activo na dirección e as políticas do bloque.<ref name=summit>{{Cita web |url= http://www.summit99.ops.gov.ph/asean_structure.htm |título= ASEAN Primer |data= 1999 |obra= Summit 99 OPS.gov.ph |idioma= inglés |data-acceso= 22 de marzo do 2022. |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20071217132852/http://www.summit99.ops.gov.ph/asean_structure.htm |data-arquivo= 17 de decembro de 2007 }}</ref> As relacións que actualmente goza con outros estados do sueste de Asia contrastan coa situación da década de 1970, cando estaba en guerra con [[Vietnam]] e disputábase o territorio de [[ Sabah]] con [[Malaisia]], aínda que aínda existen desacordos respecto as [[Illas Spratly]].<ref name=GMASpratly>{{Cita web
 |url=http://www.gmanews.tv/story/84023/6-Philippine-occupied-islands-covered-in-Spratly-agreements
 |título=6 Philippine-occupied islands covered in Spratly agreements |autor=Chua, Yvonne T. y Ellen Tordesillas |obra=GMA News |data=9 de marzo de 2008 |data-acceso=22 de marzo do 2022. |idioma=inglés}}</ref>

Tamén é membro da [[Cume de Asia Oriental]] (EAS), do [[Cooperación Económica Asia-Pacífico|Foro de Cooperación Económica Asia-Pacífico]] (APEC), da [[Unión Latina]], do [[Grupo dos 24]], do [[Movemento de Países Non Aliñados]] e é considerado un [[aliado importante extra-OTAN]].<ref name="About"/> Ademais busca fortalecer as súas relacións cos países islámicos por medio da súa candidatura para ingresar como observador na [[Organización para a Cooperación Islámica|Organización da Conferencia Islámica]].<ref>{{Cita web |url= http://www.gmanews.tv/story/162925/DFA-Technicalities-blocking-RP-bid-for-OIC-observer-status |título= DFA: ‘Technicalities’ blocking RP bid for OIC observer status |data=26 de maio de 2009 |obra= GMA News |data-acceso=22 de marzo do 2022 |idioma=inglés}}</ref><ref>{{Cita web |url=http://globalnation.inquirer.net/news/news/view/20090526-207265/RP-nears-observer-status-in-OIC----DFA |título=RP nears observer status in OIC -- DFA |autor=Balana, Cynthia |obra=The Philippine Daily Inquirer |data=26 de maio de 2009 |data-acceso=22 de marzo do 2022 |idioma=inglés |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20110728091939/http://globalnation.inquirer.net/news/news/view/20090526-207265/RP-nears-observer-status-in-OIC----DFA |data-arquivo=28 de xullo de 2011 }}</ref>

Por outra banda, posúe boas relacións cos Estados Unidos, a quen apoiou durante a [[guerra fría]] e a [[guerra contra o terrorismo]].<ref name = "PhilState" /> Con todo, en anos recentes a presenza estadounidense nas bases militares de [[Baía Subic]] e [[Base aérea de Clark|Clark]] e o [[Acordo de Forzas Visitantes]] xeraron certa controversia.<ref name = "PhilState" /> Tamén [[Xapón]], o maior contribuínte oficial de axuda para o desenvolvemento do país, é considerado como un dos seus principais aliados. Aínda que aínda prevalecen certos debates históricos entre os dous países —sobre todo en temas como as [[mulleres de consolo]]—, gran parte da inimizade xurdida polos acontecementos da segunda guerra mundial desapareceron.<ref name=neighbors>{{Cita web |editor= Dolan, Ronald E. |data=1991 |url= http://countrystudies.us/philippines/93.htm |título= Relations with Asian Neighbors |obra= Country Studies.us |data-acceso=22 de marzo do 2022 |idioma=inglés}}</ref>

Filipinas tamén estableceu boas relacións con outras nacións. O feito de compartir varios valores democráticos facilita as súas relacións cos países europeos e occidentais. Os problemas económicos polos que atravesa axúdanlle a crear vínculos con outros [[País en vías de desenvolvemento|países en desenvolvemento]] que cursan con obstáculos similares. Do mesmo xeito, os lazos históricos e as similitudes culturais estreitan relacións con [[España]] e [[Hispanoamérica]].<ref>{{Cita web |url= http://www.paclas.org.ph/documents/fiesta_latina_english2.doc |título= Bridges between Latin America and The Philippines: what PACLAS can do |data-acceso=31 de outubro de 2011 |idioma=inglés |data=2005 |obra= PACLAS.org.ph |autor= Fernando N. Zialcita |formato= DOC |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20060908190225/http://www.paclas.org.ph/documents/fiesta_latina_english2.doc|data-arquivo=8 de septiembre de 2006}}</ref> A pesar dos problemas que afectan os traballadores filipinos no estranxeiro, como o [[violencia doméstica|abuso doméstico]] e a guerra, así como os obstáculos expostos por unha insurxencia islámica en  Mindanao, as relacións cos países do [[Oriente Medio]] —incluídos [[Exipto]], [[Irán]], [[Iraq]], [[Libia]], [[Arabia Saudita]] e os [[Emiratos Árabes Unidos]]— son boas, o que permite que os máis de dous millóns de filipinos poidan seguir vivindo e traballando na rexión.<ref>{{Cita web |url= http://www.poea.gov.ph/stats/Stock%20Estmate%202009.pdf |título= Stock estimate of overseas filipinos |data-acceso= 31 de outubro de 2011 |idioma= inglés |formato= PDF |data= 2009 |autor= Comisión de los Filipinos en el Extranjero |obra= POEA.gov.ph |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20110626192943/http://www.poea.gov.ph/stats/Stock%20Estmate%202009.pdf |data-arquivo= 26 de junio de 2011 }}</ref> Pola súa banda, as relacións coa [[República Popular da China]] melloraron considerablemente, en especial desde a década de 1950. Con todo, varias cuestións relacionadas co recoñecemento da República da China, a posesión das [[Illas  Spratly]] e a preocupación do crecemento da influencia chinesa, impiden unha relación estreita entre ambos os veciños.<ref name=neighbors/> Recentemente, a política exterior filipina foise encamiñando principalmente a establecer mellores relacións económicas cos seus veciños do sueste asiático e do Pacífico.<ref name = "PhilState" />

En 2016 un fallo da [[Corte Permanente de Arbitraxe]] situada na [[A Haia|Haia]] recoñeceu ao [[baixo de Masinloc]] e a outras [[Ocupación filipina das illas do mar da China Meridional|illas en disputa]] como filipinas.<ref>{{cita web|título=Pekín pierde una tensa disputa territorial por unas islas del mar del Sur de China|url=https://cadenaser.com/ser/2016/07/12/internacional/1468315706_695526.html|editorial=Cadenaser|data=12 de xllo de 2016|data-acceso=24 de junio de 2020}}</ref> Ante isto China ofrécelle a Filipinas ignorar o fallo a cambio de perforacións conxuntas de petróleo e gas.<ref>{{cita web|título=Filipinas recibe oferta de China para que ignore fallo de La Haya sobre disputa territorial|url=https://www.aa.com.tr/es/mundo/filipinas-recibe-oferta-de-china-para-que-ignore-fallo-de-la-haya-sobre-disputa-territorial/1579164|editorial=Anadolu Agency |data=11 de setembro de 2019|data-acceso=24 de junio de 2020}}</ref>

=== Forzas armadas ===

[[Ficheiro:BRP Artemio Ricarte PS37.jpg|miniatura|O BRP Artemio Ricarte, unha [[corveta]] clase Xacinto da Armada Filipina.]]
[[Ficheiro:Flickr - Official U.S. Navy Imagery - U.S. Marines and Philippine marines conduct a patrol..jpg|miniatura|[[Corpo de Marines dos Estados Unidos]] nun exercicio militar en territorio filipino.]]
A defensa corre a cargo das [[Forzas Armadas de Filipinas]], a cal está composta por tres corpos: a [[Forza aérea]], o [[Exército]] e [[Armada (mariña)|Armada]] (incluíndo o Corpo de Marines). En 2010, as forzas armadas contaban con máis de 331 500 elementos activos, a [[Países por tamaño das súas Forzas armadas|40.ª máis grande do mundo]].<ref>{{Cita libro |autor=International Institute for Strategic Studies |editor=Hackett, James |ano=2010 |título=The Military Balance 2010 |url=https://archive.org/details/militarybalance0000inte_f0f9 |idioma=inglés |lugar=Londres |editorial=Routledge |isbn=1857435575}}</ref> Pola súa banda, a [[Policía Nacional Filipina]] é a encargada da seguridade civil, baixo o mando do Departamento do Interior e dos gobernos locais.

Na [[Rexión Autónoma do Mindanao Musulmán]], a organización separatista máis importante, a [[Fronte de Liberación Nacional Moura]], é quen politicamente goberna a rexión. Outros grupos militantes como a [[Fronte de Liberación Islámica Moura]], os comunistas do [[Novo Exército do Pobo]] e [[Abu  Sayyaf]] aínda loitan noutras provincias, pero a súa presenza reduciuse en anos recentes, grazas aos operativos de seguridade implantados polo goberno.<ref>{{Cita web |url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/1695576.stm |título= Guide to the Philippines conflict |data=10 de agosto de 2007 |autor= BBC News |obra= BBC.co.uk |idioma=inglés |data-acceso=22 de marzo do 2022}}</ref>

Tamén cabe destacar que Filipinas foi un aliado dos [[Estados Unidos de América|Estados Unidos]] desde a [[segunda guerra mundial]]: en 1951, ambos os países asinaron un tratado de defensa mutua. Filipinas apoiou a ideoloxía estadounidense durante a [[guerra fría]], así como a súa participación nas guerras de [[Guerra de Corea|Corea]] e [[Guerra de Vietnam|Vietnam]]. Mesmo, foi membro da disolta [[Organización do Tratado do Sueste Asiático| SEATO]], unha organización cuxo obxectivo era efectuar un papel similar á [[OTAN]] na rexión, entre cuxos membros se atopaban [[Australia]], [[Francia]], [[Nova Zelandia]], [[Paquistán]], [[Tailandia]], o [[Reino Unido]] e os Estados Unidos.<ref>{{Cita libro|apelidos=Liefer |nome=Michael |ano=2005 |título=Michael Liefer – Selected Works on Southeast Asia |editor=Chin, Kin-Wah|editor2=Leo Suryadinata |lugar=Singapur |editorial=Institute of Southeast Asian Studies |isbn=981-230-270-0 |idioma=inglés}}</ref> Despois do inicio da [[Guerra contra o terrorismo]], o exército filipino foi parte da coalición que brindou apoio aos EE.{{esd}}UU. en [[Iraq]], polo que foi catalogado como un [[aliado importante extra-OTAN]].<ref name=cow>{{Cita web |título=Coalition Members |autor=Casa Blanca |url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2003/03/20030327-10.html |data=27 de marzo de 2003 |data-acceso=22 de marzo do 2022 |idioma=inglés |obra= White House Archives.org}}</ref>
=== Dereitos humanos ===
{{Status-HRC-país
| CESCR =1
| CESCR-OP = 3
| CCPR = 1
| CCPR-OP1 = 1
| CCPR-OP2 = 1
| CERD = 1
| CED =3
| CEDAW = 1
| CEDAW-OP = 1
| CAT =1b
| CAT-OP = 3
| CRC = 1
| CRC-OP-AC = 1
| CRC-OP-SC = 1
| MWC = 1
| CRPD =1
| CRPD-OP =3
}}

== Subdivisións ==
{{Artigo principal|Subdivisións de Filipinas}}

A República de Filipinas está organizada nunha xerarquía de unidades de [[goberno]] local, en que a [[provincia]] é a unidade primaria. As provincias subdivídense en [[cidade]]s e [[municipio]]s que, á súa vez, se compoñen de “barangays”, que son a máis pequenas unidade de goberno. Ten oitenta e un provincias, 131 cidades, 1,497 municipios, e 41,994 [[barangay]]s.

As provincias encóntranse agrupadas en 17 rexións administrativas, onde os diversos ministerios establecen escritorios rexionais, mais non ten un goberno local separado, coa excepción da [[Rexión Autónoma do Mindanao Musulmán]] (''Autonomous Region in Muslim Mindanao'' ou ARMM) e Cordilleira.

Á súa vez, varias rexións xúntanse en grupos de illas:
* [[Luzón]] (Rexións I a V + RCN + RAC).
* [[Visayas]] (Rexións VI a VIII).
* [[Mindanao]] (Rexións IX a XIII + RAMM).
[[Ficheiro:Ph regions and provinces.png|300px|miniatura|Provincias e rexións de Filipinas.]]
{|class="wikitable" 
|- 
! Rexión !! Designación !! Centro de goberno 
|- 
| [[Ilocos]] || Rexión I || [[San Fernando (A Union)|San Fernando]], [[A Unión]] 
|- 
| [[Val do Cagayán]] || Rexión II || [[Tuguegarao]], [[Cagayan]] 
|- 
| [[Luzón Central]] || Rexión III || [[San Fernando (Pampanga)|San Fernando]], [[Pampanga]] 
|- 
| [[CALABARZON]]'''¹''' '''²''' || Rexión IV-A || [[Calamba]], [[Lagoa (provincia)|Lagoa]] 
|- 
| [[MIMARO]]'''¹''' '''²''' '''³''' || Rexión IV-B || [[Calapan]], [[Mindoro Oriental]] 
|- 
| [[Bicolandia]] || Rexión V || [[Legazpi (Filipinas)|Legazpi]], [[Albáy]] 
|- 
| [[Visayas Occidental]]'''³''' || Rexión VI || [[Iloílo]] 
|- 
| [[Visayas Central]] || Rexión VII || [[Cebú]] 
|- 
| [[Visayas Oriental]] || Rexión VIII || [[Tacloban]], [[Leyte]] 
|- 
| [[Península de Zamboanga]] || Rexión IX || [[Pagadían]], [[Zamboanga do Sur]] 
|- 
| [[Mindanao do Norte]] || Rexión X || [[Cagayán de Ouro]] 
|- 
| [[Rexión de Davao]] || Rexión XI || [[Davao]] 
|- 
| [[SOCCSKSARGEN]]'''¹''' || Rexión XII || [[Koronadal]], [[Cotabato do Sur]] 
|- 
| [[Caraga]] || Rexión XIII || [[Butuan]] 
|- 
| [[Bangsamoro|Rexión Autónoma para o Mindanao Musulmán]] || RAMM || [[Cidade Cotabato]] 
|- 
| [[Rexión Administrativa de Cordilleira]] || RAC || [[Baguio]] 
|- 
| [[Metro Manila]] || RCN || [[Manila]] 
|}

== Economía ==
{{Artigo principal|Economía de Filipinas}}
{| class="wikitable infobox" style="float:right; margin-left:1em;"
|-
! style="background:#f99;" colspan="2"|Exportacións a<ref name=CIAfactbook />
! style="background:#f99;" colspan="2"|Importacións de<ref name=CIAfactbook />
|-
|{{CHN}}||21,3 %||{{CHN}}||14,6 %
|-
|{{JPN}}||14,1 %||{{JPN}}||12,3 %
|-
|{{USA}}||13,9 %||{{USA}}||9,4 %
|-
|{{SGP}}||8,9 %||{{KOR}}||8,4 %
|-
|{{HKG}}||7,5 %||{{SGP}}||8 %
|-
|Outros||34,3 %||Outros||47,3 %
|}
[[Ficheiro:GPD per capita development of the Philippines.jpg|miniatura|Desenvolvemento do PIB real per cápita de Filipinas]]
No [[2020]], a economía filipina produciu un [[produto interior bruto]] (nominal) estimado en 367.400 millóns de [[dólar estadounidense|dólares]].<ref name="dfat">{{cita web |url=https://www.dfat.gov.au/sites/default/files/phil-cef.pdf |title=Philippines country factsheet |website=www.dfat.gov.au |lingua=en |data-acceso=23 de marzo do 2022 |data-arquivo=29 de decembro de 2022 |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20221229140050/https://www.dfat.gov.au/sites/default/files/phil-cef.pdf |url-morta=yes }}</ref>
As principais exportacións son os [[ semicondutor]]es e [[electrónica de consumo|produtos electrónicos]], equipos de transporte, roupa, produtos de [[cobre]], produtos derivados do [[petróleo]], aceite de coco e froitas.<ref name=CIAfactbook /> Así mesmo, os seus principais socios comerciais son Estados Unidos, Xapón, China, [[Singapur]], [[Corea do Sur]], [[Países Baixos]], [[Hong Kong]], [[Alemaña]], [[Taiwán]] e [[Tailandia]].<ref name=CIAfactbook /> A súa [[moeda]] é o [[peso filipino]](₱<ref>{{cite web |title=Executive orders and proclamations issued by the governor-general. [1903] |url=https://quod.lib.umich.edu/p/philamer/ACD6603.1903.001/91 |website=UM Library Digital Collections |publisher=University of Michigan |data-acceso=  23 de marzo do 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200817095343/https://quod.lib.umich.edu/p/philamer/ACD6603.1903.001/91 |data-arquivo=  17 de agosto de 2020 |page=89 |date=1903}}</ref> ou PHP<ref>{{cite web |title=List one: Currency, fund and precious metal codes |url=https://www.currency-iso.org/dam/downloads/lists/list_one.xls |website=ISO 4217 Maintenance Agency |data-acceso= 23 de marzo do 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200511031332/https://www.currency-iso.org/dam/downloads/lists/list_one.xls |data-arquivo= 11 de maio 2020 |format=XLS |data= 29 de agosto de 2018}}</ref>).<ref>{{cite book |last1=Department |first1=International Monetary Fund Monetary and Capital Markets |title=Annual Report on Exchange Arrangements and Exchange Restrictions 1999 |data= 17 de setembro de 1999 |publisher=International Monetary Fund |isbn=978-1-4552-7783-4 |page=683 |url=https://books.google.com/books?id=YjbVb0GqwFQC&pg=PA683 |data-acceso=23 de marzo do 2022 }}</ref> Filipinas é membro do [[Banco Mundial]], do [[Fondo Monetario Internacional]], da [[Organización Mundial do Comercio]] (OMC), do [[Banco Asiático de Desenvolvemento]] (que ten a súa sede na cidade de [[Mandaluyong]]), do [[Plan Colombo]] e do [[Grupo dos 77|G-77]], entre outros grupos e institucións.<ref name=CIAfactbook />
[[Ficheiro:WTMP Shutters 184.JPG|miniatura|esquerda|Mercado de flores en Manila.]]
Como un [[país recentemente industrializado]], a economía filipina pasou de basearse na [[agricultura]] a centrarse nos servizos e manufactura. Dos 38,1 millóns persoas que integran a forza laboral do país,<ref name=CIAfactbook /> o sector agrícola emprega preto do 45,2{{esd}}%, pero contribúe con só un 13,8{{esd}}% do PIB. O sector industrial emprega ao redor de 15,2 % da poboación activa e representa o 30{{esd}}% do PIB. Polo seu lado, o 39,6{{esd}}% dos traballadores integran o sector de servizos, o cal é responsable do 56,2{{esd}}% do PIB.<ref name="nscb2009"/><ref name="quickstat">{{Cita web |url=http://www.census.gov.ph/sites/default/files/attachments/ird/quickstat/January2014a.xls |autor=Oficina Nacional de Estadísticas |título=National Quickstat |formato=XLS |data=xaneiro de 2014 |data-acceso=23 de marzo do 2022 |idioma=inglés |obra=Census.gov |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20140202164952/http://www.census.gov.ph/sites/default/files/attachments/ird/quickstat/January2014a.xls |data-arquivo=2 de febreiro de 2014 }}</ref>

