Vidi fonton por Kairo

{{Geokesto2 | urbo
<!-- *** Kapo *** -->
| nomo                     = Kairo
| devena_nomo              = 
| alia_nomo               = {{Lang-ar|القاهرة|t=Al-Qāhira}}
| kategorio                 = urbo
<!-- *** Nomo *** -->
| etimologio                = 
| oficiala_nomo            = القاهرة
| moto                    = 
| kromnomo                 = La urbo de mil minaretoj, Ĉefurbo de araba mondo
| kromnomo_tipo            = Kromnomoj
<!-- *** Dosiero *** -->
| dosiero                    = Cairo Montage.png
| dosiero_grandeco           = 300px
<!-- *** Simboloj *** -->
| flago                     = Flag_of_Cairo.svg
| blazono                   = 
<!-- *** Lando ktp. *** -->
| lando                     = Egiptio
| lando_tipo                = 
| lando_flago               = 1
| ŝtato                    = 
| regiono                   = [[Provinco Kairo]]
| regiono_tipo              = Provinco
| distrikto                 = 
| municipo             = 
| municipo_tipo        = 
| histregiono_faldo         = 1
| histregiono               = Antikva Egiptio
| histregiono1          = Malnova Imperio
| histregiono2          = Nova Imperio
| histregiono3          = Fatima kaliflando
| histregiono_tipo          = 
| urbo                      = Granda Kairo
| urbo_noto                = [[Gizo]]
| urbo_tipo                 = Kunurbejo
<!-- *** Familio *** -->
| parenco                   = 
| parto                     = 
| rivero                    = Nilo
| memorindaĵo_faldo        = 1
| memorindaĵo              = Moskeo de Ibn Tulun
| memorindaĵo1             = Egipta muzeo en Kairo
| memorindaĵo2             = Al-Azhar-universitato
| memorindaĵo3             = Suda urbo de mortintoj
| memorindaĵo4             = Norda urbo de mortintoj
| memorindaĵo5             = Ĥan al-Ĥalili
| memorindaĵo6             = Piramidoj de Gizo
| memorindaĵo7             = [[Babilono (Egiptio)|Babilono]]
| memorindaĵo_tipo         = Memorindaĵoj
| ŝoseo                    = 
| montaro                   = 
| montaro1                  = 
<!-- *** Situo *** -->
| situo                 = Kairo
| koordinatoj_ne_en_titolo     = true
| leviĝo                  = 68
| lat_d                    = 30
| lat_m                    = 03
| lat_s                    = 29
| lat_NS                   = N
| long_d                   = 31
| long_m                   = 13
| long_s                   = 44
| long_EW                  = E
| plej_alta                  = 
| plej_alta_lat_d            = 
| plej_alta_long_d           = 
| plej_malalta                   = 
| plej_malalta_lat_d             = 
| plej_malalta_long_d            = 
<!-- *** Dimensioj *** -->
| areo                     = 453
| areo_urbo          = 6.640
| areo_metropolo     = 86.369
| areo_rondumo            = 2
<!-- *** Loĝantaro *** -->
| loĝantaro               = {{WikidataLoĝantaro}}
| loĝantaro_dato          = {{WikidataLoĝantaroDato}}
| loĝantaro_urbo        = 17290000
| loĝantaro_metropolo     = 19439541
| loĝantaro_denseco       = auto
| loĝantaro_urbo_denseco        = auto
| loĝantaro_metropolo_denseco     = auto
<!-- *** Historio & gvidantaro *** -->
| establita              = 969
| establita_tipo         = Fondo
| establita1             = antikvo
| establita1_tipo        = loĝigita
| dato                     = 
| urbestro = {{#invoke:Wikidata|claim|P6}}
<small>(ekde {{#invoke:Wikidata|claim|P6|qualifier=P580}})</small>
| ĉefulo                    = Khaled Abdel-Aal Abdel-Hafez<br> (ekde la 30an de aŭgusto 2018)
| ĉefulo_tipo               = Guberniestro <ref>https://www.reuters.com/article/us-egypt-governors/egypt-names-six-provincial-governors-mostly-ex-generals-idUSKCN11D285</ref>
| ĉefulo_partio              = 
<!-- *** Kodoj *** -->
| horzono           = [[Orient-Eŭropa tempo|OET]] | utc_offset =+2
| horzono_DST       = [[Orient-Eŭropa tempo|OEST]] | utc_offset_DST =+3
| poŝtkodo              = 
| areo_kodo                = 
| areo_kodo_tipo           = 
| kodo                     = 
| kodo_tipo               = 
| kodo1                    = 
| kodo1_tipo               = 
| kodo2                    = 
| kodo2_tipo               = 
<!-- *** UNESCO ktp. *** -->
| unesko_nomo              = Islama Kairo
<!-- *** Liberaj kampoj *** -->
| libera                    = 
| libera_tipo               = 
| libera1                   = 
| libera1_tipo              = 
<!-- *** Mapoj *** -->
| mapo                  = 
| mapo_priskribo        = Situa mapo de Kairo
| mapo_lokumilo         = Kairo
| mapo1                     = 
| mapo1_fono           = 
| mapo1_priskribo              = Situa mapo de la urba areo de Kairo 
| mapo1_lokumilo              = Kairo (urba areo)
| mapo2                      = 
| mapo2_fono           = 
| mapo2_priskribo              = Situo enkadre de Egiptio
| mapo2_lokumilo              = Egiptio
<!-- *** Retpaĝoj *** -->
| retpaĝo                  = [http://www.cairo.gov.eg/default.aspx www.cairo.gov.eg]
| commons                  = Cairo
<!-- *** Notoj *** -->
| notoj                    = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=10|frame-align=center|frame-width=260}}
}}
{{Heredaĵo de UNESKO}}
[[Dosiero:Kairo 001.jpg|eta|Kairo kun Nilo]]
'''Kairo''' ({{lang-ar|القاهرة|t=''al-Qāhirah''}}, [al-KA-hi-ra], aŭ en la [[dialekto]] de ĝiaj loĝantoj '''مصر''', ''Masr'', [masr]) estas la [[ĉefurbo]] de [[Egiptio]]. 

Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Kun ĉirkaŭ 16 milionoj da loĝantoj en la metropola areo (aglomeraĵo) ĝi estas la plej granda urbo en Afriko kaj la plej granda kaj grava urbo de [[Proksima Oriento]]. Efektive, ĝia metropola areo estas la 16-a plej granda en la mondo. 