En outubro de 2013, a [[Desemprego|taxa de desemprego]] ascendía a ao redor de 6,5{{esd}}% e debido á desaceleración económica mundial, en decembro do mesmo ano a [[inflación]] alcanzou un nivel de 4,1 %.<ref name="quickstat" /> En febreiro de 2010, as [[reserva internacional|reservas internacionais brutas]] eran de 45 713 millóns de [[dólar estadounidense|dólares]].<ref>{{Cita web |autor= Agcaoili, Lawrence |data= 6 de marzo de 2010 |url= http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=555211&publicationSubCategoryId=66 |título= Forex reserves hit a new high of US$ 45.7 billion in February |obra= The Philippine Star |data-acceso= 23 de marzo do 2022 |idioma= inglés |data-arquivo= 23 de xullo de 2019 |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20190723215514/https://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=555211&publicationSubCategoryId=66 |deadurl= yes }}</ref><ref>{{Cita web |autor= Fondo Monetario Internacional |data=7 de xullo de 2011 |url= http://www.imf.org/external/np/sta/ir/IRProcessWeb/data/phl/eng/curphl.htm |título= Philippines: International Reserves and Foreign Currency Liquidity |idioma=inglés |data-acceso=23 de marzo do 2022 |obra= IMF.org}}</ref> En 2004, a [[débeda pública]] como porcentaxe do PIB estimábase en 74,2{{esd}}%; en 2008, descendeu o 56,9{{esd}}%,<ref name=CIAfactbook /> mentres que a [[débeda externa]] bruta aumentou a 66 270 millóns de dólares.<ref name=CIAfactbook /> En xullo de 2011, a taxa de [[inflación]] achábase nun nivel de 5,1{{ esd}}%, mostrando un aumento de máis dun punto porcentual en relación co mesmo mes de 2010.<ref>{{Cita web |url= http://www.census.gov.ph/old/data/pressrelease/2011/cp1107tx.html |título= Consumer Price Index July 2011 |data-acceso= 23 de marzo do 2022 |idioma= inglés |obra= Census.gov.ph |data= 5 de agosto de 2011 |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20140202165301/http://www.census.gov.ph/old/data/pressrelease/2011/cp1107tx.html |data-arquivo= 2 de febreiro de 2014 }}</ref>

Tras a segunda guerra mundial, foi considerada como a segunda economía máis rica da Asia Oriental, só por detrás da xaponesa.<ref name="PhilState"/><ref>{{Cita web |url= http://www.economist.com/world/asia/displaystory.cfm?story_id=E1_RRPJDJ |título= The Filipina sisterhood |data=20 de decembro de 2001 |obra= The Economist |data-acceso=23 de marzo do 2022 |idioma=inglés}}</ref><ref name=ure>{{Cita Harvard|Ure|2008|pp= 301-302}}</ref> Con todo, durante os anos de 1960 comezou a verse superada. A economía estancouse baixo a ditadura de [[Ferdinand Marcos]], por mor da inestabilidade política e unha mala administración económica por parte do réxime.<ref name="PhilState"/><ref name=ure/> O país sufriu un lento crecemento económico e tempadas de [[recesión]]. Non foi ata a década de 1990 cando a economía empezou a recuperarse, debido segundo diversos analistas, a un programa de [[liberalismo económico|liberalización económica]].<ref name="PhilState"/><ref name=ure/>

[[Ficheiro:Port_of_Manila.jpg|miniatura|esquerda|O porto de Manila é o principal centro portuario das illas.]]
En 1997, a [[crise financeira asiática]] afectou á súa economía, resultando nunha continua desvalorización da moeda nacional e varias caídas no [[mercado de valores]]. Con todo, os seus efectos en Filipinas non resultaron tan graves como para algúns dos seus veciños asiáticos. Isto sucedeu en gran parte polo [[conservadorismo fiscal]] do goberno, como resultado de décadas de vixilancia e supervisión fiscal do [[Fondo Monetario Internacional]] (FMI), en comparación co gasto masivo dos seus veciños por unha aceleración rápida do seu crecemento económico.<ref name="lastlaugh" /> Desde entón, Filipinas tivo indicios de progreso. En 2004, a economía experimentou un crecemento do 6,4 % do PIB e do 7,1 % en 2007, o seu ritmo de crecemento máis rápido en tres décadas.<ref name=imf2>{{Cita web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2016/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=59&pr.y=10&sy=2014&ey=2021&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=566&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a= |título= Philippines |data-acceso=24 de marzo do 2022 |idioma=inglés |autor= Fondo Monetario Internacional |obra= IMF.org |data=2016}}</ref><ref name=fastestGDP>{{Cita web |autor= Felix, Rocel |data= 25 de xaneiro de 2008 |url= http://business.inquirer.net/money/breakingnews/view/20080125-114787/2007-GDP-seen-growing-at-fastest-rate-in-30-years |título= 2007 GDP seen growing at fastest rate in 30 years |obra= The Philippine Daily Inquirer |data-acceso=  23 de marzo do 2022. |idioma= inglés |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20110515183642/http://business.inquirer.net/money/breakingnews/view/20080125-114787/2007-GDP-seen-growing-at-fastest-rate-in-30-years |data-arquivo= 15 de maio de 2011 }}</ref><ref>{{Cita web |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20070222103704/http://www.forbes.com/feeds/ap/2007/02/20/ap3443340.html |título= Philippines Aims to Boost Growth by 2009 |data= 20 de febreiro de 2007 |obra= Forbes |url= http://www.forbes.com/feeds/ap/2007/02/20/ap3443340.html |data-arquivo= 22 de febreiro de 2007 |idioma= inglés |data-acceso=  23 de marzo do 2022. }}</ref> Con todo, o crecemento media anual do [[Renda per cápita|PIB per cápita]] para o período 1966–2007 foi de 1,45 % en comparación coa media de 5,96 % para Asia Oriental e o Pacífico en xeral, ademais de que os ingresos diarios do 22,6 % da poboación filipina seguen sendo inferiores a 1,25 dólares.<ref name="UN">{{Cita publicación |autor=Programa de las Naciones Unidas para el Desarrollo |título=Índice de Pobreza Multidimensional |publicación=Informe sobre Desarrollo Humano 2010 - La verdadera riqueza de las naciones: Caminos al desarrollo humano |editorial=Palgrave Macmillan |ano=2010 |isbn=978-0-230-23904-3 |data-acceso= 23 de marzo do 2022. |url=https://archive.org/details/humandevelopment0000unse_y2f1 }}</ref> A pesar de gozar dun crecemento económico estable durante a primeira década do século XXI, para 2010, a economía do país era máis pequena que a dos seus veciños do Sueste Asiático —Indonesia, Tailandia, Malaisia e Singapur— en termos de PIB e PIB nominal per cápita.<ref>{{Cita web |url= http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=37&pr.y=3&sy=2005&ey=2010&scsm=1&ssd=1&sort=subject&ds=.&br=1&c=566%2C536%2C578%2C548&s=NGDPD%2CNGDPDPC&grp=0&a= |título= Report for Selected Countries and Subjects |data-acceso= 23 de marzo do 2022. |autor= Fondo Monetario Internacional |obra= FMI.org |idioma=inglés}}</ref>

Existen outros desequilibrios e desafíos en Filipinas. A economía é moi dependente das [[remesa]]s, que superan á [[investimento estranxeiro directo]] como fonte de [[divisa]]s. O desenvolvemento rexional é desigual, xa que  Luzón —en particular a Gran Manila— acapara gran parte do crecemento económico á conta doutras rexións,<ref name="econ-manila">{{Cita web |url= http://www.abs-cbnnews.com/business/01/12/09/economists-say-manila-should-become-more-dense |título= Economists say Manila should become more dense |data= 1 de decembro de 2009 |obra= CBN News.com |lugar= Manila |data-acceso= 23 de marzo do 2022 |idioma= inglés |autor= Agence France-Presse |data-arquivo= 30 de novembro de 2012 |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20121130111726/http://www.abs-cbnnews.com/business/01/12/09/economists-say-manila-should-become-more-dense |url-morta= yes }}</ref> aínda que, o goberno tomou medidas para distribuír o crecemento económico mediante a promoción de investimentos noutras áreas do país. A pesar das limitacións, os servizos como o [[turismo]] e o ''[[externalización de procesos de negocios]]'' foron identificados como algunhas das mellores áreas de oportunidades para o crecemento do país.<ref name="quickstat" /><ref name="atimesbpo">{{Cita web |url=http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/HE10Ae02.html |autor=Llorito, David. |título=Help wanted for Philippines outsourcing |obra=Asia Times |data=10 de maio de 2006 |data-acceso=23 de marzo do 2022 |idioma=inglés |data-arquivo=12 de decembro de 2009 |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20091212150632/http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/HE10Ae02.html |deadurl=yes }}</ref> [[Goldman Sachs]] incluíu ao país na súa lista das economías dos «[[Próximos once]]»,<ref>{{Cita web |autor= Wilson, Dominic y Anna Stupnytska |data= 28 de marzo de 2007 |url= http://www.goldmansachs.com/china/ideas/brics/Brics-and-Beyond-Book-pdfs/BRICs-Chapter11.pdf |título= The N-11: More Than an Acronym |obra= Goldman Sachs Economic Research |data-acceso= 23 de marzo do 2022 |idioma= inglés |formato= PDF |data-arquivo= 25 de marzo de 2014 |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20140325040730/http://www.goldmansachs.com/china/ideas/brics/Brics-and-Beyond-Book-pdfs/BRICs-Chapter11.pdf |url-morta= yes }}</ref> aínda que a China e a India xurdiron como os seus principais competidores económicos na rexión.<ref>{{Cita web |autor= Olchondra, Riza T. |data= 2 de outubro de 2006 |url= http://business.inquirer.net/money/topstories/view/20061003-24405/As_India_gets_too_costly,_BPOs_turn_to_Philippines |título= As India gets too costly, BPOs turn to Philippines |obra= The Philippine Daily Inquirer |data-acceso= 23 de marzo do 2022 |idioma= inglés |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20140707024950/http://business.inquirer.net/money/topstories/view/20061003-24405/As_India_gets_too_costly,_BPOs_turn_to_Philippines |data-arquivo= 7 de xullo de 2014 }}</ref>

=== Enerxía ===
[[Ficheiro:Puhagan geothermal plant.jpg|miniatura|Central xeotérmica de Puhagan.]]
Moitos analistas aseguran que, grazas á súa situación xeográfica Filipinas conta cun potencial de recursos enerxéticos enorme. Con todo, a maior parte das fontes de enerxía renovables seguen sen utilizarse debido á falta de recursos económicos e de infraestrutura para o seu aproveitamento. Por exemplo, estímase que o país podería producir 35 000 [[Watt#Megavatio|MW]] se utilizase todo o potencial [[enerxía xeotérmica|xeotérmico]] que existe no seu territorio.<ref name=energia>{{Cita web |autor=Ronald E. Dolan |título=Energy |url=http://countrystudies.us/philippines/71.htm |data-acceso=26 de marzo de 2022 |obra=Country Studies.us |data=1991 |idioma=inglés}}</ref> En 2010, dos 51 300 millóns de [[quilovatio hora|kWh]] de enerxía eléctrica que se consumiu no país, 66,1 % proviña de combustibles fósiles, 21,1 % de plantas hidroeléctricas e só o 12,8 % doutras fontes de enerxía renovable. Non existen [[central nuclear|centrais nucleares]] en Filipinas.<ref name=CIAfactbook/>

Na década de 1970 o goberno autorizou a procura de [[xacemento petrolífero|xacementos petrolíferos]] na zona de [[ Sulú]] e [[ Palawan]], e para 1979 comezou a explotación comercial dos campos descubertos.<ref name=energia/> En 2010 produciu preto de 26 640 [[Barril (unidade)|barrís de petróleo]] por día, xunto con 2860 millóns de  m³ de [[gas natural]].<ref name=CIAfactbook/> Ademais, os chans filipinos son ricos en minerais como: cobre, cromo, ouro e níquel, e existen pequenos depósitos de  cadmio, ferro, chumbo,  manganeso,  mercurio,  molibdeno e prata.<ref>{{Cita web |autor=Ronald E. Dolan |título=Mining |url=http://countrystudies.us/philippines/70.htm |data-acceso=26 de marzo de 2022 |obra=Country Studies.us |data=1991 |idioma=inglés}}</ref>

=== Turismo ===
{{AP|Turismo en Filipinas}}
[[Ficheiro:Rice terraces.png|miniatura|Os [[Arrozais en socalcos das cordilleiras de Filipinas|socalcos de arroz das cordilleiras Filipinas]] foron nomeadas [[Patrimonio da Humanidade]] pola Unesco.<ref name=arroz>{{Cita web |autor=Unesco |título=Rice Terraces of the Philippine Cordilleras |url=http://whc.unesco.org/es/list/722 |data-acceso=24 de marzo de 2022 |obra=Unesco.org }}</ref>]]
Grazas ás súas condicións xeográficas e á biodiversidade existente no arquipélago, Filipinas ten múltiples parques naturais que serven como o seu principal atractivo turístico. A industria do turismo comezou a desenvolverse desde a década de 1970. Con todo, debido aos conflitos existentes no país, non foi senón ata finais do seguinte decenio o turismo que comezou a formar parte importante do desenvolvemento económico local.<ref name=turismo>{{Cita web |autor=Ronald E. Dolan |título=Tourism |url=http://countrystudies.us/philippines/72.htm |data-acceso=24 de marzo de 2022 |obra=Country Studies.us |data=1991 |idioma=inglés}}</ref> Desde entón, o turismo atópase en constante crecemento, en 2019, a industria de viaxes e turismo achegou o 12,7% do PIB do país.<ref>{{cite web|title=Share of Tourism to GDP is 12.7 percent in 2019|url=https://psa.gov.ph/tourism/satellite-accounts/id/162606 |data=19 de xuño de 2020|data-acceso=24 de marzo de 2022|publisher=Philippine Statistics Authority}}</ref>

En 2012, 4 272 811 turistas estranxeiros visitaron Filipinas, case 10 % máis que o ano anterior. A maior parte destes proviñan de [[Corea do Sur]] (24,1 %), Estados Unidos (15,2 %), Xapón (9,6 %), China (5,8 %) e Taiwán (5 %).<ref>{{Cita web |autor=Departamento de Turismo |título=Visitors Arrivals to The Philippines by Country of Residence |url=http://e-services.tourism.gov.ph:8080/didcs/Static%20Documents/dec2012(table2).pdf |data-acceso=24 de marzo de 2022 |obra=Tourism.gov.ph |data=2013 |idioma=inglés |formato=PDF |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20131029195502/http://e-services.tourism.gov.ph:8080/didcs/Static%20Documents/dec2012(table2).pdf |data-arquivo=29 de outubro de 2013 }}</ref> Entre os principais destinos turísticos atópanse: Manila, principalmente a parte antiga da cidade;<ref name=turismo/> [[Boracay]], nomeada a mellor illa do mundo pola revista ''Travel + Leisure'',<ref>{{Cita web |autor=Jojo Malig |título=Boracay named 2012 world's best island |url=http://www.abs-cbnnews.com/lifestyle/07/06/12/boracay-named-2012-worlds-best-island |data-acceso=24 de marzo de 2022 |obra=CBN News.com |data=7 de xullo de 2012 |idioma=inglés |data-arquivo=29 de xuño de 2013 |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20130629061348/http://www.abs-cbnnews.com/lifestyle/07/06/12/boracay-named-2012-worlds-best-island |url-morta=yes }}</ref> a [[Illa de Corón]], famosa polos naufraxios xaponeses da segunda guerra mundial e o [[mergullo]];<ref>{{Cita web |título=La guía de Coron |url=http://www.thephilippinesguide.com/es/destino/coron/ |data-acceso=24 de marzo de 2022 |obra=The Philippines Guide.com}}</ref> o río subterráneo de [[Puerto Princesa]], declarado como unha das sete marabillas da natureza;<ref>{{Cita web |título=Río Subterráneo de Puerto Princesa |url=http://world.new7wonders.com/es/the-new7wonders-of-nature/puerto-princessa-underground-river-philippines/ |data-acceso=26 de enero de 2014 |obra=New 7 Wonders.com}}</ref> os [[socalco]]s de arroz das cordilleiras Filipinas, declaradas [[Patrimonio da Humanidade]] pola [[UNESCO|Unesco]];<ref name=arroz/> [[Vigan]], outro sitio Patrimonio da Humanidade caracterizado pola súa arquitectura colonial;<ref>{{Cita web |autor=Gobierno de Vigan |título=Vigan City |url=http://www.vigancity.gov.ph/default.asp |data-acceso=24 de marzo de 2022 |obra=Vigan City.gov.ph |data=2013 |idioma=inglés |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20130329165156/http://www.vigancity.gov.ph/default.asp |data-arquivo=29 de marzo de 2013 }}</ref> os [[festival|festivais]] das cidades de [[Cebú]] e [[Dávao]], entre muitos outros.<ref>{{Cita web |autor=Departamento de Turismo |título=Top Philippine Destinations |url=http://www.tourism.gov.ph/SitePages/topphildestinations.aspx |data-acceso=24 de marzo de 2022 |obra=Tourism.gov.ph |idioma=inglés |data-arquivo=27 de marzo de 2018 |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20180327041624/http://www.tourism.gov.ph/SitePages/topphildestinations.aspx |url-morta=yes }}</ref>

== Infraestrutura ==

=== Transporte ===
[[Ficheiro:WTMP Pangkat E-14-1.JPG|miniatura|O ''[[jeepney]]'' e o autobús son dous dos transportes públicos máis utilizados en Filipinas.]]
A infraestrutura do transporte esta relativamente subdesarrollada. En parte débese ao terreo montañoso e á xeografía dispersa das illas, pero tamén é o resultado do pouco investimento do goberno. En 2003, só o 3,6 % do PIB foi destinado ao desenvolvemento de infraestruturas, porcentaxe que foi significativamente menor que o dalgúns dos seus veciños.<ref name=cp/> En consecuencia, aínda que en decembro de 2018, había 210 528 quilómetros de estradas en Filipinas tan só 65 101 quilómetros estaban pavimentadas.<ref name=CIAfactbook /><ref>{{cite web |title=Department of Public Works and Highways; Strategic Infrastructure Programs and Policies |url=https://iro.ph/article_doc/eaaa3b67_Philippine%20Economic%20Briefing%20(Osaka,Japan)%20-%20DPWH%20Presentation.pdf |page=2 |website=Investor Relations Office |publisher=Department of Public Works and Highways |data-acceso= 26 de marzo do 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200827174411/https://iro.ph/article_doc/eaaa3b67_Philippine%20Economic%20Briefing%20%28Osaka,Japan%29%20-%20DPWH%20Presentation.pdf |data-arquivo= 27 de agosto de 2020 |data= 22 de febreiro de 2019}}</ref>

Existen moitas formas de desprazarse, especialmente nas zonas urbanas. Os [[autobús|autobúses]], [[jeepney]]s, [[taxi]]s e os vehículos motorizados de tres rodas están dispoñibles nas principais cidades. En 2007 había aproximadamente 5,53 millóns de vehículos de motor rexistrados, cun aumento anual media do 4,55 %. Tamén hai tres redes de [[ferrocarril]] que serven para comunicar as diferentes áreas da Gran Manila e outras partes de Luzón: o [[Metro de Manila]] (LRT), o [[Sistema de Tránsito Ferrocarril da Gran Manila]] (MRT) e os [[Ferrocarrís Nacionais de Filipinas]] (PNR).

Como é un arquipélago, a miúdo é necesario realizar viaxes  interinsulares en embarcacións. Os portos máis activos son lo de [[Iloílo]], [[Manila]], [[Cebú]], [[Dávao]], [[Cagayán de Oro]] e [[Zamboanga]].<ref name="transpo">{{Cita web |url= http://www.asianinfo.org/asianinfo/philippines/pro-transportation.htm |título= The Philippine Transportation System |data=30 de agosto de 2008 |obra= Asian Info.org |idioma=inglés |data-acceso=28 de marzo do 2022}}</ref> Os barcos con pasaxeiros e outras embarcacións, como os operados por Superferry, Negros Navigation e Sulpicio Lines, conectan Manila con diversas cidades e pobos. En 2003 estableceuse a Autoestrada Náutica Forte da República (SRNH), un conxunto de segmentos de estradas e rutas de ''[[transbordador]]es'' que abarcan 919 km e conectan 17 cidades.<ref>{{Cita web |url= http://www.macapagal.com/gma/initiatives/roro.php |título= Strong Republic Nautical Highway |obra= Macapagal.com |data-acceso= 28 de marzo do 2022 |idioma= inglés |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20171010145257/http://www.macapagal.com/gma/initiatives/roro.php |data-arquivo= 10 de outubro de 2017 }}</ref> Algúns ríos que pasan por áreas metropolitanas, como o [[río Pasig]] e o [[río Marikina|Marikina]], contan con servizo de transbordadores para pasaxeiros. Este servizo polo río Pasig ten numerosas paradas en Manila, [[Makati]], [[Mandaluyong]], [[Pásig]] e [[Marikina]].<ref>{{Cita web |url= http://www.gmanews.tv/story/30644/Govt-revives-Pasig-River-ferry-service |título= Gov't revives Pasig River ferry service |data=14 de febreiro de 2007 |obra= GMA News |data-acceso= 28 de marzo do 2022 |idioma=inglés}}</ref> Existen outro 3219 km de vías  navegables no interior do país.<ref name=CIAfactbook />
[[Ficheiro:Ninoy Aquino International Airport aerial view.jpg|miniatura|Vista aérea do aeroporto internacional Ninoy Aquino na Gran Manila]]
Hai 85 [[aeroporto]]s públicos no país, e ao redor de 111 máis que son privados.<ref name=CIAfactbook /> O [[Aeroporto Ninoy Aquino|Aeroporto Internacional Ninoy Aquino]] (NAIA) é o principal aeroporto internacional. Outros aeroportos importantes son o [[Aeroporto Internacional Diosdado Macapagal]], [[Aeroporto Internacional de Mactan-Cebú]], o [[Aeroporto Internacional Francisco  Bangoy]] e o [[Aeroporto Internacional de Zamboanga]]. [[Philippine Airlines]], a aeroliña comercial máis antiga de Asia que segue funcionando baixo o seu nome orixinal, e [[ Cebu  Pacific]], a principal aeroliña de baixo custo, son as principais compañías aéreas do país e as que ofrecen maior número de destinos nacionais e internacionais.<ref name=PAL>{{Cita web |url= http://www.philippineairlines.com/about_pal/about_pal.jsp |título= About PAL |data= 2008 |obra= Philippine Airlines.com |data-acceso= 28 de marzo do 2022 |idioma= inglés |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20110717115958/http://www.philippineairlines.com/about_pal/about_pal.jsp |data-arquivo= 17 de xullo de 2011 }}</ref><ref name=HAviation>{{Cita web |autor= Departamento de Transporte del Estado de Hawái |data=2005 |url= http://hawaii.gov/hawaiiaviation/hawaii-commercial-aviation/philippine-air-lines/ |título= Philippine Air Lines |obra=Hawaii.gov |data-acceso=28 de marzo do 2022 |idioma=inglés}}</ref><ref name=OxfordBG>{{Cita Harvard|Oxford Business Group|2009|p=97}}</ref>

=== Medios de comunicación ===
[[Ficheiro:Zamboanga City Satellite Towers.JPG|miniatura|Torres de comunicacións en Zamboanga.]]
Os [[Medio de comunicación|medios de comunicación]] filipinos utilizan principalmente os idiomas filipino e inglés para as súas transmisións, aínda que algúns tamén utilizan outros idiomas locais, especialmente na [[radio (medio de comunicación)|radio]], debido á súa habilidade para chegar ata as poboacións rurais máis remotas, que pola contra non contarían con ningún outro tipo de medio de comunicación.<ref name="BrownGanguly2003">{{cita libro |last1=Brown |first1=Michael Edward |last2=Ganguly |first2=Sumit |title=Fighting Words: Language Policy and Ethnic Relations in Asia |date=2003 |publisher=MIT Press |isbn=978-0-262-52333-2 |pages=323–325 |url=https://books.google.com/books?id=fcoDezu1ABoC&pg=PA324 |data-acceso= 28 de marzo do 2022 }}</ref> Hai un gran número de [[Radio (medio de comunicación)|emisoras de radio]] e [[Periódico|xornais]].<ref name="BBC Pilipinas">{{Cita xornal|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/1262783.stm |título=Country profile: The Philippines]. |data= 9 de xaneiro de 2018). |xornal=BBC News |data-acceso= 28 de marzo do 2022 lingua=en}}</ref> As redes de televisión dominantes, [[ABS-CBN]] e [[GMA Network]], tamén teñen unha ampla presenza na radio. Os tres principais xornais por lectores a nivel nacional e credibilidade son:<ref>{{cite book |last1=Thompson |first1=Roger M. |title=Filipino English and Taglish: Language switching from multiple perspectives |data= 16 de outubro de 2003 |publisher=John Benjamins Publishing |isbn=978-90-272-9607-8 |page=233 |url=https://books.google.com/books?id=1VI9AAAAQBAJ&pg=PA233 |data-acceso= 28 de marzo do 2022 }}</ref> ''[[Philippine Daily Inquirer]]'', ''[[Manila Bulletin]]'', e ''[[The Philippine Star]]''.<ref>{{cite book |last1=Bautista |first1=MA Lourdes S. |last2=Bolton |first2=Kingsley |title=Philippine English: Linguistic and Literary |data= novembro 2008 |publisher=Hong Kong University Press |isbn=978-962-209-947-0 |page=53 |url=https://books.google.com/books?id=YnUgBAAAQBAJ&pg=PA53 |data-acceso= 28 de marzo do 2022 }}</ref><ref>{{cite news |title=Inquirer top newspaper, says poll |url=https://newsinfo.inquirer.net/592317/inquirer-top-newspaper-says-poll |data-acceso= 28 de marzo do 2022 |work=Philippine Daily Inquirer |data= 7 de abril de 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140408203634/https://newsinfo.inquirer.net/592317/inquirer-top-newspaper-says-poll |data-arquivo= 8 de abril de 2014 }}</ref> Aínda que a liberdade de prensa está protexida pola constitución, o país é moi perigoso para os xornalistas.<ref name="BBC Pilipinas"/>

Filipinas ten unha industria de [[teléfono móbil|telefonía móbil]] sofisticada e unha alta concentración de usuarios.<ref name="pldt">{{Cita web |url= http://www.forbes.com/lists/2008/37/biz_asiafab08_PLDT-Philippine-Long-Distance-Telephone_YIW4.html |título= Asia's Fab 50 Companies: PLDT-Philippine Long Distance Telephone |data-acceso=29 de marzo do 2022 |data=3 de setembro de 2008 |obra= Forbes |idioma=inglés}}</ref> En 2008 había preto de 67,9 millóns de subscritores de teléfono móbil no país.<ref name=wireless>{{Cita web |url= http://www.wirelessfederation.com/14569-mobile-penetration-rate-reaches-the-mark-of-75-at-2008-end-philippines/ |título= Mobile penetration rate reaches the mark of 75% at 2008-end (Philippines) |data-acceso= 28 de marzo de 2022 |data= 6 de marzo de 2009 |obra= Wireless Federation.com |idioma= inglés |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20140202143255/http://www.wirelessfederation.com/14569-mobile-penetration-rate-reaches-the-mark-of-75-at-2008-end-philippines/ |data-arquivo= 2 de febreiro de 2014 }}</ref> A [[televisión]], [[Internet]],<ref>{{cite news |last1=Lucas |first1=Daxim L. |title=Filipinos seek info on Web; rich prefer newspapers |url=https://technology.inquirer.net/4101/filipinos-seek-info-on-web-rich-prefer-newspapers |data-acceso= 28 de marzo do 2022 |work=Philippine Daily Inquirer |data= 13 de setembro de 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111116070555/http://technology.inquirer.net/4101/filipinos-seek-info-on-web-rich-prefer-newspapers/ |data-arquivo=  16 de novembro de 2011 }}</ref> e as [[rede social|redes sociais]], en particular [[Facebook]], seguen sendo a principal fonte de noticias e información para a maioría dos filipinos, xa que a lectura de xornais segue diminuíndo.<ref>{{cite news |author1=CNN Philippines Staff |title=SWS: Facebook next to TV as Filipinos' top source of news |url=https://www.cnnphilippines.com/news/2019/6/30/facebook-news-source-filipino-adults.html |data-acceso= 28 de marzo do 2022 |work=CNN Philippines |data= 30 de xuño de 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190703110139/https://cnnphilippines.com/news/2019/6/30/facebook-news-source-filipino-adults.html |data-arquivo= 3 de xullo de 2019 }}</ref><ref>{{cite news |last1=Xianne |first1=Arcangel |title=TV still preferred by Filipinos, says survey |url=https://cnnphilippines.com/news/2017/03/02/TV-filipino-survey-Internet-social-media.html |data-acceso= 28 de marzo do 2022 |work=CNN Philippines |data= 2 de marzo de 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191224204107/https://cnnphilippines.com/news/2017/03/02/TV-filipino-survey-Internet-social-media.html |data-arquivo= 24 de decembro de 2019 }}</ref> Os xornais en inglés son populares entre executivos, profesionais e estudantes.<ref name="ThompsonRogerM2003">{{cite book |last1=Thompson |first1=Roger M. |title=Filipino English and Taglish: Language Switching from Multiple Perspectives |date=2003 |publisher=John Benjamins Publishing |isbn=978-90-272-4891-6 |pages=233–251 |url=https://books.google.com/books?id=W1h9oF9rj-MC&pg=PA233 |data-acceso= 28 de marzo do 2022 }}</ref> Os tabloides en tagalo máis baratos, que presentan crimes, sexo, chismes e sangue, viron un aumento na década de 1990 e tenden a ser populares entre as masas, particularmente en Manila.<ref name="ThompsonRogerM2003" /><ref>{{cite book |last1=Kusaka |first1=Wataru |title=Moral Politics in the Philippines: Inequality, Democracy and the Urban Poor |date=2017 |publisher=NUS Press |isbn=978-981-4722-38-4 |pages=63–65 |url=https://books.google.com/books?id=hb7WDgAAQBAJ&pg=PA63 |data-acceso= 28 de marzo do 2022 }}</ref><ref>{{cite news |last1=Whaley |first1=Floyd |title=Manila's Gory, Sexy Tabloids Outsell Traditional Broadsheets |url=https://www.nytimes.com/2012/06/27/world/asia/manilas-gory-sexy-tabloids-outsell-traditional-newspapers.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120629063834/http://www.nytimes.com/2012/06/27/world/asia/manilas-gory-sexy-tabloids-outsell-traditional-newspapers.html |archive-date=2012-06-29 |data-acceso= 28 de marzo do 2022 |work=The New York Times |data= 26 de xuño de 2012}}</ref>