Situanta proksime de la [[Nildelto]],<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.prlog.org/10332580-cairo-alqahira-is-egypts-capital-and-the-largest-city-in-the-middle-east-and-africa.html|titolo=Cairo - "Al-Qahira"- is Egypt's capital and the largest city in the Middle East and Africa.|alirdato=10a de Decembro 2011|aŭtoro=Santa Maria Tours|dato=4a de Septembro 2009|eldoninto=PRLog}}</ref><ref name="forbes1">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.forbes.com/2006/12/20/worlds-most-congested-cities-biz-energy-ĉ_rm_1221congested_slide.html|titolo=World's Densest Cities|alirdato=6a de Marto 2010|dato=21a de Decembro 2006|eldoninto=Forbes}}{{404|date=February 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ĝi estis prafondita en la mezo de la 7-a jarcento fare de [[Amr ibn al-As]], nomita Fustat ('''فسطاط''') en tiu tempo. Ĝi estas kromnomita "la grandurbo de mil minaretoj" por ĝia tropezo de islama arkitekturo, Kairo longe estis centro de la politika kaj kulturvivo de la regiono. Kairo estis fondita fare de la Fatimida dinastio en la 10-a jarcento p.K., sed la terkomponado de la aktuala grandurbo estis la loko de naciaj ĉefurboj kies restoj restas videblaj en partoj de Malnova Kairo. Kairo ankaŭ estas asociita kun [[antikva Egipto]] ĉar ĝi estas proksima al la pratempaj urboj de [[Memfiso]], [[Gizo]] kaj Fustat kiuj estas proksime de la Granda Sfinkso kaj la grandaj [[piramido]]j de Gizo.

[[Egiptoj]] hodiaŭ ofte nomas Kairon Maṣr ([mɑsˤɾ] , مصر), la [[Egipt-araba lingvo|egiptaraba]] elparolo de la nomo por [[Egiptio]] mem, emfazante la daŭran rolon de la grandurbo en egipta influo.<ref>Behrens-Abouseif 1992, p. 8</ref><ref>Golia 2004, p. 152</ref> Ĝia oficiala nomo estas القاهرة al-Qāhirah , kio signifas laŭvorte "la venkanto" aŭ "la konkerinto"; egiptaraba elparolo: [elqɑ (ː) ˈheɾɑ], foje ĝi estas neformale ankaŭ referita kiel كايرو Kayro [ˈkæjɾo].<ref>'''Good News for Me''': [http://www.gn4me.com/gn4me/details.jsp?artId=3885468 بلال فضل يتفرغ لـ"أهل اسكندرية" بعد "أهل كايرو"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160305042411/http://www.gn4me.com/gn4me/details.jsp?artId=3885468 |date=2016-03-05 }}‏ arabe (Belal Fadl estas libera [por skribi] ''Ahl Eskendereyya'' (la popolo de Aleksandrio) laŭ ''Ahl Kayro'' (la popolo de Kairo))</ref> Ĝi ankaŭ estas nomita Umm al-Dunja, kun la signifo "la patrino de la mondo".<ref>Hedges, Chris. [http://www.nytimes.com/1995/01/08/travel/what-s-doing-in-cairo.html "What's Doing in Cairo,"] ''New York Times.'' 8a de Januaro, 1995.</ref>

Kairo havas la plej malnovan kaj plej grandan kinan kaj muzikan industriojn en la [[araba mondo]], la duan plej aĝan institucion de pli alta lernado, nome [[Universitato al-Azhar]]. Multaj internaciaj amaskomunikilaroj, [[entrepreno]]j, kaj organizoj havas regionan ĉefsidejon en la grandurbo; la [[Araba Ligo]] havis sian ĉefsidejon en Kairo por la plej granda parto de sia ekzisto.

Kun pli ol 6.76 milionoj da loĝantoj<ref name="Capmas2006">{{Citation |url=http://www.msrintranet.capmas.gov.eg/ows-img2/xls/rep1ne.xls |publisher=Central Agency for Public Mobilisation and Statistics |title=Population and Housing Census 2006, Governorate level, Population distribution by sex |format=xls |accessdate=9a Julio 2009 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-07-08 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090124144207/http://www.msrintranet.capmas.gov.eg/ows-img2/xls/rep1ne.xls |arkivdato=2009-01-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090124144207/http://www.msrintranet.capmas.gov.eg/ows-img2/xls/rep1ne.xls |archivedate=2009-01-24 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.msrintranet.capmas.gov.eg/ows-img2/xls/rep1ne.xls |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-07-08 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090124144207/http://www.msrintranet.capmas.gov.eg/ows-img2/xls/rep1ne.xls |arkivdato=2009-01-24 }}. Adjusted census result, as Helwan governorate was created on 17 April 2008 from a.o. parts of the Cairo governorate.</ref> disigitaj trans 453 kvadrataj kilometroj (175 kv. mejl.), Kairo estas senkompare la plej granda grandurbo en Egiptio. Kun pliaj 10 milionoj da loĝantoj tuj ekster la grandurbo, Kairo kuŝas en la centro de la plej granda metropola areo en Afriko kaj en la araba mondo same kiel la deka plej granda urba areo en la mondo. Kairo, kiel multaj aliaj mega-urboj, suferas pro altaj niveloj de [[poluo]] kaj [[trafiko]]. La [[metroo de Kairo]] - unu el nur du metrooj sur la afrika kontinento (la alia estas la [[Metroo de Alĝero]]) - rangas inter la dek kvin plej okupataj en la mondo,<ref>[http://www.meed.com/supplements/2012/tunnelling/cairos-third-metro-line-beats-challenges/3134558.article Cairo's third metro line beats challenges| Supplement | MEED<!-- Bot generated title -->]</ref> kun pli ol 1 milo da milionoj<ref>{{Cite web |url=http://cairometro.gov.eg/uipages/Statistics.aspx |title=Cairo Metro Statistics |accessdate=4a de Septembro 2012 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-07-08 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20181226085058/http://cairometro.gov.eg/uipages/Statistics.aspx%20 |arkivdato=2018-12-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181226085058/http://cairometro.gov.eg/uipages/Statistics.aspx%20 |archivedate=2018-12-26 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://cairometro.gov.eg/uipages/Statistics.aspx%20 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2022-01-01 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20181226085058/http://cairometro.gov.eg/uipages/Statistics.aspx%20 |arkivdato=2018-12-26 }}</ref> da ĉiujaraj pasaĝerveturoj. La ekonomio de Kairo unue estis vicigita en la [[Meza Oriento]]<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.citymayors.com/statistics/richest-cities-2005.html|titolo=The 150 Richest Cities in the World by GDP in 2005|alirdato=11a de Novembro 2010}}</ref> kaj 43-a tutmonde fare de la indico de [[mondurbo]]j fare de la [[gazeto]] ''Foreign Policy'' en 2010.<ref>{{Cite web|url=http://www.foreignpolicy.com/node/373401|title=The 2010 Global Cities Index|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2014-07-08|arkivurl=https://www.webcitation.org/659S16ErP?url=http://www.foreignpolicy.com/node/373401|arkivdato=2012-02-02|accessdate=2014-07-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110216124800/http://www.foreignpolicy.com/node/373401|archivedate=2011-02-16}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.foreignpolicy.com/node/373401 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-07-08 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110309015912/http://www.foreignpolicy.com/node/373401 |arkivdato=2011-03-09 }}</ref>

Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en Kairo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km².