== Demografía ==
{{Gráfica de poboación automática}}
[[Ficheiro:Historical population of the Philippines.svg|miniatura|Crecemento demográfico da poboación filipina.]]
[[Ficheiro:Philippine ethnic groups per province.PNG|miniatura|Mapa etnolingüístico de Filipinas.]]
O primeiro [[censo]] oficial levouse a cabo en 1877 e rexistrou unha poboación de 5 567 685 [[Poboación mundial|habitantes]].<ref>{{Cita web |autor= National Statistical Coordination Board |url= http://www.nscb.gov.ph/secstat/d_popn.asp |título= Population of the Philippines Census Years 1799 to 2007 |data-acceso= 29 de marzo do 2022 |idioma= inglés |obra= NSCB.gov.ph |data= 2008 |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20120704171010/http://www.nscb.gov.ph/secstat/d_popn.asp |data-arquivo= 4 de xullo de 2012 }}</ref> No 2010, Filipinas converteuse na [[Lista de países por poboación|12.ª nación máis poboada do mundo]], cunha poboación que pasa os 92 millóns.<ref name=imf2/><ref name=population>{{Cita web |url=http://www.census.gov.ph/content/2010-census-population-and-housing-reveals-philippine-population-9234-million |título=The 2010 Census of Population and Housing Reveals the Philippine Population at 92.34 Million |autor=Oficina Nacional de Estadísticas |ano=2006 |data-acceso=29 de marzo do 2022 |idioma=inglés |obra=Census.gov |data-arquivo=17 de maio de 2016 |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20160517185347/http://www.census.gov.ph/content/2010-census-population-and-housing-reveals-philippine-population-9234-million |url-morta=yes }}</ref> Os intentos do goberno de reducir o crecemento da poboación foron un tema polémico.<ref name=gma>{{cite web|url = http://www.gmanews.tv/100days/story/202186/bishops-threaten-civil-disobedience-over-rh-bill |date = September 29, 2010 |title = Bishops threaten civil disobedience over RH bill |publisher = GMA News |data-acceso= 29 de marzo do 2022  |archive-url = https://web.archive.org/web/20110221140718/http://www.gmanews.tv/100days/story/202186/bishops-threaten-civil-disobedience-over-rh-bill |data-arquivo = 21 de febreiro de 2011}}</ref> A taxa de crecemento demográfico entre 1995 e 2000 foi do 3,21 %, e diminuíu a un 1,95 % para o período 2005-2010; con todo, este índice aínda segue sendo un tema de debate.<ref name=Officialpop>
{{Cita web |url=http://www.census.gov.ph/content/philippine-population-would-reach-over-140-million-year-2040-final-results-2000-census-bas-0 |título=Philippine Population Would Reach Over 140 Million by the Year 2040 (Final Results from the 2000 Census-based Population Projections) |autor=Oficina Nacional de Estadísticas |ano=2006 |data-acceso=29 de marzo do 2022 |idioma=inglés |obra=Census.gov |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20140202165313/http://www.census.gov.ph/content/philippine-population-would-reach-over-140-million-year-2040-final-results-2000-census-bas-0 |data-arquivo=2 de febreiro de 2014 }} </ref> A Comisión de Poboación estimou que a poboación do país era de 107.190.081 ao 31 de decembro de 2018, segundo o último censo de poboación de 2015 realizado pola Autoridade de Estatística de Filipinas.<ref name="Philippines Estimated 2018 Population">{{cite news|last1=N/A|first1=N/A|title=107 MILLION FILIPINOS BY END-2018|url=http://www.popcom.gov.ph/10-press-releases/578-107-million-filipinos-by-end-2018|data-acceso=29 de marzo do 2022|agency=107 MILLION FILIPINOS BY END-2018|publisher=POPCOM|ref=http://www.popcom.gov.ph/10-press-releases/578-107-million-filipinos-by-end-2018|url-arquivo=https://web.archive.org/web/20180809001754/http://www.popcom.gov.ph/10-press-releases/578-107-million-filipinos-by-end-2018|data-arquivo= 9 de agosto de 2018 }}</ref> A idade media da poboación é de 22,7 anos e o 60,9 % dos filipinos teñen entre 15 e 64 anos.<ref name=CIAfactbook/> A [[esperanza de vida]] ao nacer é de 71,38 anos; 74,45 para as mulleres e 68,45 anos para os homes. A incidencia da pobreza baixou desde o 25,2% en 2012 ata o 21,6% en 2015.<ref name= phpovertyincidence>Republic of the Philippines. National Statistics Office. [http://psa.gov.ph/poverty-press-releases ''Poverty Incidence'']. Recuperado 30 de xullo de 2020. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161028023743/http://psa.gov.ph/poverty-press-releases |data= 28 de outubro de 2016 }}</ref> [[Gran Manila]] é a máis poboada das [[Lista de áreas metropolitanas en Filipinas|3ª áreas metropolitanas definidas]] en Filipinas<ref>{{cite journal |title=Chapter 3: Overlay of Economic Growth, Demographic Trends, and Physical Characteristics |journal=Philippine Development Plan 2017–2022 |pages=35, 37–38 |url=http://pdp.neda.gov.ph/wp-content/uploads/2017/01/Chapter-03.pdf |year=2017 |publisher=[[Autoridade Nacional de Desenvolvemento Económico]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20200725173756/http://pdp.neda.gov.ph/wp-content/uploads/2017/01/Chapter-03.pdf|data-arquivo= 25 de xullo de 2020 |data-acceso=29 de marzo do 2022}}</ref> e a [[Lista de áreas metropolitanas por poboación|5ª máis poboada]] do mundo.<ref name="demographia">Demographia. (xuño de 2020). [http://www.demographia.com/db-worldua.pdf ''Demographia World Urban Areas (World Agglomerations) Population & Projections''] (Edition 16). Recuperado 15 de xullo de 2020. p. 23.</ref>

Estimase que hai uns 11 millóns de filipinos vivindo no estranxeiro.<ref name=PRB2003>
{{Cita web |url=http://www.prb.org/Articles/2003/RapidPopulationGrowthCrowdedCitiesPresentChallengesinthePhilippines.aspx |título=Rapid Population Growth, Crowded Cities Present Challenges in the Philippines |autor=Collymore, Yvette |data=xuño de 2003 |obra=Population Reference Bureau.org |data-acceso=29 de marzo do 2022 |idioma=inglés |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20070216053330/http://www.prb.org/Articles/2003/RapidPopulationGrowthCrowdedCitiesPresentChallengesinthePhilippines.aspx |data-arquivo=16 de febreiro de 2007 }}</ref> Desde a liberalización das leis de inmigración dos Estados Unidos en 1965, o número de persoas nese país con ascendencia filipina creceu de maneira importante: para 2007, había entre 3 e 4 millóns de estadounidenses de orixe filipina.<ref>{{Cita web |autor= Asis, Maruja M.B. |data=xaneiro de 2006 |url= http://www.migrationpolicy.org/article/philippines-culture-migration/ |título= The Philippines' Culture of Migration |obra= Migration Information.org |data-acceso=29 de marzo de 2022 |idioma=inglés}}</ref><ref name=Census2007Filipinos>{{Cita web |url= http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2794.htm |autor= Departamento de Estado de Estados Unidos |título=U.S. Relations With the Philippines |data-acceso=29 de marzo de 2022 |idioma=inglés |obra= State.gov}}</ref> Segundo a [[Oficina do Censo dos Estados Unidos]], os inmigrantes procedentes de Filipinas compoñen o segundo grupo máis grande de persoas que buscan a reunificación familiar, só despois dos inmigrantes [[México|mexicanos]].<ref>{{Cita web |autor= Castles, Stephen y Mark J. Miller |data= 2009 |url= http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?id=733&feed=rss |título= Migration in the Asia-Pacific Region |obra= Migration Information.org |data-acceso= 29 de marzo de 2022 |idioma= inglés |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20110727083352/http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?id=733&feed=rss |data-arquivo= 27 de xullo de 2011 }}</ref> Uns dous millóns de filipinos traballan en [[Oriente Medio]]; case a metade deles atópase en [[Arabia Saudita]],<ref>{{Cita web |autor= Ciria-Cruz, Rene P. |data=26 de xullo de 2004 |url= http://www.sfgate.com/default/article/2-million-reasons-for-withdrawing-51-troops-2738644.php |título= 2 million reasons for withdrawing 51 troops |obra= San Francisco Chronicle |data-acceso=29 de marzo de 2022 |idioma=inglés}}</ref> e hai tamén un importante fluxo migratorio cara a [[España]], país onde os emigrantes filipinos poden adquirir a nacionalidade residindo dous anos grazas aos tratados de dobre nacionalidade existentes entre ambos os países.

Segundo datos de 2010, o 49 % da poboación vivía nas cidades.<ref name=CIAfactbook/> As grandes cidades compóñense de varias localidades chamadas ''[[barangay]]s'', as cales comprenden varios «sitios» ou barrios. Seis de cada dez filipinos viven nun ''barangay'', que xeralmente conta cunha escola, un ou dous supermercados e unha capela ou igrexa católica.<ref>{{Cita web |autor=Ronald E. Dolan |título=Rural Social Patterns |url=http://countrystudies.us/philippines/42.htm |data-acceso=29 de marzo de 2022 |obra=Country Studies.us |data=1991 |idioma=inglés}}</ref> A crecente poboación urbana xerou un choque entre os valores  tradicionalistas dos habitantes do medio rural e os novos costumes da vida cotiá.<ref name=urban/> O índice de [[urbanización]] é do 2,3 %.<ref name=CIAfactbook/> Este ritmo rápido de urbanización é a razón pola que moitos dos inmigrantes viven en casas construídas con materiais pouco resistentes, como cartón e láminas, sen os servizos básicos como electricidade, auga potable e drenaxe.<ref name=urban>{{Cita web |autor=Ronald E. Dolan |título=Urban Social Patterns |url=http://countrystudies.us/philippines/43.htm |data-acceso=29 de marzo de 2022 |obra=Country Studies.us |data=1991 |idioma=inglés}}</ref>

=== Grupos étnicos ===
Hai unha importante diversidade étnica en Filipinas, produto dos [[mar]]es e [[cordilleira]]s que dividen o arquipélago xunto con importantes influencias estranxeiras.<ref name="Banlaoi">{{cite book |last1=Banlaoi |first1=Rommel |title=Philippine Security in the Age of Terror: National, Regional, and Global Challenges in the Post-9/11 World |date=October 13, 2009 |publisher=CRC Press |isbn=9781439815519 |url=https://books.google.com/books?id=hi_NBQAAQBAJ |pages=31–32 |data-acceso= 29 de marzo do 2022}}</ref> Segundo o censo de 2010 o 24.4% dos filipinos son  tagalos o 11.4% son bisayanos/binisayos {{small|(excluíndo cebuanos, hiligaynons e warays)}} o 9.9% son cebuanos o 8.8% son ilocanos o 8.4% son hiligaynons o 6.8% son bikols o 4% son waraye, e o 26.2% clasificanse como "outras" etnias,<ref name="CIAfactbook"/><ref>{{cite journal |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2018%20PSY_final%28revised%20asof26Mar19%29_0.pdf| title=2018 Philippine Statistical Yearbook | journal=Philippine Statistical Yearbook : Psy |ano=2018 |publisher=Philippines Statistics Authority |issn=0118-1564 |pages=1–25}}</ref> Esta clasificación xeral pode ser descomposta para mostrar máis grupos tribais como o [[Moro (Filipinas)|moro]], o pampango, o pangasinense, o ibanag e o [[ivatan]].<ref>{{Cita web |url= http://www.britannica.com/EBchecked/topic/456399/Philippines |título= Philippines |data=2010 |obra=Encyclopædia Britannica |data-acceso=29 de marzo do 2022. |idioma=inglés}}</ref> Tamén existen varios pobos indíxenas, tales como os [[ igorote]]s, os lumad, os [[mangyan]], os [[bajau]] e as tribos de [[Palawan]].<ref name = "Ethnol" /> Os [[negritos]], como os [[aeta]] e [[Pueblo ati|ati]], están considerados entre os primeiros habitantes das illas.<ref name=Negritos>{{Cita web |editor=Dolan, Ronald E. |data=1991 |url=http://countrystudies.us/philippines/35.htm |título= Ethnicity, Regionalism, and Language |obra=Country Studies.us |data-acceso=29 de marzo do 2022 |idioma=inglés}}</ref> Estes colonos aborixes minoritarios son un grupo [[ australoide]] e son un remanente da primeira migración humana de África a Australia, e probablemente foron desprazados por ondas migratorias posteriores.<ref>{{cita libro |last1=Flannery |first1=Tim |title=The Future Eaters: An Ecological History of the Australasian Lands and People |date=2002 |publisher=Grove Press |isbn=978-0-8021-3943-6 |page=147 |url=https://books.google.com/books?id=eIW5aktgo0IC&pg=PA147 ||data-acceso=29 de marzo do 2022 }}</ref>

Os filipinos xeralmente pertencen a varios grupos étnicos asiáticos clasificados lingüisticamente como parte da familia de [[linguas austronesias]] e [[Linguas malaio-polinesias|malaio-polinesias]].<ref name = "Ethnol" /> Crese que hai milleiros de anos os aborixes de Taiwán emigraron a Filipinas traendo con eles os coñecementos da agricultura e a vela oceánica, dando lugar ao desprazamento dos primeiros grupos de negritos das illas.<ref name=AJHG>{{Cita publicación |autor=Capelli, Christian, James F. Wilson, Martin Richards, Michael P. H. Stumpf, Fiona Gratrix, Stephen Oppenheimer, Peter Underhill, et al. |título=A Predominantly Indigenous Paternal Heritage for the Austronesian-Speaking Peoples of Insular South Asia and Oceania |publicación=American Journal of Human Genetics |volume=68 |número=2 |páxinas=432-443 |data=1 de febreiro de 2001 |idioma=inglés |doi=10.1086/318205 |pmc=1235276}}</ref> Os grupos étnicos  Manobo e  Sama teñen unha afinidade ancestral cos pobos  austroasiáticos  Mlabri e  Htin do sueste asiático continental. A ascendencia do sur de Asia tamén se detectou entre os filipinos e alcanzou o seu punto máximo entre a xente de  Dilaut. Tamén se detectou unha expansión cara ao oeste da ascendencia de  Papúa desde  Papua Nova Guinea ata o leste de Indonesia e Mindanao entre os Blaan e Sangir.<ref>En Ingles:{{Cita web|url=https://www.pnas.org/content/118/13/e2026132118|doi=10.1073/pnas.2026132118|title=Multiple migrations to the Philippines during the last 50,000 years|data-acceso=29 de marzo do 2022|data-arquivo=01 de febreiro de 2022|url-arquivo=https://web.archive.org/web/20220201190454/https://www.pnas.org/content/118/13/e2026132118|url-morta=yes}}</ref>

Finalmente, os  colonizadores chineses, españois e estadounidenses  procrearon cos diversos grupos étnicos que se desenvolveron nas illas.<ref name=AJHG /> Os seus descendentes son coñecidos como [[mestizo]]s,<ref>{{Cita web |url= http://www.seasite.niu.edu/Tagalog/Tagalog_Homepage99/impacts_of_spanish_rule_in_the_p.htm |título= The Impact of Spanish Rule in the Philippines |data= 2009 |obra= Sea Site NIU.edu |data-acceso= 29 de marzo do 2022 |idioma= inglés |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20071001215334/http://www.seasite.niu.edu/tagalog/Tagalog_Homepage99/impacts_of_spanish_rule_in_the_p.htm |data-arquivo= 1 de outubro de 2007 }}</ref> dos cales os filipinos chineses son os máis numerosos, con dous millóns de chineses puros e os mestizos chinés-filipinos representan o 20% da poboación.<ref>{{Cita web |url= http://news.xinhuanet.com/english/2009-08/23/content_11930729.htm |título= Chinese lunar new year might become national holiday in Philippines too |data= 23 de agosto de 2009 |obra= Xinhua News |data-acceso= 29 de marzo do 2022 |idioma= inglés |editor= Wang Guanqun |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20110809170125/http://news.xinhuanet.com/english/2009-08/23/content_11930729.htm |data-arquivo= 9 de agosto de 2011 }}</ref> Segundo unha enquisa de mostras de cemiterios, os filipinos europeos ([[Inmigración española en Filipinas|principalmente españois]]) constitúen o 6% da poboación filipina.<ref>En Ingles: {{cite journal
 | last = Go
 | first = Matthew C.
 | title = An Admixture Approach to Trihybrid Ancestry Variation in the Philippines with Implications for Forensic Anthropology
 | journal = Human Biology
 | volume = 232
 | issue =3
 | data = 15 de xaneiro de 2018
| page = 178
 | url = https://www.researchgate.net/publication/329903258
 | doi = 10.13110/humanbiology.90.3.01
 | cita = Filipinos appear considerably admixed with respect to the other Asian population samples, carrying on average less Asian ancestry (71%) than our Korean (99%), Japanese (96%), Thai (93%), and Vietnamese (84%) reference samples. We also revealed substructure in our Filipino sample, showing that the patterns of ancestry vary within the Philippines—that is, between the four differently sourced Filipino samples. Mean estimates of Asian (76%) and European (7%) ancestry are greatest for the cemetery sample of forensic signifĳicance from Manila.
 | data-acceso = 29 de marzo do 2022
}}</ref> Os [[Iberoamérica|iberoamericanos]] e as súas mesturas, doutra banda, forman o 12,7% da poboación.<ref>En Ingles: {{cite journal
 | vauthors = Go MC, Jones AR, Algee-Hewitt B, Dudzik B, Hughes C
 | title = Classification Trends among Contemporary Filipino Crania Using Fordisc 3.1
 | journal = Human Biology
 | volume = 2
 | issue = 4
 | pages = 1–11
 | publisher = University of Florida Press
 | date = 2019
 | language = en
 | url = https://www.academia.edu/38744342
 | doi = 10.5744/fa.2019.1005
 | quote = [Page 1] ABSTRACT: Filipinos represent a significant contemporary demographic group globally, yet they are underrepresented in the forensic anthropological literature. Given the complex population history of the Philippines, it is important to ensure that traditional methods for assessing the biological profile are appropriate when applied to these peoples. Here we analyze the classification trends of a modern Filipino sample (n = 110) when using the Fordisc 3.1 (FD3) software. We hypothesize that Filipinos represent an admixed population drawn largely from Asian and marginally from European parental gene pools, such that FD3 will classify these individuals morphometrically into reference samples that reflect a range of European admixture, in quantities from small to large. Our results show the greatest classification into Asian reference groups (72.7%), followed by Hispanic (12.7%), Indigenous American (7.3%), African (4.5%), and European (2.7%) groups included in FD3. This general pattern did not change between males and females. Moreover, replacing the raw craniometric values with their shape variables did not significantly alter the trends already observed. These classification trends for Filipino crania provide useful information for casework interpretation in forensic laboratory practice. Our findings can help biological anthropologists to better understand the evolutionary, population historical, and statistical reasons for FD3-generated classifications. The results of our studyindicate that ancestry estimation in forensic anthropology would benefit from population-focused research that gives consideration to histories of colonialism and periods of admixture.
 | data-acceso = 29 de marzo do 2022
}}</ref> Outros grupos étnicos  migrantes que se asentaron no país son os [[árabes]], [[pobo inglés|británicos]], outros europeos, indonesios, [[Pobo xaponés|xaponeses]], [[coreanos]] e outros surasiáticos.