== Geografio ==
[[Dosiero:View from Cairo Tower 31march2007.jpg|eta|maldekstra|La fokuso de Kairo nome la [[Nilo]], najbara al la eŭrop-inspiritaj distriktoj proksime de la centro de la grandurbo|alt=A sharp blue river divides the cityscape, which is primarily greenery and sparse low-rise buildings in the foreground, and dense with several modern high-rises in the background]]
[[Dosiero:Cairo Nile River.jpg|eta|maldekstra|La rivero [[Nilo]] fluas tra Kairo, ĉi tie komparante antikvan kutimaron de ĉiutaga vivo al la moderna grandurbo de hodiaŭ.]]
[[Dosiero:Zamalek Arial.jpg|eta|dekstra|Aerfoto rigardante suden, kun la Zamalek kaj Gezira distriktoj sur [[Gezira Insulo]], ĉirkaŭita de Nilo.]]
Kairo situas en norda Egiptio, konata kiel Malsupra Egiptio, 165 kilometroj (100 mejl.) sude de [[Mediteranea Maro]] kaj 120 kilometroj (75 mejl.) okcidente de la [[Sueza Golfo]] kaj de la [[Sueza Kanalo]].<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.wolframalpha.com/input/?i=cairo+to+suez|titolo=Cairo to Suez|alirdato=10a de Septembro 2009|verko=WolframAlpha|eldoninto=Wolfram Research}}</ref> La grandurbo estas laŭ la rivero [[Nilo]], tuj sude de la punkto kie la rivero forlasas sian dezert-malliberan valon kaj disbranĉigas en la malaltan [[Nildelto|Nildelta regiono]]. Kvankam la Kaira metropolo etendiĝas for de Nilo en ĉiuj direktoj, la grandurbo Kairo kuŝas nur sur la orienta bordo de la rivero kaj sur du [[insulo]]j ene de ĝi sur suma areo de 453 kvadrataj kilometroj (175 kv. mejl.).<ref>{{Cite web|url=http://www.cairo.gov.eg/C17/C8/Cairo%20Maps/default.aspx|publisher=Cairo Governorate|accessdate=10a de Septembro 2009|title=Cairo Maps|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2014-07-08|arkivurl=https://web.archive.org/web/20090419130737/http://www.cairo.gov.eg/C17/C8/Cairo%20Maps/default.aspx|arkivdato=2009-04-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090419130737/http://www.cairo.gov.eg/C17/C8/Cairo%20Maps/default.aspx|archivedate=2009-04-19}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.cairo.gov.eg/C17/C8/Cairo%20Maps/default.aspx |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-07-08 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20090419130737/http://www.cairo.gov.eg/C17/C8/Cairo%20Maps/default.aspx |arkivdato=2009-04-19 }}</ref><ref name="citypop">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.citypopulation.de/Egypt.html|titolo=Egypt: Governorates & Cities|alirdato=12a de Septembro 2009|familia nomo=Brinkhoff|persona nomo=Thomas|eldoninto=City Population}}</ref>

Ĝis la mezo de la [[19-a jarcento]], kiam la rivero estis malsovaĝigita per digoj, baraĵoj, kaj aliaj kontroloj, Nilo en la najbareco de Kairo estis tre sentema al ŝanĝoj en kurso kaj surfacnivelo. Tra la jaroj, Nilo iom post iom ŝanĝiĝis okcidenten, disponigante la ejon inter la orienta rando de la rivero kaj la Mokattam altebenaĵoj sur kiuj la grandurbo nun kuŝas. La tero sur kiu Kairo estis establita en 969 (aktuala islama Kairo) situis subakve iom pli ol tri cent jarojn pli frue, kiam Fustat unue estis konstruita.<ref>Collins 2002, p. 125</ref>

[[Nova Kairo]] ({{lang-ar|القاهرة الجديدة|d= al-Qāhira al-Ǧadīda}}) estas laŭplana urbo en la metropola areo de Kairo kun karaktero de antaŭurbo. La urbo situas ĉe la sudorienta rando de la Provinco Kairo, 25 kilometrojn de [[Maadi]]. Maadi aŭ al-Ma'ad ({{lang-ar|المعادى}}) estas prospera, verda antaŭurbo sude de Kairo ĉe la orienta bordo de Nilo ĉ. 12 km kontraŭrivere de la centro de Kairo.

[[Helŭano]], laŭ egipta arabe حلوان, kopte ϩⲁⲗⲟⲩⲁⲛ estas antaŭurbo (laŭ nombro de loĝantoj metropolo) de Kairo. Inter 2008-2011 ĝi estis provinca ĉefurbo de jam ne ekzistanta provinco. 

La '''Kaira metropola regiono''', ankaŭ [[Granda Kairo]] ({{lang-ar|القاهرة الكبرى|t=''al-Qāhira al-Kubrā''}}) estas la plej granda [[Metropolaj regionoj|metropola regiono]] en [[Egiptio]] <ref name="demographia">{{citation|url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf|title=Demographia World Urban Areas & Population Projections|publisher=Demographia|date=April 2009|access-date=9 July 2009}}</ref>, la plej granda urba regiono en [[Afriko]] kaj la [[araba mondo]] kaj estas la 13-a plej granda metropola regiono en la mondo <ref>R.L. Forstall, R.P. Greene, and J.B. Pick, [http://www.uic.edu/cuppa/cityfutures/papers/webpapers/cityfuturespapers/session3_4/3_4whicharethe.pdf "Which are the largest? Why published populations for major world urban areas vary so greatly"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100531000000/https://web.archive.org/web/20100531212605/http://www.uic.edu/cuppa/cityfutures/papers/webpapers/cityfuturespapers/session3_4/3_4whicharethe.pdf |date=2010-05-31 }}, City Futures Conference, (University of Illinois at Chicago, July 2004) – Table 5 (p.34)</ref>. Ĝi konsistas el ĉiuj [[Urbego|urbegoj]] en [[Āl-Qāhirah|al-Qahira]] gubernio same kiel [[Gizo]], Madinat al-Shaykh Zayed kaj [[Urbo Sesa de Oktobro|Madinat as-Sadis min Uktubar]] en [[Provinco Gizo|al-Jizah governorato]] kaj [[Ŝubra al Ĥejma|Shubra al-Khaimah]] kaj [[Ubur|al-Ubur]] en [[Provinco Kaljubija|al-Qalyubiyya governorato]] <ref name="wb">{{Cite book|url=http://documents.worldbank.org/curated/en/319701468262749728/Egypt-Greater-Cairo-Urban-Development-Project|title=Egypt - Greater Cairo Urban Development Project (English)|publisher=World Bank Group|year=1982|location=Washington, D.C.|pages=4}}</ref><ref name=":02">{{Cite book|last=Sims|first=David|url=https://academic.oup.com/cairo-scholarship-online/book/23147/chapter-abstract/184014364?redirectedFrom=fulltext|title=Understanding Cairo: The Logic of a City Out of Control|publisher=American University in Cairo Press|year=2011|location=Cairo and New York|pages=6–7|language=en}}</ref>.