=== Linguas ===
<div style="font-size: 90%">
{| class="wikitable" style="border:1px black; float:right; margin-left:1em;"
|-
! style="background:#f99;" colspan="2"|Linguas nativas (2000)<ref>Censo das Filipinas, 2000. Taboa 11. Poboación por etnicidade, sexo e rexión: 2000.</ref>
|-
|Tagalo ||22 millóns
|-
|Cebuano ||20 millóns
|-
|Ilocano||7,7 millóns
|-
|Hiligainón||7 millóns
|-
|Pampango||3,1 millóns
|}
</div>
''[[Ethnologue]]'' enumera 186 linguas diferentes en Filipinas, 182 son [[lingua viva|linguas vivas]], mentres que catro non teñen ningún falante coñecido.
Todas forman parte do grupo de [[linguas malaio-polinesias]] de Borneo-Filipinas, que é mesmo unha rama da familia de linguas austronesias, coa única excepción do [[chavacano]], que é unha lingua crioula baseada no [[castelán mexicano]].<ref name = "Ethnol">{{Cita libro|apelidos=Lewis |nome=Paul M. |ano=2009 |capítulo=Languages of Philippines |título=Ethnologue: Languages of the World |url=https://archive.org/details/ethnologuelangua0000unse_k9t5 |edición=16ª |lugar=Dallas |editorial=SIL International |idioma=inglés |isbn=978-1-55671-216-6}}</ref>

Segundo a Constitución de Filipinas de 1987, o [[idioma filipino|filipino]] e o [[lingua inglesa|inglés]] son os idiomas oficiais. O filipino é unha versión estándar ''[[de facto]]'' do [[lingua tagala|tagalo]], falado na Gran Manila e outras rexións urbanas. O filipino e o inglés utilízanse no goberno, a educación, a política, os medios de comunicación, as imprentas e nos negocios. A Constitución designa ás linguas rexionais, tales como o [[Lingua bikol central|bikol central]], [[Lingua cebuana|cebuano]], [[lingua ilocana|ilocano]], [[hiligainón]], [[Lingua kapampangan|kapampangano]], [[Lingua pangasinesa|pangasinense]], [[lingua tagala|tagalo]] e [[Lingua waray-waray|samareño]], como idiomas oficiais auxiliares. Ademais estipula que o [[Lingua castelá|español]] e o [[lingua árabe|árabe]] deben promoverse de maneira voluntaria e opcional.<ref name=OfficialLang>{{Cita web |url= http://www.chanrobles.com/article14language.htm |título= 1987 Constitution of the Republic of the Philippines, Article XIV, Section 7 |obra=Chan Robles.com |idioma=inglés |data=1987 |data-acceso=24 de xullo de 2011}}</ref> Tamén existen outros dialectos que teñen relevancia e validez rexional.

=== Educación ===
[[Ficheiro:MalcolmHall.jpg|miniatura|Sede da Universidade de Filipinas en Manila.]]
En 2015, a Oficina Nacional de Estatísticas reportou unha taxa de [[alfabetización]] simple do 98,3 % e unha taxa de alfabetización funcional no 2013 do 90,3 %.<ref name=CIAfactbook /><ref name=quickstat /> <ref name="NQ-June2020">{{cita web |título=National QuickStat – June 2020 (Phase 2) |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/attachments/ird/quickstat/NQS%20June%20Phase%202.xlsx |website=Philippine Statistics Authority |data-acceso=30 de marzo do 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200813051907/https://psa.gov.ph/sites/default/files/attachments/ird/quickstat/NQS%20June%20Phase%202.xlsx |data-arquivo= 13 de agosto de 2020 |formato=XLSX}}</ref> Os valores son similares para homes e mulleres.<ref name=CIAfactbook /> A educación ocupa unha parte importante do orzamento nacional. No orzamento de 2020, a educación asignóuselle 17,1 mil millóns de pesos filipinos (PHP) dun orzamento de 4,1 billóns de PHP.<ref>{{cite news |url=https://www.manilatimes.net/2019/12/26/news/latest-stories/education-has-biggest-slice-of-2020-budget-pie/667885/ |title=Education has biggest slice of 2020 budget pie |last=Ismael |first=Javier Joe |work=The Manila Times |data=26 de decembro de 2019 |data-acceso=30 de marzo do 2022 |data-arquivo=17 de abril de 2021 |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20210417051240/https://www.manilatimes.net/2019/12/26/news/latest-stories/education-has-biggest-slice-of-2020-budget-pie/667885/ |url-morta=yes }}</ref> De acordo co departamento de educación (DepEd), en 2010 había 44 846 escolas primarias e 10 384 secundarias rexistradas,<ref>{{Cita web |autor=Departamento de Educación |data=15 de xullo de 2013 |url=http://www.deped.gov.ph/index.php/resources/facts-figures/document/masterlist-of-elementary-schoolsxlsx?format=raw&download=1 |título=Masterlist of Elementary Schools |obra=DepEd.gov.ph |data-acceso=30 de marzo do 2022 |idioma=inglés |formato=XLS |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20130930001526/http://www.deped.gov.ph/index.php/resources/facts-figures/document/masterlist-of-elementary-schoolsxlsx?format=raw&download=1 |data-arquivo=30 de septiembre de 2013 }}</ref><ref>{{Cita web |autor=Departamento de Educación |data=4 de xullo de 2013 |url=http://www.deped.gov.ph/index.php/resources/facts-figures/document/masterlist-of-secondary-schools?format=raw&download=1 |título=Masterlist of Secondary Schools |obra=DepEd.gov.ph |data-acceso=30 de marzo do 2022 |idioma=inglés |formato=XLS |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20130930001516/http://www.deped.gov.ph/index.php/resources/facts-figures/document/masterlist-of-secondary-schools?format=raw&download=1 |data-arquivo=30 de setembro de 2013 }}</ref> mentres que a Comisión de Educación Superior (CHED)  enlistó 2180 institucións de educación superior, 607  das cales eran públicas e 1573 privadas.<ref name=CHED>Republic of the Philippines. Commission on Higher Education. (August 2010). {{cite web|url=http://202.57.63.198/chedwww/index.php/eng/Information |title=Information on Higher Education System |access-date=October 3, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110704102629/http://202.57.63.198/chedwww/index.php/eng/Information |archive-date= 4 de xullo de 2011 }}. ''Official Website of the Commission on Higher Education''. Recuperado o 17 de abril de 2011.</ref> As clases comezan en xuño e terminan en marzo, pero na maioría das universidades séguese un calendario semestral, desde xuño a outubro e de novembro a marzo. Ademais das anteriores, hai varias escolas estranxeiras cos seus propios plans de estudo.<ref name="About"/> A Lei da República  N.º 9155 brinda o marco legal para a educación básica en Filipinas, e define a educación primaria e secundaria como obrigatorias e gratuítas.<ref>{{Cita web |data=11 de agosto de 2001 |url= http://www.chanrobles.com/republicactno9155.html |título= Republic Act No. 9155 – Governance of Basic Education Act of 2001 |obra= Chan Robles.com |data-acceso=30 de marzo do 2022 |idioma=inglés}}</ref>

Varias axencias do goberno están involucradas na educación. O Departamento de Educación abarca a educación primaria, secundaria e informal; a Autoridade de Educación Técnica e o Desenvolvemento de Habilidades (TESDA) administra a formación  postsecundaria e o nivel medio de educación; e a Comisión de Educación Superior (CHED) supervisa as universidades e programas académicos de posgrao, ademais de regular as normas para a impartición da educación superior.<ref>{{Cita web |autor= Departamento de Educación |url= http://www.deped.gov.ph/index.php/about-deped/history |título= Historical Perspective of the PhiliStudents stage walkouts against cut in SUC fundingppine Educational System |data-acceso= 31 de marzo do 2022 |idioma= inglés |data= 2010 |obra= DepEd.gov.ph |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20140209032228/http://deped.gov.ph/index.php/about-deped/history |data-arquivo= 9 de febreiro de 2014 }}</ref> No 2004 incorporáronse as [[madrasa]]s eaccn 16 rexións de todo o país, principalmente nas áreas musulmás do Mindanao, baixo os auspicios e o programa do Departamento de Educación.<ref name="madrasah">{{Cita web |autor=Esplanada, Jerry E. |data=20 de xullo de 2009 |url=http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/learning/view/20090720-216304/Mainstreaming-Madrasah |título=Mainstreaming Madrasah |obra=The Philippine Daily Inquirer |idioma=inglés |data-acceso=31 de marzo do 2022 |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20110511122152/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/learning/view/20090720-216304/Mainstreaming-Madrasah |data-arquivo=11 de maio de 2011 }}</ref> As universidades públicas son entidades non sectoriais e clasifícanse como [[universidade pública|Colexios e Universidades Estatais]] (CUE) e Colexios e Universidades Locais (CUL).<ref name=CHED/> Os  CUE son financiados polo Goberno Nacional, segundo o determinado polo Congreso.<ref>{{Cita web|autor=Hernando-Malipot, Ina|data=26 de novembro de 2010|url=http://ph.news.yahoo.com/students-stage-walkouts-against-cut-suc-funding.html|título=Students stage walkouts against cut in SUC funding|data-acceso=31 de marzo do 2022|idioma=inglés|data-arquivo=20 de febreiro de 2014|url-arquivo=https://web.archive.org/web/20140220172954/http://ph.news.yahoo.com/students-stage-walkouts-against-cut-suc-funding.html|url-morta=yes|páxina-web=ph.news.yahoo.com}}</ref> A [[Universidade de Filipinas]] é a universidade nacional e a máis grande e importante de Filipinas.<ref name="Charter">{{Cita web |autor= Oficina del Presidente de Filipinas |data=5 de maio de 2008 |url=http://www.lawphil.net/statutes/repacts/ra2008/ra_9500_2008.html |título= Republic Act 9500 – An Act to Strengthen the University of the Philippines as the National University |data-acceso=31 de marzo do 20222 de octubre de 2012 |obra=Law Philippines.net |idioma=inglés}}</ref>

=== Saúde ===
[[Ficheiro:Entrance to the Philippine General Hospital.JPG|miniatura|Entrada do Hospital Xeral de Filipinas, en Manila.]]

A maior parte dos servizos sanitarios do país son  provistos por institucións de saúde privadas. En 2016, o 63,1% da atención médica proveu do gasto privado, mentres que o 36,9% proveu do goberno (12,4% do goberno nacional, 7,1% do goberno local e 17,4% do seguro social de saúde).{{sfn|Department of Health|2018|loc=capítulo 2 (páxinas 25-27)}} A participación total do gasto sanitario no PIB para o ano 2016 foi do 4,5%. A taxa de gasto sanitario per cápita no 2015 foi de 323 dólares, unha das máis baixas do sueste asiático.{{sfn|Department of Health|2018|loc=capítulo 2 (paxina 23)}} A dotación orzamentaria para Sanidade no 2019 foi de 98,6 millóns de pesos filipinos<ref>{{cite news |last1=Gascon |first1=Melvin |title=Funds for health cut by P10 billion |url=https://newsinfo.inquirer.net/1168031/funds-for-health-cut-by-p10-billion ||data-acceso=31 de marzo do 2022 |work=Philippine Daily Inquirer |date=September 23, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190923031436/https://newsinfo.inquirer.net/1168031/funds-for-health-cut-by-p10-billion |archive-date= 23 de setembro de 2019 }}</ref> e tivo un aumento no orzamento en 2014 cun máximo histórico na recadación de impostos do proxecto de lei 5727 da Cámara (coñecido comunmente como [[Imposto sobre o pecado]]).<ref>{{cite web|url=http://aer.ph/doh-budget-increase-for-2014-biggest-ever-due-to-sin-tax-law/|title=DOH budget increase for 2014 'biggest ever' due to sin tax law|publisher=Action for Economic Reforms|data=15 de xaneiro de 2014|data-acceso=31 de marzo do 2022|data-arquivo=13 de outubro de 2014|url-arquivo=https://web.archive.org/web/20141013212142/http://aer.ph/doh-budget-increase-for-2014-biggest-ever-due-to-sin-tax-law/|url-morta=yes}}</ref>

No 2016 no país había 101.688 camas hospitalarias, sendo as camas de hospitais publicas o 47% e as privadas o 53%.{{sfn|Department of Health|2018|loc=capítulo 3 (paxina 60)}} No 2009, calcúlase que había 90.370 médicos ou 1 por cada 833 persoas, 480.910 enfermeiras e 43.220 dentistas.<ref name=WHOStats2009>{{Cite book|url=https://www.who.int/entity/whosis/whostat/EN_WHS09_Full.pdf |publisher=World Health Organization |year=2009 |title=World Health Statistics 2009 |pages=100–101, 112–113 |location=Xenebra |isbn=978-92-4-156381-9 |data-acceso= 31 de marzo do 2022}}</ref> A retención de profesionais cualificados é un problema. O setenta por cento dos titulados en enfermaría vai traballar ao estranxeiro. Desde 2007, Filipinas é o maior provedor de enfermeiras para a exportación.<ref>{{cite journal|title=Nurse Migration from a Source Country Perspective: Philippine Country Case Study|journal=Health Services Research|volume=42|issue=3 (pt 2)|year=2007|pages=1406–1418|doi=10.1111/j.1475-6773.2007.00716.x|pmc=1955369|pmid=17489922|last1=Fely Marilyn E|last2=Lorenzo|first2=Jaime|last3=Galvez-Tan|first3=Kriselle Icamina|first4=Lara|last4=Javie}}</ref> Filipinas sofre unha carga tripla de altos niveis de enfermidades transmisibles, altos niveis de enfermidades non transmisibles e alta exposición a desastres naturais.<ref>World Health Organization. (abril 2006). [https://web.archive.org/web/20071213225650/http://www.who.int/countryfocus/cooperation_strategy/ccsbrief_phl_en.pdf Philippines]. ''Country Cooperation Strategy at a Glance''. Recuperado 23 de decembro de 2009.</ref>

No 2018 había 1258 hospitais en todo o territorio nacional, dos cales ao redor do 34 %  (433) eran estatais e o outro 66 %  (825) privados<ref>{{cite web |title=List of Licensed Government and Private Hospitals |url=https://hfsrb.doh.gov.ph/wp-content/uploads/2020/03/hosp2018list-_22820-posted-1.pdf |website=[[Department of Health (Philippines)|Department of Health]] |publisher=Health Facilities and Services Regulatory Bureau |data-acceso=31 de marzo do 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200801091219/https://hfsrb.doh.gov.ph/wp-content/uploads/2020/03/hosp2018list-_22820-posted-1.pdf |data-arquivo= 1 de agosto de 2020 |location=Manila |pages=80–83 |data= 31 de decembro de 2018}}</ref> Desde 2016 uns 20.065 puntos de saúde primaria (barangay health stations) (BHS) e 2.590 unidades de saúde rurais (rural health units) (RHU) prestan servizos de atención primaria en todo o país.{{sfn|Department of Health|2018|loc=capítulo 3 (páxina 58)}} As enfermidades cardiovasculares son causantes de máis do 35 % das mortes.<ref>{{cite web |title=Philippines |url=https://www.who.int/nmh/countries/phl_en.pdf?ua=1 |website=World Health Organization – Noncommunicable Diseases (NCD) Country Profiles |data-acceso= 31 de marzo de 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726142745/https://www.who.int/nmh/countries/phl_en.pdf?ua=1 |data-arquivo= 26 de xullo de 2020 |date=2018}}</ref><ref>{{cite web |title=Registered Deaths in the Philippines, 2017 |url=https://psa.gov.ph/vital-statistics/id/138794 |website=Philippine Statistics Authority |data-acceso= 31 de marzo de 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200722002112/https://psa.gov.ph/vital-statistics/id/138794 |data-arquivo= 22 de xullo de 2020 |date=June 10, 2019}}</ref> De acordo con estimacións oficiais de 2016 rexistráronse 9264 casos de infección co [[virus da inmunodeficiencia humana]] (VIH), dos cales 8151 foron casos [[asintomático]]s e o resto desenvolveron a [[Sida|síndrome de inmunodeficiencia adquirida]] (Sida).{{sfn|Department of Health|2018|loc=Taboa 3.2 (páxina 47)}} Nese momento, o país considerábase un país de baixa prevalencia do VIH, con menos do 0,1% da poboación adulta estimada como seropositiva.<ref>{{cite news|last=Mydans|first=Seth|url=https://www.nytimes.com/2003/04/20/world/low-rate-of-aids-virus-in-philippines-is-a-puzzle.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20090508074702/http://www.nytimes.com/2003/04/20/world/low-rate-of-aids-virus-in-philippines-is-a-puzzle.html |archive-date=2009-05-08 |title=Low Rate Of AIDS Virus In Philippines Is a Puzzle|newspaper=The New York Times|data= 20 de abril de 2003|data-acceso= 31 de marzo de 2022}}</ref> Os casos de VIH/SIDA aumentaron de 12 000 en 2005<ref name="usaidhealth">[[United States Agency for International Development]]. (May 2008). [http://pdf.usaid.gov/pdf_docs/PNADM408.pdf ''USAID Country Health Statistical Report – Philippines''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010144551/http://pdf.usaid.gov/pdf_docs/PNADM408.pdf|date=October 10, 2017}}. Recuperado o 13 de xullo de 2020.</ref> a 39 622 en 2016, dos cales 35 957 foron casos  asintomáticos.{{sfn|Department of Health|2018|loc=Taboa 3.2 (páxina 47)}}