=== [[Klimato]] ===
Kairo havas sekan tropikan (dezertan) klimaton. [[Ŝtormo]]j estas oftaj, alportanta [[polvo]]n dum [[marto]] kaj [[aprilo]]. La [[temperaturo]]j estas dum [[vintro]] tage 13-{{GdC|19}}, dum [[nokto]] falas ĝis {{GdC|5}}. En [[somero]] tio estas inter 20-{{GdC|40}}. Jare pluvas nur malpli, ol 30 mm, nur inter [[novembro]]-[[marto]] pluvetas.

== Historio ==
{{Ĉefartikolo|Historio de Egiptio}}
La areo ĉirkaŭ la nuntempa Kairo, speciale [[Memfiso (Egiptio)|Memfiso]] kiu estis la malnova ĉefurbo Egipto, estis delonge fokusa punkto de [[Antikva Egipto]] pro sia strategia loko ĝuste supre la areo de la [[Nila Delto]]. Tamen, la originoj de la moderna urbo estas ĝenerale atribuitaj al serio de setlejoj en la unua jarmilo. Ĉirkaŭ la fino de la 4-a jarcento,<ref>{{harvnb|Hawass|Brock|2003|p=456}}</ref> dum Memfiso plue malgraviĝis,<ref>{{cite encyclopedia |year=2009 |title=Memphis (Egypt) |encyclopedia=Encarta |publisher=Microsoft |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761573551/memphis_(egypt).html |accessdate=24a de Julio 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091006040551/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761573551/memphis_(egypt).html |archive-date=6a de Oktobro 2009 |url-status=dead |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-12-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20091006040551/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761573551/memphis_(egypt).html |arkivdato=2009-10-06 }}</ref> la [[Romia Imperio|romianoj]] establis fortikan urbon laŭlonge de la orienta bordo de [[Nilo]]. Tiu fortikaĵo, konata kiel Babilona Fortikaĵo, estis la kerno de la romia kaj poste de la [[Bizanca Imperio|bizanca]] urbo kaj estas la plej antikva strukturo en la urbo nuntempe. Ĝi estas situa en la kerno de la [[Kopta Ortodoksa Eklezio de Aleksandrio|Kopta Komunumo]], kiu separiĝis el la Roma kaj Bizanca eklezioj fine de la 4-a jarcento. Multaj el la plej malnovaj koptaj preĝejoj de Kairo, kiel la [[Pendo-preĝejo]], estas laŭlonge de la fortikaj muregoj en parto de la urbo konata kiel Kopta Kairo.

[[Dosiero:Fostat-329.jpg|eta|maldekstre|Bildo de [[Fustat]] el la verko de A. S. Rappoport nome ''History of Egypt''.]]
Post la islama konkero en la jaro 640, la konkeristo [[Amr ibn As]] setliĝis norde de Babilona Fortikaĵo en areo kiu estis konata kiel [[al-Fustat]]. Origine tendumejo (''Fustat'' signifas "Urbo de Tendoj") Fustat iĝis permanenta setlejo kaj la unua ĉefurbo de Islama Egipto. En 750, post la elpovigo de la [[Omajada kaliflando]] fare de [[Abasidoj]], la novaj regantoj kreis sian propran setlejon en la nordoriento de Fustat kiu iĝis ties ĉefurbo. Tio estis konata kiel [[al-Askar]] (nome urbo de partoj, aŭ kantonmentoj) ĉar ĝi estis konstruita kiel militista kampadejo.

Ribelo en 869 fare de [[Ahmad ibn Tulun]] kondukis al la abandono de Al Askar kaj al konstruo de alia setlejo, kiu iĝis la sidejo de la registaro. Tiu estis al-Katta'i ("la kvartaloj"), norde de Fustat kaj pli proksime al la rivero. Al Katta'i estis centrita al la [[palaco]] kaj al la ceremonia [[moskeo]], nune konata kiel la [[Moskeo de ibn Tulun]]. En 905, la Abasidoj reprenis la kontrolon de la lando kaj ties guberniestro revenis al Fustat, detruinte al-Katta'i tute.

===Fondo kaj etendo===
En 969, la Fatimidoj konkeris Egiption el sia bazo en [[Ifrikio]] kaj nova fortikaĵa urbo nordoriente de [[Fustat]] estis establita. Dum kvar jaroj oni konstruis la urbon, dekomence konata kiel al-Manṣūriyyah,<ref name="glsm96">{{harvnb|Glassé|Smith|2003|p=96}}</ref> kio utilis kiel nova ĉefurbo de la kaliflando. Dum tiu tempo, la konstruo de la [[Al-Azhar-moskeo]] estis komisiita laŭ ordono de la kalifo, kiu disvolviĝis en la tria plej antikva universitato en la mondo. Kairo eventuale iĝis centro de lernado, kun la biblioteko de Kairo kiu enhavas centojn da miloj de libroj.<ref>{{harvnb|Meri|Bacharach|2006|p=451}}</ref> Kiam la kalifo [[Al-Mu'izz li-Din Allah|al-Mu'izz li Din Allah]] alvenis el la iama fatimida ĉefurbo [[Mahdia]] en [[Tunizio]] en 973, li havigis al la urbo ties nuntempan nomon, ''Qāhirat al-Mu'izz'' ("la venkinto al-Mu'izz").<ref name="glsm96"/>

Dum preskaŭ 200 jaroj post Kairo estis establita, la administracia centro de Egipto restis en [[Fustat]]. Tamen, en 1168 la fatimida [[veziro]] [[Ŝaŭar]] incendiigis Fustat por eviti ties konkeron fare de [[Amalriko la 1-a de Jerusalemo|Amalriko]], nome [[Krucmilitoj|krucmilitista]] reĝo de [[Jerusalema reĝlando|Jerusalemo]].<ref>{{harvnb|Daly|Petry|1998|p=213}}</ref> La ĉefurbo de Egiptio estis porĉiame translokigita al Kairo, kiu eventuale etendiĝis ĝis inkludi la ruinojn de Fustat kaj la iamajn ĉefurbojn [[al-Askar]] kaj al-Katta'i. Dum al Kahira etendiĝis tiuj pli fruaj setlejoj estis enkadritaj tie, kaj ekde tiam ili iĝis parto de la urbo Kairo dum ties etendo kaj disvastiĝo; ili estas nuntempe kolektive konata kiel "[[Malnova Kairo]]".
[[Dosiero:Cairo-citadel-1800s.jpg|eta|maldekstra|La [[Kaira Citadelo]], vidita fine de la 19-a jarcento, estis konstruigita fare de [[Saladino]] inter 1176 kaj 1183.|alt=A multi-domed mosque dominates the walled Citadel, with ruined tombs and a lone minaret in front.]]