Hai unha mellora no acceso dos pacientes aos medicamentos debido á crecente aceptación dos filipinos polos [[fármacos xenéricos]], con 6 de cada 10 filipinos que xa usan xenéricos.{{sfn|Department of Health|2018|loc=Taboa 3 (páxina 58)}} Mentres a implantación da [[asistencia sanitaria universal]] no país está en marcha, como a encabezada pola empresa estatal [[Philippine Health Insurance Corporation]] (Corporación de Seguros de Saúde de Filipinas),<ref>{{cite news |title=UHC Act in the Philippines: a new dawn for health care |url=https://www.who.int/philippines/news/feature-stories/detail/uhc-act-in-the-philippines-a-new-dawn-for-health-care |data-acceso=31 de marzo do 2022 |work=World Health Organization |data= 14 de marzo de 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190329031526/https://www.who.int/philippines/news/feature-stories/detail/uhc-act-in-the-philippines-a-new-dawn-for-health-care |data-arquivo= 29 de marzo de 2019 }}</ref> a maioría dos gastos relacionados coa sanidade son sufragados do seu peto<ref>{{cite web|url=https://businessmirror.com.ph/2018/10/26/out-of-pocket-health-expense-of-pinoys-rose-in-2017-psa/|title=Out-of-pocket health expense of Pinoys rose in 2017–PSA|publisher=Business Mirror|data= 26 de outubro de 2018|author=Cai Ordinario|data-acceso=31 de marzo do 2022}}</ref> ou a través dos plans de saúde proporcionados pola organización de mantemento da saúde (HMO). A partir de abril de 2020, só había uns 7  millóns de persoas cubertas por estes plans.<ref>{{cite web|url=https://business.inquirer.net/294084/health-maintenance-firms-assure-covid-19-coverage-for-7m-ph-clients|title=Health maintenance firms assure COVID-19 coverage for 7M PH clients|author=Ben O. de Vera|publisher=Philippine Daily Inquirer |data= 3 de abril de 2020|data-acceso=31 de marzo do 2022}}</ref>

=== Relixión ===
[[Ficheiro:Manila, Manila Cathedral, Philippines.jpg|miniatura|[[Catedral Basílica Metropolitana da Inmaculada Concepción (Manila)|Catedral de Manila]].]]
{{AP|Relixión en Filipinas}}
Filipinas é un [[Estado laico|estado secular]] que protexe a liberdade de [[relixión]]. O cristianismo é a fe dominante,<ref name="2013ReportonInternationalReligiousFreedom">{{cite web | url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm |title=2013 International Religious Freedom Report |publisher=United States Department of State, Bureau of Democracy, Human Rights and Labor |data= 28 de xullo de 2014 ||data-acceso=30 de marzo do 2022}}</ref><ref name="ReligiousFreedomon2014">{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2014&dlid=238326|title=International Religious Freedom Report for 2014|publisher=United States Department of State, Bureau of Democracy, Human Rights and Labor |data=2014 ||data-acceso=30 de marzo do 2022}}</ref> compartida por preto do 89% da poboación:<ref name="PSA2019">[https://psa.gov.ph/content/philippines-figures-0 "2019 Philippines In Figures" (as of June 2019)], [[Philippine Statistics Authority]].<!-- from the 2015 column of De4mographics table on page 23 --></ref> o 80 % pertence á [[igrexa católica]], mentres que o 10 % pertence a outras denominacións cristiás. Filipinas é un dos dous países asiáticos onde os católicos son maioría, sendo o outro [[Timor Leste]]. A [[igrexa filipina independente]] que profesa un [[catolicismo independente]] ten ao redor de 66.959 fieis.<ref name="2015census">{{cite book |author=Philippine Statistics Authority |title=2015 Census of Population, Report No. 2 – Demographic and Socioeconomic Characteristics Philippines |chapter=TABLE 8 Total Population by Religious Affiliation and Sex: 2015 |journal=Census Facts and Figures |data=Xuño de 2017 |page=63 |url=http://www.psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20CPH_REPORT%20NO.%202_PHILIPPINES.pdf |8= |data-acceso=30 de marzo do 2022 |issn=0117-1453 |data-arquivo=29 de setembro de 2020 |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20200929133520/https://www.psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20CPH_REPORT%20NO.%202_PHILIPPINES.pdf |url-morta=yes }}</ref> Os [[Protestantismo|protestantes]] eran o 9,13% da poboación en 2015.<ref>{{cite web|url=http://www.pewforum.org/2011/12/19/table-christian-population-as-percentages-of-total-population-by-country/|title=Table: Christian Population as Percentages of Total Population by Country|data=19 de decembro de 2011|publisher=Pew Research|data-acceso=30 de marzo de 2022|data-arquivo=11 de maio de 2017|url-arquivo=https://web.archive.org/web/20170511124911/http://www.pewforum.org/2011/12/19/table-christian-population-as-percentages-of-total-population-by-country/|url-morta=yes}}</ref> o {{rnd|{{#expr:100 * {{formatnum:2,664,498|R}} / {{formatnum:100,979,303|R}}}}|2}}% da poboación son membros da [[igrexa ni Cristo]].<ref name="2015census"/> O seguimento combinado do [[Consello Filipino de Igrexas Evanxélicas]] chega a {{rnd|{{#expr:100 * {{formatnum:2,445,113|R}} / {{formatnum:100,979,303|R}}}}|2}}% da poboación total.<ref name="2015census"/><ref>{{cite web|url=http://philchal.org/dawn/nationalsum.asp|title=Philippine Church National Summary|website=philchal.org|data-acceso=30 de marzo do 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010144551/http://philchal.org/dawn/nationalsum.asp|data-arquivo= 10 de outubro de 2017}}</ref>

O [[islam]] é a segunda relixión que máis se profesa. Segundo os resultados do censo de 2015 a poboación [[musulmán]] de Filipinas abarcaba o {{rnd|{{#expr:100 * {{formatnum:6,064,744|R}} / {{formatnum:100,979,303|R}}}}|2}}% da poboación total.<ref name="2015census"/> Pola contra, un informe de 2012 da Comisión Nacional de Filipinos Musulmáns (NCMF, polas súas siglas en inglés) indicou que ao redor de 10 700 000 ou o que é o mesmo o 11 % dos filipinos son musulmáns.<ref name="2013ReportonInternationalReligiousFreedom" /> A maioría dos musulmáns viven en  Mindanao e as illas próximas.<ref name="ReligiousFreedomon2014" /><ref>[http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=472375&publicationSubCategoryId=205 RP closer to becoming observer-state in Organization of Islamic Conference] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160603143753/http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=472375&publicationSubCategoryId=205|data=3 de xuño de 2016}}. (29 de maio de 2009).''[[The Philippine Star]]''. Recuperado 2009-07-10, "Oito millóns de filipinos musulmáns, representan o 10 por cento da poboación total das Filipinas, ...".</ref> A maioría practica o [[Sunnismo|islam sunita]] baixo a escola [[Xafeísmo|Xafí]].<ref>{{cite book |last1=Selim |first1=Ali Shehata Abdou |title=The Concept of Coexistence in Islamic Primary Sources: An Analytical Examination |data= 27 de febreiro de 2015 |publisher=Cambridge Scholars Publishing |isbn=978-1-4438-7587-5 |page=155 |url=https://books.google.com/books?id=wJ_zBgAAQBAJ&pg=PA155 |data-acceso=30 de marzo do 2022 }}</ref><ref>{{cite book |last1=Na'im |first1='Abd Allah Ahmad |last2=An-Na'im |first2=Abdullahi A. |last3=Naʾīm |first3=ʿAbdallāh Aḥmad an- |title=Islamic Family Law in A Changing World: A Global Resource Book |date= 11 de outubro de 2002 |publisher=Zed Books |isbn=978-1-84277-093-1 |page=5 |url=https://books.google.com/books?id=Hg0zCFM0fwkC&pg=PA5 |data-acceso=30 de marzo do 2022}}</ref>

Moitos grupos indíxenas e tribais aínda practican varias relixións tradicionais, a miúdo [[sincretismo|sincretizadas]] co cristianismo e o islamismo. O [[animismo]] e o [[xamanismo]] seguen presentes como correntes doutras relixións tradicionais, a través da ''albularyo'', a ''[[babaylan]]'' e a ''manghihilot''. A relixión tradicional chinesa, o [[budismo]] e o [[taoísmo]], son predominantes nas comunidades desa etnia.<ref name = "relistate" >{{Cita web |autor= Departamento de Estado de Estados Unidos |data=2010 |url=http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148891.htm |título= Philippines |obra= International Religious Freedom Report 2010 |data-acceso=30 de marzo do 2022 |idioma=inglés}}</ref> O país tamén conta cun número importante de seguidores do [[Fe Bahá'í|bahaismo]].<ref>{{Cita web |url= http://www.adherents.com/largecom/com_bahai.html |título= The Largest Baha'i Communities |data= 30 de setembro de 2005 |obra= Adherents.com |data-acceso= 30 de marzo do 2022 |idioma= inglés |data-arquivo= 7 de xullo de 2010 |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20100707164054/http://www.adherents.com/largecom/com_bahai.html |deadurl= yes }}</ref>

== Cultura ==
{{AP|Cultura de Filipinas}}
[[Ficheiro:Sinulog Festival - Fluvial Procession (3298505319).jpg|miniatura|Procesión fluvial en Simulog]]
A [[Cultura de Filipinas|cultura filipina]] é unha combinación da [[Extremo Oriente|cultura oriental]] e [[cultura occidental|occidental]]. Filipinas presenta aspectos atopados noutros países asiáticos cun patrimonio [[Pobo malaio|malaio]];<ref>{{Cita web |url= http://www.everyculture.com/No-Sa/The-Philippines.html |título= The Philippines |data-acceso=24 de marzo do 2022 |data=2006 |obra= Every Culture.com |autor= Baringer, Sally E. |idioma=inglés}}</ref> con todo, a súa cultura tamén mostra unha gran cantidade de influencias españolas e estadounidenses.<ref name=impronta/> Así, son comúns as festas tradicionais coñecidas como ''barrio festas'' para conmemorar o día de festa dun santo,<ref>{{Cita web |título=The Barrio Fiesta in the Philippines |url=http://philippinecentre.com/the-barrio-fiesta-in-the-philippines |data-acceso=24 de marzo do 2022 |obra=Philippine Centre.com |data=2012 |idioma=inglés |data-arquivo=25 de maio de 2022 |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20220525041638/https://philippinecentre.com/the-barrio-fiesta-in-the-philippines |url-morta=yes }}</ref> ao mesmo tempo que se celebran festivais como o de [[Festival de  Moriones| Moriones]] e o de [[Sinulog]].<ref>{{Cita web |título=Moriones Festival |url=http://www.marinduque.gov.ph/moriones.html |data-acceso=24 de marzo do 2022 |obra=Marinduque.gov |data=2011 |idioma=inglés |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20140404221852/http://www.marinduque.gov.ph/moriones.html |data-arquivo=4 de abril de 2014 }}</ref><ref>{{Cita web |autor=Sinulog Foundation |título=Information about the Sinulog |url=http://www.philippines.hvu.nl/culture5.htm |data-acceso=24 de marzo do 2022 |obra=Philippines HVU.nl |idioma=inglés |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20140730183959/http://www.philippines.hvu.nl/culture5.htm |data-arquivo=30 de xullo de 2014 }}</ref> Estas celebracións comunitarias acompáñanse de banquetes, música e baile. Algunhas tradicións, con todo, están a cambiar aos poucos ou están a ser esquecidas debido á modernización.<ref>{{Cita web |autor=Tiger Consulting Pl. Inc. |título=Introduction to Tiger Consulting Philippines |url=https://www.tiger-consulting.net/!tiger/documents/Fact_Sheet_for_Purely_Payroll_magazine(Phillipines).pdf |data-acceso=24 de marzo do 2022 |obra=Tiger Consulting.net |idioma=inglés |formato=PDF |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20140719102652/https://www.tiger-consulting.net/!tiger/documents/Fact_Sheet_for_Purely_Payroll_magazine(Phillipines).pdf |data-arquivo=19 de xullo de 2014 }}</ref>

Un dos legados hispanos máis visibles é a prevalencia de nomes e [[Catálogo alfabético de apelidos|apelidos de orixe española]] entre os filipinos.<ref name=impronta>{{Cita web |autor=Carmelo Mesa Lago |título=Los restos de la impronta española en filipinas |url=http://elpais.com/diario/2011/10/18/opinion/1318888805_850215.html |data-acceso=data-ac |obra=El País |data=18 de outubro de 2011}}</ref> Con todo, o nome non necesariamente denota ascendencia española. Esta peculiaridade, única entre os pobos de Asia, chegou como resultado dun decreto  gubernativo, o Edicto de  Clavería, para a distribución sistemática de nomes de familia e a aplicación do [[Nome español|sistema de nomes español]].<ref name=Dumont>{{Cita Harvard|Dumont|1992|pp= 160-162}}</ref> Os nomes de moitas rúas, cidades e provincias tamén están en español, ademais de que todas as linguas faladas en Filipinas teñen centos de préstamos hispanos.<ref name=espaniol/>

O uso común da [[lingua inglesa]] é un exemplo do impacto estadounidense na sociedade filipina.<ref name=espaniol>{{Cita web |url= http://www.bbc.co.uk/mundo/noticias/2014/01/140103_espanol_filipinas_aun_vive_sc.shtml |título= En busca del castellano perdido en Filipinas |data-acceso=30 de marzo de 2014 |obra= BBC |data=7 de xaneiro de 2014 |autor= Lill, Félix y Sauras, Javier}}</ref> Contribuíu á plena aceptación e influencia das tendencias da [[cultura popular]] estadounidense. Esta afinidade maniféstase no gusto dos filipinos pola [[comida rápida]], o [[Cine dos Estados Unidos|cine]] e a [[música dos Estados Unidos]]<ref name=impronta/> Os puntos de venda de comida rápida atópanse nas esquinas das rúas máis importantes. Aínda que as principais cadeas internacionais de comida rápida entraron no mercado, as cadeas locais de comida rápida como [[Goldilocks]] e máis notablemente [[Jollibee]], a principal cadea de comida rápida no país, xurdiron e compiten con éxito contra as súas rivais estranxeiras.<ref name=Jollibee>{{Cita web |url=http://www.jollibee.com.ph/corporate/phenomenon.htm |data-arquivo=23 de junio de 2007 |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20070623034806/http://www.jollibee.com.ph/corporate/phenomenon.htm |título=The Jollibee Phenomenon |autor=Jollibee Inc |data-acceso=24 de marzo do 2022 |idioma=inglés |obra=Jollibee.com.ph }}</ref><ref name=Jollibee2>{{Cita web
 |url=http://www.nytimes.com/2005/05/30/business/worldbusiness/30iht-burger.html?pagewanted=all
 |título=Jollibee stings McDonald's in Philippines |autor=Conde, Carlos H. |obra=The New York Times |data=31 de maio de 2005 |data-acceso=24 de marzo do 2022 |idioma=inglés}}</ref>

A lingua máis usada é o tagalo, sendo o [[lingua castelá|castelán]] utilizado tamén nas rexións do norte e do sur.