Kvankam la incendio de Fustat sukcese protektis la urbon Kairon, kontinua povolukto inter Ŝaŭar, la reĝo Amalriko kaj la Zengida generalo Ŝirkuh kondukis al la falo de la fatimida setlejo.<ref>{{harvnb|Daly|Petry|1998|pp=213–15}}</ref>

En 1169, [[Saladino]] estis nomumita nova veziro de Egiptio fare de la fatimidoj kaj du jarojn poste li kaptis la povon el la familio de la lasta fatimida kalifo, nome [[al-Adid]].<ref>{{harvnb|Daly|Petry|1998|p=215}}</ref> Kiel unua [[Sultano de Egipto]], Saladino establis la [[Ajubida dinastio|Ajubidan dinastion]], kun sidejo en Kairo, kaj aliancigis Egiption kun la [[Abasida Kaliflando|Abasidoj]], kiuj havis sidejon en [[Bagdado]].<ref>{{harvnb|Shillington|2005|p=438}}</ref> Dum sia regado, Saladino konstruigis la [[Kaira Citadelo|Kairan Citadelon]], kiu utilis kiel sidejo de la egiptia registaro ĝis la mezo de la 19-a jarcento.

En 1250, slavaj soldatoj, konataj kiel [[Mamlukoj]], ekhavis kontrolon de Egiptio kaj, kiel multaj el ties antaŭuloj, establis Kairon kiel la ĉefurbo de sia [[Mamluka Sultanlando (Kairo)|nova dinastio]]. Kontinuante praktikon startitan de Ajubidoj, multo de la lando okupita de iamaj fatimidaj palacoj estis vendita kaj anstataŭita per pli novaj konstruaĵoj.<ref>{{harvnb|Raymond|2000|p=122}}</ref> Konstruprojektoj iniciatitaj de Mamlukoj pelis la urbon eksterlimen kaj samtempe oni metis novajn infrastrukturojn centren de la urbo.<ref>{{harvnb|Raymond|2000|pp=120–28}}</ref> Dume, Kairo floris kiel centro de islamaj studoj kaj kiel vojkruciĝo de la [[spickomerco]] inter civilizoj de [[Afrik-Eŭrazio]]. Ĉirkaŭ 1340, Kairo havis loĝantaron de preskaŭ duono de miliono, kio faris ĝin la plej granda urbo okcidente de [[Dinastio Yuan|Ĉinio]].<ref name="sh199">{{harvnb|Shillington|2005|p=199}}</ref>

[[Dosiero:قلعة محمد على.jpg|eta|La [[Kaira Citadelo]] nuntempe.|alt=]]
La historia veturisto<ref>Ibn Battuta. The Travels of Ibn Battuta, p. 13, 225. Trad. Samuel Lee. Cosimo, 2009. Print.</ref> [[Ibn Batuta]] veturis milojn da mejloj dum la tuto de sia veturado. Unu el la urboj en kiuj li haltis estis Kairo, Egiptio. Unu grava noto kiun Ibn Batuta faris estas ke Kairo estis la ĉefa distrikto de Egiptio, kio indikis, ke Kairo estis la plej grava kaj influa urbo de Egiptio (Ibn Batuta, 2009). Ibn Batuta agnoskis ankaŭ la gravon de la rivero Nilo por la tuta Egiptio, inklude Kairon, ĉar li ofte veturis perboate por alveni al Kairo kaj por eliri pluigi sian veturadon. Nilo ne estis nur transportrimedo, ĝi estis ankaŭ la fonto de enorma riĉeco. La plej grava havigo de Nilo estis la kapablo elteni riĉan grundon por agrikulturo. Parto de la [[Agrikultura Revolucio]] okazis en Egiptio, ĉefe ĉe Nilo. Nilo ankaŭ utilis kiel nutrofonto kaj komercvojo. Sen tiu nek Egiptio nek Kairo, kiel oni konas ilin nuntempe, estus estintaj la samaj. Unu el la plej detalhavaj rakontoj fare de Ibn Batuta pri Kairo temas pri [[plago]] kiu ruinigis la urbon. Nuntempe, tiu plago estas konata kiel [[Bubona pesto]], aŭ Nigra Morto. Oni supozas, ke ĝi alvenis en Egipton en 1347, kaj kiel Ibn Batuta rememoras, la Bubona pesto estis responsa pri la morto de inter 1 kaj 20 000 personoj tage en Kairo<ref>The Travels of Ibn Battuta. UC Berkeley: Berkeley ORIAS, 2018. Electronic.</ref> Tiu plago originiĝis en Azio kaj etendiĝis per puloj en roduloj, kiel ratoj.

===Otomana regado===
[[Dosiero:Georg Macco Kairo.jpg|eta|maldekstre|Bildo de Kairo en la 19-a jarcento.]]
Kvankam Kairo evitis la stagnadon kiu okazis ekzemple en [[Eŭropo]] dum la [[Fina Mezepoko]], ĝi ne povis eviti la [[Nigra morto|Nigran morton]], kiu frapegis la urbon pli ol kvin dek fojojn inter 1348 kaj 1517.<ref>{{harvnb|Shoshan|2002|p=4}}</ref> Dum ties dekomencaj, kaj plej mortigaj tajdoj, proksimume 200 000 personoj estis mortigitaj de la plago,<ref>{{harvnb|Byrne|2004|pp=104–05}}</ref> kaj, je la 15-a jarcento, la loĝantaro de Kairo estis malpliigita al inter 150 000 kaj 300 000.<ref>{{harvnb|Shoshan|2002|p=1}}</ref> La graveco de la urbo ege malpliiĝis post [[Vasco da Gama]] malkovris marvojon ĉirkaŭ la [[Kabo de Bona Espero]] inter 1497 kaj 1499, kio ebligis, ke la spickomercistoj ne venis al Kairo.<ref name="sh199"/>

Ankaŭ la politika influo de Kairo ege malpliiĝis post la [[Otomana Imperio|Otomanoj]] anstataŭis la [[Mamlukoj|mamlukan]] povon super [[Egiptio]] en 1517. Regante el [[Konstantinopolo]], [[Listo de osmanidaj imperiestroj|Sultano]] [[Selim la 1-a]] malaltigis Egiption al statuso de simpla provinco "ejalet", kun precize Kairo kiel ties ĉefurbo.<ref name="sh447">{{harvnb|Shillington|2005|p=447}}</ref> Pro tiu tialo, la historio de Kairo en la otomanaj tempoj estis ofte priskribita kiel malgraviga, speciale kompare kun aliaj tempoperiodoj.<ref name="sh199"/><ref>{{cite web |url=http://menic.utexas.edu/cairo/history/ottoman/ottoman.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070606231911/http://menic.utexas.edu/cairo/history/ottoman/ottoman.html |url-status=dead |archive-date=6a de Junio 2007 |publisher=The University of Texas Centre for Middle Eastern Studies |title=Ottoman Cairo |year=1995 |last=Rose |first=Christopher |author2=Linda Boxberger |work=Cairo: Living Past, Living Future |accessdate=30a de Julio 2009 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-12-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070606231911/http://menic.utexas.edu/cairo/history/ottoman/ottoman.html |arkivdato=2007-06-06 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://menic.utexas.edu/cairo/history/ottoman/ottoman.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-12-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070606231911/http://menic.utexas.edu/cairo/history/ottoman/ottoman.html |arkivdato=2007-06-06 }}</ref><ref name="wi225">{{harvnb|Winter|1992|p=225}}</ref> Tamen, dum la 16a kaj 17a jarcentoj, Kairo restis grava ekonomia kaj kultura centro. Kvankam jam ne plu sur la spickomerca vojo, la urbo faciligis la transportadon de [[kafo]] el [[Jemeno]] kaj de [[tekstilo]]j el [[Hindio]], ĉefe al [[Anatolio]], [[Nordafriko]], kaj la [[Balkanoj]]. Kairanaj komercistoj ludis gravan rolon en la alporto de varoj al la okcidenta araba regiono [[Heĝazo]], speciale dum la ĉiujara [[Haĝo]] al [[Mekko]].<ref name="wi225"/><ref>{{harvnb|İnalcık|Faroqhi|Quataert|McGowan|1997|pp=507–09}}</ref> Estis dum tiu sama periodo kiam la Universitato al-Azhar atingis hegemonion inter la islamaj lernejoj kiu pluas ĝis nuntempe;<ref>{{harvnb|Winter|2004|p=115}}</ref><ref>{{harvnb|Daly|Petry|1998|pp=94–95}}</ref> pilgrimantoj survoje al Haĝo ofte atestis la superecon de tiu institucio, kiu asociiĝis kun la aro de egiptaj [[Ulema|islamaj fakuloj]].<ref>{{harvnb|Winter|2004|pp=115–7}}</ref> Ĉirkaŭ la 16-a jarcento, Kairo jam havis [[Turdomo|altajn]] [[apartamento|apartamentarojn]] en kiuj la du plej malaltaj etaĝoj estis planitaj por komercaj kaj stokejaj celoj dum multaj etaĝoj super ili estis luitaj al loĝantoj.<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Traditional Islamic principles of built environment|url=https://archive.org/details/traditionalislam0000mort|familia nomo=Mortada|persona nomo=Hisham|jaro=2003|eldoninto=Routledge|ISBN=978-0-7007-1700-2|paĝo=viii}}</ref>

[[Dosiero:Louis Comfort Tiffany - On the Way between Old and New Cairo, Citadel Mosque of Mohammed Ali, and Tombs of the Mamelukes - Google Art Project.jpg|eta|dekstra|[[Louis Comfort Tiffany]] (1848–1933). ''Survoje inter Malnova kaj Nova Kairo, Citadela Moskeo de Mohammed Ali, kaj Tomboj de Mamlukoj,'' 1872. Oleo surtola. [[Broklina Muzeo]].]]
Dum regado de Otomanoj, Kairo etendiĝis suden kaj okcidenten el sia kerno ĉirkaŭ la [[Kaira Citadelo|Citadelo]].<ref>{{harvnb|Winter|1992|p=226}}</ref> La urbo estis la dua plej granda en la imperio, malantaŭ Konstantinopolo, kaj, kvankam migrado ne estis la plej grava fonto de la kresko de Kairo, du dek procento de ties loĝantaro fine de la 18a jarcento konsistis el religiaj minoritatoj kaj eksterlandanoj el la tuta [[Mediteranea Maro|Mediteraneo]].<ref name="wi2267">{{harvnb|Winter|1992|pp=226–27}}</ref> Kiam [[Napoleono la 1-a|Napoleono]] alvenis en Kairon en 1798, la loĝantaro de la urbo estis de malpli ol 300 000, kvar dek procento pli malalta ol tiu de la pinto de la epoko de la Mamlukoj meze de la 14-a jarcento.<ref name="sh199"/><ref name="wi2267"/>

La [[Franca militiro al Egiptio|franca okupacio]] estis mallongdaŭra ĉar [[Brita Imperio|Britaj]] kaj Otomanaj fortoj, inklude grandan soldataron de [[Albanoj]], rekonkeris la landon en 1801. Kairo mem estis sieĝita de brit-otomana forto kio finis per la franca kapitulaco de la 22a de Junio 1801.<ref>{{harvnb|Sicker|2001|p=103}}</ref> La britoj foriris el Egiptio du jarojn poste, lasante  Otomanojn, Albanojn kaj delonge malfortigitajn [[Mamlukoj]]n baraktantaj por akiri kontrolon de la lando.<ref>{{harvnb|Sicker|2001|p=104}}</ref><ref>{{harvnb|Afaf Lutfi Sayyid-Marsot|1984|p=39}}</ref> Kontinua [[enlanda milito]] ebligis, ke albano nomita [[Muhammad Ali (paŝao)|Muhammad Ali Paŝao]] ascendu al la rolo de [[komandanto]] kaj finfine, kun la aprobo de la [[ulema|religia hierarkio]], vicreĝo de Egiptio en 1805.<ref>{{harvnb|Sicker|2001|pp=104–05}}</ref>

===Moderna epoko===

[[Dosiero:كوبري قصر النيل القاهرة.jpg|eta|maldekstra|Ponto Kasr El Nil.]]
Ĝis sia morto en 1848, [[Muhammad Ali (paŝao)|Muhammad Ali Paŝao]] instituciigis nombrajn socialajn kaj ekonomiajn reformojn kiuj havigis al li la titolon de fondinto de moderna Egiptio.<ref>{{harvnb|Afaf Lutfi Sayyid-Marsot|1984|p=1}}</ref><ref>{{harvnb|McGregor|2006|p=53}}</ref> Tamen, kvankam Muhammad Ali iniciatis la konstruadon de publikaj konstruaĵoj en la urbo,<ref>{{harvnb|Shillington|2005|p=437}}</ref> tiuj reformoj havis minimuman efikon dur la Kaira pejzaĝo.<ref>{{harvnb|Raymond|2000|pp=291, 302}}</ref> Pli grandaj ŝanĝoj okazis en Kairo dum la regado de [[Ismail-Paŝao]] (r. 1863–1879), kiu pluigis la modernigajn procezojn startitajn fare de sia avo.<ref>Roman Adrian Cybriwsky, ''Capital Cities around the World: An Encyclopedia of Geography, History, and Culture'', ABC-CLIO, USA, 2013, p. 76</ref> Uzante inspiradon el [[Parizo]], Ismail imagis urbon de [[Tahrir|placoj]] kaj larĝaj avenuoj; pro financaj limigoj, nur kelkaj el ili, en la areo kiu nuntempe komponas la areon de la Kaira Urbocentro, estis kompletigitaj.<ref>{{harvnb|Raymond|2000|pp=313–4}}</ref> Ismail klopodis ankaŭ modernigi la urbon, kiu estis jam arigante najbarajn setlejojn, establante ministerion por [[publikaj vorkoj]], metante [[natura gaso|gason]] kaj lumigon en la urbon, kaj malfermante teatron kaj operejon.<ref>{{harvnb|Raymond|2000|pp=311–3}}</ref><ref>{{harvnb|Abu-Lughod|1965|pp=436–44}}</ref>