=== Arte ===
[[Ficheiro:Tinikling.jpg|miniatura|esquerda|[[Tinikling]].]]
[[Ficheiro:'Our Lady of the Rosary', retablo from the Philippines, 19th-20th century, Honolulu Academy of Arts.JPG|miniatura|''A nosa Señora do Rosario'', retablo do século  XIX.]]
Antes da chegada dos europeos, cada grupo étnico desenvolveu e perfeccionou as súas propias manifestacións artísticas, influenciadas pola arte  malayo, chinés e islámico. Con todo, foi durante a conquista española cando os misioneiros introduciron as técnicas occidentais para a práctica de diversas artes. Desta forma, unha vez que os filipinos se converteron ao cristianismo, deixaron de  esculpir pequenas figuras de ídolos para dedicarse á elaboración de [[retablo]]s, [[Relevo (escultura)|relevos]] e esculturas de [[santo]]s da [[igrexa católica]].<ref name=arte>{{Cita web |autor=Eloisa May P. Hernandez |título=The Spanish Colonial Tradition in Philippine Visual Arts |url=http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?igm=1&i=171 |data-acceso=24 de marzo do 2022 |obra=NCCA.gov.ph |idioma=inglés |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20130403004708/http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?igm=1&i=171 |data-arquivo=3 de abril de 2013 }}</ref> Logo do século XIX os traballos de [[escultura]] encamiñáronse cara a outras expresións non relixiosas; as obras coñecidas como ''Tipos do país'' —esculturas que mostraban a persoas das diversas etnias filipinas realizando labores da súa vida cotiá— convertéronse nas máis populares.<ref>{{Cita libro |apelidos=Rodell |nome=Paul A. |título=Culture and customs of the Philippines |ano=2001 |editorial=Greenwood Publishing Group |isbn=9780313304156 |páxina=[https://archive.org/details/culturecustomsof00rod_75f/page/52 52] |idioma=inglés |url=https://archive.org/details/culturecustomsof00rod_75f/page/52 }}</ref>

De maneira similar á escultura, as primeiras [[pintura]]s filipinas son de carácter relixioso, dado que o ensino desta arte era para uso exclusivo na igrexa.<ref name=arte/> Cara a finais desta época, a influencia europea cobrou maior forza e desenvolveuse o [[clasicismo]] filipino. A dominación estadounidense abriu as portas ás tendencias [[Art Nouveau|modernistas]] na pintura, as cales enriqueceron o patrimonio pictórico da nación.<ref>{{Cita web |autor=Eloisa May P. Hernandez |título=The American and Contemporary Traditions in Philippine Visual Arts |url=http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?igm=1&i=169 |data-acceso=24 de marzo do 2022 |obra=NCCA.gov.ph |idioma=inglés |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20121101051605/http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?igm=1&i=169 |data-arquivo=1 de novembro de 2012 }}</ref> A Compañía Bayanihan de Danza Folclórica Nacional Filipina foi recoñecida polo seu intento de preservar moitas das danzas tradicionais practicadas en todo Filipinas. As súas interpretacións de bailes filipinos  icónicos volvéronse famosas, especialmente en danzas como o '' tinikling'' e '' singkil'', caracterizadas polo emprego de canas de [[bambú]] para representar enfrontamentos.<ref name="lonelyplanet44">{{Cita Harvard|Rowthorn|Bloom|2006|p=44}}</ref>

[[Ficheiro:Kulintang 06.jpg|miniatura|esquerda|Instrumentos de percusión que compoñen un ensamble ''[[kulintang]]'', exemplo da tradición musical prehispánica.]]
A [[música]] filipina pódese clasificar en tres grandes grupos: a música folclórica, a influenciada polos españois e a contemporánea.<ref name=music/> A música folclórica engloba todas as tradicións que perduran entre os grupos indíxenas do país. Os principais instrumentos musicais utilizados son o [[gong]], o [[xilófono]], as [[frauta]]s, [[tambor]]es de tronco, a [[arpa]], [[cítola]]s de bambú, entre outros.<ref>{{Cita web |autor=Embajada de Filipinas en Argentina |título=Cultura |url=http://www.embafil.com.ar/cultura.html |data-acceso=24 de marzo do 2022 |obra=Embafil.com.ar |data=2010 |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20140409122958/http://www.embafil.com.ar/cultura.html |data-arquivo=9 de abril de 2014 }}</ref> A música influenciada polos españois é na súa maioría relixiosa, aínda que as formas seculares combinaron elementos folclóricos coa música hispana para a creación de varias cancións tradicionais. O principal legado deste estilo son as [[rondalla]]s e a adaptación filipina das [[tuna|estudiantinas]] españolas.<ref>{{Cita libro|apelidos=Castro |nome=Christie-Anne |título=Musical Renderings of the Philippine Nation |ano=2011 |editorial=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-987684-6 |páxina=227 |idioma=inglés}}</ref> Finalmente, a música contemporánea esta fortemente ligada ás tendencias estadounidenses, o seu estilo de vida e a súa [[cultura popular]]. O chamado ''[[pinoy pop]]'' é un xénero filipino que engloba diversos estilos occidentais como o ''[[Música rock|rock]], [[jazz]], [[Música hip hop|hip hop]]'', a [[música disco]] e o [[Música pop|pop]] coas tradicións folclóricas do país.<ref name=music>{{Cita web |autor=Corazon Canave-Dioquino |título=Philippine Music, A Historical Overview |url=http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?igm=1&i=154 |data-acceso=1 de abril de 2013 |obra=NCCA.gov.ph |idioma=inglés |data-arquivo=29 de marzo de 2013 |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20130329220209/http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?igm=1&i=154 |deadurl=yes }}</ref>

A Comisión Nacional para a Cultura e as Artes ( NCCA), creada en 1987 pola presidenta [[Corazón Aquino]], é o organismo encargado da creación, promoción, coordinación e regulación de todos os programas, políticas e actividades culturais e artísticas.<ref>{{Cita web |autor=Comisión Nacional para la Cultura y las Artes |título=About NCCA |url=http://www.ncca.gov.ph/about-ncca/about-ncca/about-ncca-history-mandate.php |data-acceso=25 de marzo de 2022 |obra=NCCA.gov.ph |idioma=inglés |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20130402225235/http://www.ncca.gov.ph/about-ncca/about-ncca/about-ncca-history-mandate.php |data-arquivo=2 de abril de 2013 }}</ref> A Orde dos Artistas Nacionais é o máximo recoñecemento outorgado pola NCCA a aqueles artistas que realizan contribucións importantes ao desenvolvemento e promoción das artes filipinas. Ata 2013, só 57 persoas recibiron devandito nomeamento en terreos que abarcan a [[arquitectura]], o [[cine]], as [[artes visuais]], a [[literatura]], o [[Deseño de moda|deseño de modas]], a [[danza]], a [[Novela histórica|literatura histórica]], a [[música]] e o [[teatro]].<ref name=artistas>{{Cita web |autor=Comisión Nacional para la Cultura y las Artes |título=The National Artist of The Philippines |url=http://www.ncca.gov.ph/about-ncca/org-awards/org-awards-national-artist-list.php |data-acceso=25 de marzo de 2022 |obra=NCCA.gov.ph |idioma=inglés |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20130402232403/http://www.ncca.gov.ph/about-ncca/org-awards/org-awards-national-artist-list.php |data-arquivo=2 de abril de 2013 }}</ref>

=== Arquitectura ===
{{AP|Arquitectura de Filipinas}}
[[Ficheiro:Barasoain church ~MVI~ (gaga over Mondo Marcos).jpg|miniatura|[[Igrexa de Barasoain]] en [[Malolos]], onde se fundou a [[Primeira República Filipina]].]]

A [[arquitectura de Filipinas]] caracterízase por unha forte influencia española e a integración de múltiples elementos da cultura dos nativos filipinos. De feito, segundo o folclore local, as típicas casas filipinas deben cumprir certas características arquitectónicas para asegurar a boa sorte e prosperidade para a familia que a habita. Por exemplo, a casa ideal debe recibir os raios do sol pola mañá en dous das súas fachadas. As escaleiras deben estar orientadas cara ao [[leste]], non deben situarse no centro da construción nin ter un número de chanzos que sexa  múltiplo de tres. Outras consideracións inclúen non colocar dúas portas enfrontándose, non construír [[Soto (arquitectura)|sotos]], colocar a cama afastada da porta e facer do [[comedor]] o espazo máis grande e con máis luz da casa.<ref>{{Cita web |autor=Ernesto R. Zarate |título=Filipino Building Beliefs |url=http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?igm=1&i=106 |data-acceso=25 de marzo do 2022 |obra=NCCA.gov.ph |idioma=inglés |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20130329192147/http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?igm=1&i=106 |data-arquivo=29 de marzo de 2013 }}</ref>

A [[arquitectura española]] deixou a súa pegada en Filipinas no trazado de moitas cidades que foron deseñadas ao redor dunha praza central, pero moitos dos edificios coa súa influencia arquitectónica foron demolidos durante a segunda guerra mundial.<ref name=Ring/> Algúns exemplos arquitectónicos que continúan en pé son principalmente igrexas, edificios de goberno e universidades. De feito, na lista do Patrimonio da Humanidade da [[Unesco]] inclúense catro igrexas barrocas filipinas de factura española: a [[Igrexa de San Agustín de Manila]], a [[Igrexa de San Agustín de  Paoay]], a [[Igrexa da nosa Señora da Asunción (Filipinas)|Igrexa da nosa Señora da Asunción]] e a [[Igrexa de Santo Tomás de Villanueva (Filipinas)|Igrexa de Santo Tomás de Villanueva]].<ref name=Unesco>{{Cita web |url=http://whc.unesco.org/es/list/677/multiple=1&unique_number=801 |título=Baroque Churches of the Philippines |obra=Unesco.org |autor=Unesco |ano=2010 |data-acceso=25 de marzo do 2022 }}</ref> [[Vigan]], en [[Ilocos Sur]], tamén é recoñecida polas moitas casas e edificios de estilo hispano que aínda se conservan.<ref name="lonelyplanet145">{{Cita Harvard|Rowthorn|Bloom|2006|p=145}}</ref>

Despois do dominio estadounidense e tras a segunda guerra mundial, a arquitectura filipina comezou a adaptar as correntes [[Arquitectura moderna|arquitectónicas occidentais modernas]], que se combinaron coas tradicións locais e culminaron na creación do «estilo filipino», presente en construcións como a sede da [[Cámara de Representantes de Filipinas|Cámara de Representantes]] e as casas dos programas gobernamentais de vivenda.<ref>{{Cita web |autor=Manuel D. C. Noche |título=History of Philippine Architecture |url=http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?igm=1&i=110 |data-acceso=25 de marzo do 2022 |obra=NCCA.gov.ph |idioma=inglés |data-arquivo=28 de maio de 2014 |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20140528154513/http://www.ncca.gov.ph/about-culture-and-arts/articles-on-c-n-a/article.php?igm=1&i=110 |deadurl=yes }}</ref> Arquitectos Unidos de Filipinas (UAP) é unha organización creada en 1974 co fin de regular e organizar a todos os arquitectos certificados no país e apoiar e promover as súas obras a nivel nacional e internacional.<ref>{{Cita web |autor=Arquitectos Unidos de Filipinas |título=The Story of UAP |url=http://www.united-architects.org/index.php/about-us/the-story-of-uap.html |data-acceso=25 de marzo do 2022 |obra=United Architects.org |idioma=inglés |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20130319055241/http://www.united-architects.org/index.php/about-us/the-story-of-uap.html |data-arquivo=19 de marzo de 2013 }}</ref>

=== Cine ===
[[Ficheiro:Secreto de confesion.jpg|miniatura|Promocional de ''[[Secreto de Confesión (película)|Secreto de Confesión]]'' (1939) a primeira película en español producida en Filipinas.]]
O cine en Filipinas comezou coa introdución da primeira [[filme|película]] o 1 de xaneiro de 1897, no Salón de  Pertierra en Manila. Ao ano seguinte, o español Antonio Ramos realizou a primeira filmación co [[cinematógrafo]] dos [[Auguste e Louis Lumière|irmáns Lumière]]. A primeira cinta feita por un filipino foi ''Dalagang Bukid (Country Maiden)'', unha película baseada nun musical popular, dirixida por José Nepomuceno.<ref>{{Cita publicación |apelido=Tofighian |nome=Nadi |título=The role of Jose Nepomuceno in the Philippine society: What language did his silent films speak? |publicación=Studentuppsats |data=2006 |páxina=75 |url=http://su.diva-portal.org/smash/record.jsf?pid=diva2:200615 |data-acceso=25 de marzo de 2022 |editorial= Universidad de Estocolmo |idioma=inglés}}</ref> Coñecido como o «pai da cinematografía filipina», a súa obra marcou o inicio do cinema como unha forma de arte nas illas.{{harvnp|Armes|1987|p= 152}} Filipinas foi o último país que estableceu unha [[ cineteca]] nacional, inaugurada en outubro de 2011.<ref name="inquirer.net">{{Cita web |url=http://entertainment.inquirer.net/18699/finally-a-national-film-archive |título=Finally, a national film archive |data-acceso=25 de marzo de 2022 |data=27 de outubro de 2011 |idioma=inglés |obra=Inquirer.net |autor= Ramon C. Nocon}}</ref>

Mesmo cos problemas que actualmente enfronta o cinema, as películas aínda se consideran unha das formas de entretemento máis populares entre os filipinos. A industria cinematográfica emprega a máis de 260 000 persoas e xera ao redor de ₱ 2000 millóns anualmente.<ref>{{Cita web |autor=Mojo |título=Philippines |url=http://boxofficemojo.com/intl/philippines/yearly/ |data-acceso=26 de marzo de 2013 |obra=Box Office Mojo.com |data=2013 |idioma=inglés}}</ref> Algunhas das cintas filipinas máis exitosas inclúen:'' Kailangan Kita'' (2002), ''Libingan'' (2007), ''Ang Lihim ni Antonio'' (2008), ''Bata Bata Paano Ka Ginawa?'' (1998), ''Ang Pagdadalaga ni Maximo Oliveros'' (2005), ''Moral'' (1982), ''Mababangong Bangungot'' (1979), ''Tinimbang Ka Ngunit Kulang'' (1974), ''Kisapmata'' (1981) e ''Oro Plata Mata'' (1982).<ref>{{Cita web |autor=Ian Rosales Casocot |título=10 Filipino Films You Must Watch Before You Die |url=http://www.spot.ph/top-list/45698/top-10-best-filipino-films/5 |data-acceso=25 de marzo do 2022 |obra=Spot.ph |data=11 de xuño de 2010 |idioma=inglés |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20130326045917/http://www.spot.ph/top-list/45698/top-10-best-filipino-films/5 |data-arquivo=26 de marzo de 2013 }}</ref> Entre os directores e actores de orixe filipina máis aclamados pola crítica atópanse [[Lino Brocka]] e [[Nora Aunor]], por películas como ''Maynila: Sa mga Kuko ng Liwanag'' e ''Himala''. Nos últimos anos, volveuse común ver ás celebridades filipinas pasar entre a televisión e o cine e logo ao activismo político.<ref name=Celebrity>{{Cita web |url= http://www.economist.com/world/asia/displaystory.cfm?story_id=9084791 |título= The Philippines' celebrity-obsessed elections |data=26 de abril de 2007 |obra=The Economist |data-acceso=25 de marzo do 2022 |idioma=inglés}}</ref>

=== Mitoloxía e literatura ===
[[Ficheiro:Jose Rizal full.jpg|miniatura|150px|Ademais de ser un dos precursores da [[Revolución filipina]], [[José  Rizal]] tamén é considerado un dos mellores escritores filipinos.]]
A mitoloxía filipina transmitiuse principalmente a través da literatura popular e a [[tradición oral]] do pobo filipino. Mentres que cada grupo étnico ten as súas propias historias e mitos únicos, a influencia hindú e española pode ser detectada en moitos casos. Moitos dos mitos son historias de creación ou sobre criaturas sobrenaturais, tales como o ''[[aswang]]'' ([[vampiro]]), as ''[[diwata]]'' ([[fada]]s) e ''[[nature]]''. Algunhas figuras populares da mitoloxía filipina son [[Tikbalang]], [[Maria Makiling]], [[Lam-Ang]] e o [[Sarimanok]].<ref name=Lopez>{{Cita libro |título=A Handbook of Philippine Folklore|apelidos=Lopez |nome=Mellie Leandicho |editorial=University of the Philippines Press |ano=2006 |isbn=9715425143 |idioma=inglés}}</ref>

A literatura filipina comprende obras xeralmente escritas en filipino, español e inglés. Algunhas das obras filipinas máis coñecidas foron creadas no século  XIX. [[Francisco  Balagtas]], poeta e dramaturgo que escribiu ''[[Florante at Laura]]'', é recoñecido como un prominente escritor da [[lingua filipina]]. [[José  Rizal]] escribiu as novelas ''[[Noli Me Tangere]]'' e ''[[El Filibusterismo]]'', onde representou as inxustizas do dominio español. A súa morte por fusilamento inspirou a outros revolucionarios filipinos a buscar a independencia e é considerado un heroe nacional. No século  XX, entre os escritores filipinos recoñecidos oficialmente como artistas nacionais de Filipinas destacan: [[N.V.M. González]], [[Nick Joaquín]], [[F. Sionil José]] e [[Alejandro Roces]].<ref name=Artists>{{Cita web |autor= Comisión Nacional de Cultura y Artes |url= http://www.ncca.gov.ph/about-ncca/org-awards/org-awards-national-artist-list.php |título= The National Artists of the Philippines |data-acceso= 25 de marzo do 2022 |idioma= inglés |obra= NCCA.gov.ph |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20110722132815/http://www.ncca.gov.ph/about-ncca/org-awards/org-awards-national-artist-list.php |data-arquivo= 22 de xullo de 2011 }}</ref>

=== Gastronomía ===
{{AP|Gastronomía de Filipinas}}

A [[gastronomía de Filipinas|gastronomía filipina]] evolucionou durante varios séculos desde a súa orixe malaia-polinesia para converterse nunha cociña mixta con moitas influencias hispanas, chinesas, estadounidenses e doutras nacións asiáticas, que se adaptaron aos ingredientes e padais locais para crear pratos claramente filipinos. A gama de pratos van desde os simples, como unha comida de peixe frito con sal e arroz, aos moi elaborados, como os [[cocido]]s e [[paella]]s elaborados para as festas. Os pratos máis populares inclúen o [[leitón]], [[Adobo (gastronomía)|adobo]], ''[[sinigang]]'', ''[[kare-kare]]'', [[tapa]]s, pata crepitante, ''[[pancit]]'', [[lumpia]], ''[[halo-halo]]'' e ''[[puto]]''. Algúns ingredientes locais comunmente utilizados na cociña son as [[calamondina]]s, os [[coco]]s, a ''[[bananeira|saba]]'', as [[Mangueira|mangas]], o [[chano]] e varios peixes. O gusto dos filipinos tende a favorecer os sabores fortes, pero os seus pratos non son tan picantes como os dos seus veciños.<ref name=Jollibee2/><ref name=Zialcita>{{Cita Harvard|Zialcita|2005|p=281}}</ref>

A diferenza de moitos países asiáticos, os filipinos non comen con escarvadentes, senón que utilizan [[cubertos]] occidentais. Con todo, posiblemente debido a que o caldo de arroz sexa o principal alimento básico e a popularidade dun gran número de guisos e pratos que se elaboran con arroz, a parella principal de utensilios na mesa filipina é a culler e o garfo, e non o coitelo e o garfo.<ref name="lonelyplanet48">{{Cita Harvard|Rowthorn|Bloom|2006|p=48}}</ref> A forma tradicional para comer coas mans, coñecida como ''kamayan'', é vista máis a miúdo en áreas pouco urbanizadas.<ref name="Zibart">{{Cita Harvard|Zibart|2001|p=277}}</ref>

=== Deportes ===
{{VT|Filipinas nos Xogos Olímpicos}}
[[Ficheiro:Araneta Coliseum Basketball with Big Cube 2011.JPG|miniatura|Un partido de baloncesto da [[Asociación de Baloncesto de Filipinas|PBA]].]]
[[Ficheiro:Hidilyn Diaz with her gold medal 2021 (1-44 screenshot).jpg|miniatura|[[Hidilyn Diaz]] mostrando a súa medalla de ouro.]]

Hai varios deportes e pasatempos populares no país, destacando o [[baloncesto]], [[boxeo]], [[voleibol]], [[fútbol]], [[bádminton]], [[taekwondo]], [[billar]], [[birlos]], e [[xadrez]]. Os [[Deporte extremo|deportes extremos]] como o [[motocrós]], [[ciclismo]] e [[alpinismo|montañismo]] tamén están a cobrar popularidade. O baloncesto xógase a nivel ''amateur'' e profesional e considérase o deporte máis popular no país.<ref>{{Cita web |autor= Viera, Odete Maria y Swarnalata Vemuri |data= 2002 |url= http://www.cp-pc.ca/english/philippines/sports.html |título= Philippines: Sports and Recreation |obra= Cultural Profiles Project |data-acceso= 24 de xullo de 2011 |lingua= inglés |url-arquivo= https://web.archive.org/web/20061001232326/http://www.cp-pc.ca/english/philippines/sports.html |data-arquivo= 1 de outubro de 2006 }}</ref> De feito, en case todos os barrios das cidades hai unha cancha de baloncesto.<ref name="lonelyplanet44" /> A [[selección de baloncesto de Filipinas|selección nacional]] participou en varias edicións dos [[Baloncesto nos Xogos Olímpicos|Xogos Olímpicos]] e do [[Campionato do Mundo de Baloncesto]] —onde obtiveron unha medalla de bronce en [[Campionato Mundial de Baloncesto de 1954|1954]]— e en múltiples torneos rexionais e locais.<ref>{{Cita web |autor=Federación Internacional de Baloncesto |título=World Championship for Men 1954 |url=http://www.fiba.com/pages/en/events/competition/select_round.asp?CompetitionCode=WMM&Season=1954&RoundID=365&fisC=false&lang=EN&StatType= |data-acceso=31 de marzo de 2022 |obra=FIBA.com |data=16 de xaneiro de 2013 |idioma=inglés |data-arquivo=24 de setembro de 2015 |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20150924135935/http://www.fiba.com/pages/en/events/competition/select_round.asp?CompetitionCode=WMM&Season=1954&RoundID=365&fisC=false&lang=EN&StatType= |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cita web |título=Tournaments |url=http://www.smartgilasbasketballiv.com/category/tournaments/ |data-acceso=31 de marzo de 2022 |obra=Smart Gilas Basketball.com |data=2013 |idioma=inglés }}{{Ligazón morta|data=novembro de 2022 }}</ref>

[[Filipinas nos Xogos Olímpicos|Filipinas]] participou desde 1924 en tódalas edicións dos [[Xogos Olímpicos]], excepto cando participou no [[Xogos_Olímpicos_de_1980#Boicot|boicot]] liderado polos Estados Unidos aos [[Xogos_Olímpicos_de_1980|Xogos Olímpicos de Verán de 1980]] desenvoltos en [[Moscova]], e ata a edición de [[Xogos Olímpicos de 2020|Toquio 2020]] gañou un total de 14 medallas: unha de ouro, cinco de prata e oito de bronce. Destas, oito proveñen do [[boxeo]], dúas da [[halterofilia]], dúas da [[natación]] e dúas en probas de [[atletismo]].<ref>{{Cita web|url=http://www.olympedia.org/countries/PHI|título=Philippines (PHI)|editor=olympedia |data-acceso=31 de marzo do 2022 |lingua=en }}</ref><ref>{{Cita web|url=http://www.olympedia.org/editions/61|título=2020 Summer Olympics|editor=olympedia |data-acceso=31 de marzo do 2022 |lingua=en }}</ref> No 2021, o país obtivo a súa primeira medalla de ouro olímpica nuns [[Xogos Olímpicos de 2020|Xogos Olímpicos]] a través da vitoria da levantadora de pesas [[Hidilyn Diaz]].<ref>{{Cite web|url=https://www.rappler.com/sports/anatomy-philippines-first-olympic-gold-medal|title=Anatomy of Philippines' first Olympic gold medal|website=Rappler|date=November 4, 2021}}</ref>

=== Festividades ===

Cada ano, o Congreso de Filipinas acorda un calendario coas festividades e días non hábiles que se celebrarán en todo o país. En xeral, estas festas coinciden co aniversario de eventos históricos ou son celebracións relixiosas. As principais festividades observadas en Filipinas son:<ref>{{Cita web |autor=Congreso de Filipinas |título=Proclamation No. 459, s. 2012 |url=http://www.gov.ph/2012/08/16/proclamation-no-459-s-2012/ |data-acceso=25 de marzo de 2022 |obra=Gov.ph |data=2012 |idioma=inglés |data-arquivo=5 de agosto de 2013 |url-arquivo=https://web.archive.org/web/20130805203322/http://www.gov.ph/2012/08/16/proclamation-no-459-s-2012/ |deadurl=yes }}</ref>
{| class="wikitable"
|-
! Data!! Festividade!! Nome local!! Notas
|-
| 1 de xaneiro || [[Aninovo]] || ''Araw ng Bagong Taon '' || Inicio do [[calendario gregoriano]]. O 31 de decembro tampouco é laborable.
|-
| 25 de febreiro || Aniversario da [[Revolución EDSA]] || ''Anibersaryo ng Himagsikang Lakas ng Taumbayan'' || Inicio da Revolución de EDSA, ocorrida en 1986.
|-
| Variable || [[Semana Santa]] || ''Semana Santa'' || Os días non laborables corresponden ao [[Xoves Santo]], o [[Venres Santo]] e o [[Sábado Santo|Sábado de Gloria]].
|-
| 9 de abril || Día de Batán || ''Araw ng Kagitingan'' || Conmemora a [[batalla de Batán]] ocorrida durante a segunda guerra mundial.
|-
| 1 de maio || [[Día Internacional dos Traballadores|Día do Traballo]] || ''Araw ng Paggawa'' || Conmemoración do día internacional dos traballadores.
|-
| 12 de xuño || [[Día da Independencia]] || ''Araw ng Kalayaan'' || Declaración da independencia filipina de España.
|-
| 21 de agosto || Día de [[Ninoy Aquino]] || ''Araw ni Ninoy Aquino'' || Aniversario do asasinato de Ninoy Aquino.
|-
| Variable || Día dos Heroes Nacionais || ''Pambasang Araw ng mga Bayani '' || Celebrado o último luns de agosto.
|-
| 1 de novembro || [[Día de Tódolos Santos]] || ''Todos os Santos'' / ''Araw ng mga Patay'' / ''Araw ng mga Banal'' || Festividade relixiosa en honor os mortos. O 2 de novembro tampouco é laborable.
|-
| 30 de novembro || Día de [[Andrés Bonifacio|Bonifacio]] || ''Araw ni Bonifacio'' || En honor o natalicio do revolucionario Andrés Bonifacio.
|-
| 25 de decembro || [[Nadal]] || ''Pasko'' || O 24 de decembro tampouco é laborable.
|-
| 30 de decembro || Día de [[José Rizal]] || ''Araw ni Rizal'' || En honor o falecemento de [[José Rizal]], poeta e heroe nacional.
|}

== Mapas e imaxes ==
<gallery>
Ficheiro:MajorVolcanoesOfThePhilippines-USGS.gif|Localización dos [[volcán]]s
Ficheiro:Philippines-CIA WFB Map (2004).png|Mapa (2005)
Ficheiro:Ph map manila.svg|Mapa [[Manila]]
</gallery>

== Notas ==
{{Listaref|30em}}

== Véxase tamén ==
{{Commonscat}}
=== Bibliografía ===
<div class="references-small">
* {{Cita libro|apelidos=Agoncillo |nome=Teodoro A. |título=History of the Filipino People |url=https://archive.org/details/historyoffilipin00teod |edición=8ª |editorial=Garotech Publishing |ano=1990 |isbn=9718711066 |idioma=inglés}}
* {{Cita libro|apelidos=Armes |nome=Roy |título=Third World Film Making and the West |url=https://archive.org/details/thirdworldfilmma0000arme |editorial=[[University of California Press]] |ano=1987 |idioma=inglés |isbn=9780520908017}}
* {{Cita libro|apelidos  = Barrows
|nome = David
|título = A History of the Philliphines-Illustrated
|ano  = 2014
|isbn  = 978-0-34-292-6466
}}
* {{Cita libro |título=In Search of Southeast Asia: A Modern History|url=https://archive.org/details/insearchofsouthe0000unse_c6a4|apelidos=Chandler |nome=David P.|apelidos2=Steinberg |nome2=David Joel |edición=2ª edición revisada |editorial=University of Hawaii Press |ano=1987 |isbn=0824811100 |idioma=inglés}}
*{{cite journal |last1=Department of Health |title=National Objectives for Health Philippines, 2017–2022 |journal=National Objectives for Health |date=2018 |url=https://www.doh.gov.ph/sites/default/files/health_magazine/NOH-2017-2022-030619-1(1)_0.pdf |data-acceso=31 de marzo do 2022 |publisher=Health Policy Development and Planning Bureau |location=Manila, Philippines |issn=1908-6768 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200913150355/https://www.doh.gov.ph/sites/default/files/health_magazine/NOH-2017-2022-030619-1%281%29_0.pdf |data-arquivo= 13 de setembro de 2020}}
* {{Cita libro |título=Visayan Vignettes: Ethnographic Traces of a Philippine Island|url=https://archive.org/details/visayanvignettes0000dumo|apelidos=Dumont |nome=Jean-Paul |editorial=[[University of Chicago Press]] |lugar=Chicago |ano=1992 |isbn=0226169545 |idioma=inglés}}
* {{Cita libro |título=The Tabon Caves: Archaeological Explorations and Excavations on Palawan|apelidos=Fox |nome=Robert B. |ano=1970 |id=ASIN B001O7GGNI |idioma=inglés |editorial=National Museum}}
* {{Cita libro |título=The Pacific Basin: A History of Its Geographical Exploration|apelidos=Friis |nome=Herman Ralph. ed. |editorial=American Geographical Society |ano=1967 |idioma=inglés}}

* {{Cita libro |título=Encyclopedia of the Philippines |volume=15|apelidos=Galang |nome=Zoilo M. ed. |editorial=E.Floro |edición=3ª |ano=1957 |idioma=inglés}}
* {{Cita libro|apelidos=Kurlansky |nome=Mark |ano=1999 |título=The Basque History of the World |url=https://archive.org/details/basquehistoryofw0000kurl |lugar=Nova York |editorial=Walker & Company |isbn=0-8027-1349-1 |idioma=inglés}}
* {{Cita libro |título=Malay Muslims: The History and Challenge of Resurgent Islam in Southeast Asia|url=https://archive.org/details/malaymuslimshist0000mcam|apelidos=McAmis |nome=Robert Day |editorial=Wm. B. Eerdmans Publishing |ano=2002 |isbn=0802849458 |idioma=inglés}}
* {{Cita libro|apelidos=Munoz |nome=Paul Michel |título=Early Kingdoms of the Indonesian Archipelago and the Malay Peninsula |url=https://archive.org/details/earlykingdomsofi0000muno |editorial=Editions Didier Millet |ano=2006 |lugar=Singapur |isbn=9814155675 |idioma=inglés}}
* {{Cita libro |título=Southeast Asia: An Introductory History|url=https://archive.org/details/southeastasiaint0000osbo_v1c2|apelidos=Osborne |nome=Milton E. |editorial=Allen & Unwin |edición=9ª |ano=2004 |isbn=1741144485 |idioma=inglés}}
* {{Cita libro|apelidos=Price |nome=Michael G. |ano=2002 |título=America at War: the Philippines, 1898-1913 |url=https://archive.org/details/americaatwarphil0000unse |lugar=Westport, CT |editorial=Greenwood |isbn=0-275-96821-9 |idioma=inglés}}
* {{Cita libro |título=International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania|apelidos=Ring |nome=Trudy|apelidos2=Salkin |nome2=Robert M.|apelidos3=La Boda |nome3=Sharon |editorial=Taylor & Francis |ano=1996 |isbn=1884964044 |idioma=inglés}}
* {{Cita libro |título=Philippines |apelidos=Rowthorn |nome=Chris |apelidos2=Bloom |nome2=Greg |edición=9ª |editorial=Lonely Planet |ano=2006 |isbn=1741042895 |idioma=inglés |url=https://archive.org/details/isbn_9781741042894 }}
* {{Cita libro |título=Prehispanic Source Materials for the Study of Philippine History|url=https://archive.org/details/prehispanicsourc0000scot|apelidos=Scott |nome=William Henry |editorial=New Day Publishers |ano=1984 |lugar=Ciudad Quezon |isbn=9711002272 |idioma=inglés}}
* {{Cita libro |título=Barangay: Sixteenth-century Philippine Culture and Society|url=https://archive.org/details/barangaysixteent0000scot|apelidos=Scott |nome=William Henry |editorial=Ateneo de Manila University Press |ano=1994 |idioma=inglés |isbn=9715501354}}
* {{Cita libro|apelidos=Solheim |nome=Wilhelm G., II |ano=2006 |título=Archeology and Culture in Southeast Asia |editorial=University of the Philippines Press |isbn=9789715425087 |idioma=inglés}}
* {{Cita libro |título=The Spanish Lake - The Pacific since Magellan |volume=I |capítulo=Magellan's Successors: Loaysa to Urdaneta. Two failures: Grijalva and Villalobos |apelidos=Spate |nome=Oskar H. K. |editorial=Taylor & Francis |ano=1979 |isbn=070990049X |idioma=inglés}}
* {{Cita libro |título=The Cambridge History of Southeast Asia |volume=1 |capítulo=Part Two – From c. 1500 to c. 1800|apelidos=Tarling |nome=Nicholas |editorial=[[Cambridge University Press]] |lugar=Cambridge, RU |ano=1999 |isbn=0521663709 |idioma=inglés}}
* {{Cita libro |título=The Cambridge History of Southeast Asia |capítulo=From World War II to the Present |volume=4|apelidos=Tarling |nome=Nicholas |editorial=Cambridge University Press |ano=2000 |isbn=0521663725 |idioma=inglés}}
* {{Cita libro|apelidos=Ure |nome=John |título=Telecommunications Development in Asia |url=https://archive.org/details/telecommunicatio0000unse_b6i5 |editorial=Hong Kong University Press |ano=2008 |isbn=9789622099036 |idioma=inglés}}
* {{Cita libro |título=Philippine Political and Cultural History|url=https://archive.org/details/philippinepoliti0001unse|apelidos=Zaide |nome=Gregorio F. |editorial=Philippine Education Co |ano=1957 |idioma=inglés}}
</div>

=== Ligazóns externas ===
; Goberno {{en}}
* [http://www.gov.ph/ Sitio oficial do goberno filipino] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120101105754/http://www.gov.ph/ |date=01 de xaneiro de 2012 }}
* [http://www.congress.gov.ph/ Sitio oficial do congreso filipino]
* [https://web.archive.org/web/20180501153506/http://www.judiciary.gov.ph/ Sitio oficial da Suprema Corte das Filipinas]
* [http://www.bsp.gov.ph/ Sitio oficial do Bangko Sentral ng Pilipinas (Banco Central das Filipinas)]
* [http://www.neda.gov.ph/ Sitio oficial da Autoridade Nacional Económica e de Desenvolvemento (NEDA)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160804003832/http://www.neda.gov.ph/ |date=04 de agosto de 2016 }}
* [https://web.archive.org/web/20111104041657/http://www.bas.gov.ph/ Sitio oficial da Oficina de Estadísticas Agrícolas]
* [http://www.pnp.gov.ph/ Sitio oficial da Policía Nacional de Filipinas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170712170542/http://www.pnp.gov.ph/ |date=12 de xullo de 2017 }}
* [http://www.tourism.gov.ph/ Sitio oficial do Departamento de Turismo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060613011440/http://www.tourism.gov.ph/ |date=13 de xuño de 2006 }}

; Información general
* https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/RP.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201017024713/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/RP.html |date=17 de outubro de 2020 }}
* [https://web.archive.org/web/20111104051809/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/philippines.htm Filipinas] en UCB Libraries GovPubs {{en}}.
* {{dmoz|Regional/Oceania/Philippines}}
* [http://www.noypi.ph/ Noticias de Filipinas e Actualidade]
*[https://guiadefilipinas.com/ Guía de Filipinas]
{{Asia}}
{{Control de autoridades}}

[[Categoría:Filipinas| ]]