La enorma [[ŝuldo]] rezultanta el la projektoj de Ismail havigis pretekston por pliigi la kontrolon fare de eŭropanoj, kio rezultis en la brita invado de 1882.<ref name="sh199"/> La ekonomia urbocentro tuj translokiĝis okcidenten al [[Nilo]], for el la historia Islama Kairo kaj al la nuntempecaj, eŭrop-stilaj areoj konstruitaj de Ismail.<ref>{{harvnb|Abu-Lughod|1965|pp=429–31, 455–57}}</ref><ref name="hokhwi317">{{harvnb|Hourani|Khoury|Wilson|2004|p=317}}</ref> Eŭropanoj estis kvin procento de la loĝantaro de Kairo fine de la 19-a jarcento, ĉar tiam ili havis plej el la pintaj registaraj postenoj.<ref>{{harvnb|Abu-Lughod|1965|p=431}}</ref>

En 1905 la entrepreno ''Heliopolis Oasis Company'' estrita de la [[Belgoj|belga]] industriisto Édouard Empain kaj de Boghos Nubar, filo de la egiptia ĉefministro Nubar Paŝao konstruis ĉeurbon nomitan Heliopolis, dek kilometrojn el la centro de Kairo. Tiu estis la unua grandskala klopodo promocii sian propran arkitekturon, konata nuntempe kiel la Heliopolisa stilo.
[[Dosiero:CH-NB Photoglob-Wehrli EAD-WEHR-32043-B.tiff|eta|Elaera vido de 1904 farita el balono kie la [[Egipta muzeo en Kairo|Egipta Muzeo]] aperas dekstre.]]

La brita okupacio estis intencita por esti portempa, sed ĝi daŭris ĝis la 20-a jarcento. Naciistoj organizis grandskalajn manifestaciojn en Kairo en 1919,<ref name="sh199"/> kvin jarojn post Egiptio estis deklarita brita [[protektorato]].<ref name=autogenerated1>{{harvnb|Hourani|Khoury|Wilson|2004|p=12}}</ref> Ĉiuokaze, tio kondukis al Unuflanka Deklaracio de Egiptia Sendependigo en [[1922]].

==== La Kaira Korano de 1924 ====
La eldono de la reĝo Fuad la 1-a de la [[Korano]]<ref>Brill, "<http://dx.doi.org/10.1163/1875-3922_q3_intro> Supplement II - Qurʾān Concordance", en: Encyclopaedia of the Qurʾān, Jane Dammen McAuliffe, Georgetown University, Washington DC. Konsultita rete la {{Daton|10|07|2020}}</ref> estis por la unua fojo publikigita la {{Daton|10|07|1924}} en Kairo sub patronado de la reĝo [[Fuad la 1-a]].<ref>Brockett, Adrian Alan, ''[https://research-repository.st-andrews.ac.uk/handle/10023/2770 Studies in two transmissions of the Qur'an]''</ref><ref name=malay>Peter G. Riddell, [https://books.google.com/books?id=Tq1v_V4haj4C&pg=PA164&dq=nafi%27+al+madani&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=nafi'%20al%20madani&f=false Early Malay Qur'anic exegical activity], p. 164. El ''Islam and the Malay-Indonesian World: Transmission and Responses''. London: C. Hurst & Co., 2001. {{ISBN|9781850653363}}</ref> La celo de la registaro de la ĵus formita [[Egipta Reĝlando]] ne estis mallegitimi la aliajn variantajn tekstojn de la Korano ("kira'at"), sed elimini erarojn trovitajn en Koranaj tekstoj uzataj en ŝtataj lernejoj. Komitato de instruistoj elektis konservi unusolan el la kanonaj kira’at "legaĵoj", nome tiu de la versio "Ḥafṣ",<ref name=GBRRCQ2008:74>[[#GBRRCQ2008|Böwering, "Recent Research on the Construction of the Quran", 2008]]: p. 74</ref> nome kufa deklamado el la 8-a jarcento. Tiu eldono iĝis la normigo por modernaj presaĵoj de la Korano<ref name="rippin">{{cite book|last=Rippin, Andrew|url=https://archive.org/details/blackwellcompani00ripp_0|title=The Blackwell companion to the Qur'an|publisher=Blackwell|year=2006|isbn=978140511752-4|edition=[2a repr.]|display-authors=etal}}
* Por la historio de kompilado oni vidu ''Introduction'' de Tamara Sonn pp. 5–6
</ref><ref name=melchert2>{{cite journal|last=Melchert|first=Christopher|title=Ibn Mujahid and the Establishment of Seven Qur'anic Readings|journal=Studia Islamica|year=2000|issue=91|pages=5–22|doi=10.2307/1596266|jstor=1596266 | issn=0585-5292}}</ref> por multo de la [[Islama mondo]].<ref>Aisha Geissinger, [https://books.google.com/books?id=7lPFCQAAQBAJ&pg=PA79&dq=warsh+quran&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=warsh&f=false Gender and Muslim Constructions of Exegetical Authority: A Rereading of the Classical Genre of Qurʾān Commentary], p. 79. Leiden: Brill Publishers, 2015. {{ISBN|9789004294448}}</ref> La publikaĵo estis nomita "terura sukceso", kaj la eldono estis priskribita kiel versio "nune amplekse vidata kiel la oficiala teksto de la Korano", tiom populara inter kaj Sunaistoj kaj Ŝijaistoj ke la komuna kredo inter malpli bone informitaj islamanoj estas "ke la Korano havas unusolan, neambiguan interpretadon". Minoraj amendoj estis faritaj poste en 1924 kaj en 1936 - nome "Faruka eldono" honore al la tiama reganto, la reĝo [[Faruk la 1-a]].<ref name=GSRQSaIC2008:2>[[#GSRQSaIC2008|Reynolds, "Quranic studies and its controversies", 2008]]: p. 2</ref>

====Brita okupacio ĝis 1956====
Britaj trupoj restis en la lando ĝis 1956. Dum tiu epoko, urba Kairo, dotita per novaj pontoj kaj transportrimedoj, plue etendiĝis ĝis inkludi kvartalojn Ĝardenurbo, Zamalek kaj Heliopolis.<ref>{{harvnb|Raymond|2000|pp=326–29}}</ref> Inter 1882 kaj 1937, la loĝantaro de Kairo pli ol triobliĝis el 347 000 ĝis 1.3 milionoj<ref>{{harvnb|Raymond|2000|p=319}}</ref>—kaj ties areo pliiĝis el 10 ĝis 163 km².<ref>{{harvnb|Raymond|2000|p=322}}</ref>

{{Ĉefartikolo|Konferenco de Kairo|Dua Konferenco de Kairo}}
[[Dosiero:Cairo conference.jpg|eta|250px|maldekstre|[[Ĉiang Kai-ŝek]], [[Franklin Roosevelt]] kaj [[Winston Churchill]] en la konferenco de Kairo, la 25an de novembro 1943.]]
La '''Konferenco de Kairo''' (nomita ankaŭ "SEXTANT") okazis en la egipta ĉefurbo Kairo de la 22a al la 26a de novembro [[1943]]. En tiu oni difinis la aliancan sintenon kontraŭ [[Japanio]] dum la [[Dua Mondmilito]] kaj oni faris decidojn pri la estonteco de [[Azio]] en la postmilito. Al tiu kunsido alvenis la prezidento [[Franklin Roosevelt]] de la konto de Usono, la ĉefministro [[Winston Churchill]] de la konto de [[Unuiĝinta Reĝlando]], kaj [[Ĉiang Kai-ŝek]] de la konto de la [[Respubliko Ĉinio (1912-1949)|Respubliko Ĉinio]].

La '''Dua Konferenco de Kairo''' de 4a al 6a de decembro [[1943]] okazis en Kairo, [[Egiptio]], kaj celis la eblan kontribuon de [[Turkio]] al la flanko de la [[Aliancanoj]] en la [[Dua Mondmilito]].<ref name=Matloff>U.S. Army: [https://history.army.mil/books/wwii/sp1943-44/chapter16.htm "Strategic Planning for Coalition Warfare, 1943-1944"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180903082422/https://history.army.mil/books/wwii/sp1943-44/chapter16.htm |date=2018-09-03 }} de Maurice Matloff, Chapter XVI, pp. 379-380. Center of Military History, United States Army, Washington D.C., 1990. Library of Congress Catalog Card Number 53-61477. First Printed 1959-CMH Pub 1-4. Alirita la 23an de januaro 2019.</ref> Partoprenis la [[Usona Prezidento]] [[Franklin D. Roosevelt]], [[Winston Churchill]], [[Ĉefministro de Unuiĝinta Reĝlando]], kaj la Prezidento [[İsmet İnönü]] de la Respubliko Turkio.<ref name=Matloff/>

[[Dosiero:View of the Nile from Hilton.jpg|eta|Vido de la Ponto 6a de Oktobro kaj konturo de Kairo.]]
[[Dosiero:Nile view from Marriott.jpg|eta|dekstra|Nila vidaĵo el la Hotelo Cairo [[Marriott]].]]
La urbo estis ruinigita dum la tumultoj de [[1952]] konataj kiel Kaira Incendio aŭ Nigra Sabato proteste pro la mortigo de 50 egiptaj policaoj fare de la britaj okupaciaj fortoj, dum kiuj oni detruis preskaŭ 700 vendejojn, kinejojn, kazinojn kaj hotelojn en la Kaira Urbocentro.<ref>{{Cite journal |url=http://www.ahram.org.eg/433/2011/02/04/457/55/Malafat.aspx |script-title=ar:خسائر الحريق |date=12a de Majo 2010 |journal=[[Al-Ahram]] |trans-title=The Fire Damage |language=ar |accessdate=4a de Februaro 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110512021201/http://www.ahram.org.eg/433/2011/02/04/457/55/Malafat.aspx |archive-date=12a de Majo 2011 |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-12-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110512021201/http://www.ahram.org.eg/433/2011/02/04/457/55/Malafat.aspx |arkivdato=2011-05-12 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.ahram.org.eg/433/2011/02/04/457/55/Malafat.aspx |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-12-20 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20110512021201/http://www.ahram.org.eg/433/2011/02/04/457/55/Malafat.aspx |arkivdato=2011-05-12 }}</ref> La britoj foriris el Kairo post la Egipta Revolucio de 1952, sed la rapida kresko de la urbo tute ne montris de signojn de malpliigo. Klopode al loĝigo de la pliiĝanta loĝantaro, la Prezidento [[Gamal Abdel Nasser]] redisvolvigis [[Tahrir|Maidan Tahrir]] kaj la Nilaj [[Kornico]]n, kaj plibonigis la urban reton de pontoj kaj aŭtoŝoseoj.<ref>{{harvnb|Raymond|2000|p=349}}</ref> Dume, aldonaj kontroloj de Nilo helpis disvolvigon ene de la [[Gezira Insulo]] kaj laŭlonge de la urba akvobordo. La metropolo eketendiĝis al la fekunda [[Nila Delto]], kio kondukis la registaron al konstruigo de endezertaj [[sateliturbo]]j kaj starigi spronojn por ke urbanoj translokiĝu tien.<ref>{{harvnb|Raymond|2000|pp=343–45}}</ref>

====1960-aj jaroj====
La loĝantaro de Kairo duobliĝis el la [[1960-aj jaroj]], atingante preskaŭ sep milionojn (kun aldonaj dek milionoj en ties [[urba areo]]). Krome, Kairo establiĝis kiel politika kaj ekonomia kerno por [[Nordafriko]] kaj la [[Araba mondo]], kaj multaj multnaciaj negocoj kaj organizoj, kiel la [[Araba Ligo]], funkciantaj el la urbo.

En 1992, Kairo estis frapita per [[tertremo]] kiu okazigis 545 mortojn, kaj vundis 6 512 kaj senhejmigis ĉirkaŭ 50 000 personojn.<ref name="NGDC">{{cite web|url=http://www.ngdc.noaa.gov/nndc/struts/results?eq_0=5339&t=101650&s=13&d=22,26,13,12&nd=display|title=NGDC page on the Cairo earthquake|accessdate=9a de Junio 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20130901120521/http://www.ngdc.noaa.gov/nndc/struts/results?eq_0=5339&t=101650&s=13&d=22,26,13,12&nd=display|archive-date=1a de Septembro 2013|url-status=live}}</ref>

====Egipta revolucio de 2011====
{{Ĉefartikolo|Egipta revolucio de 2011}}
[[Dosiero:The lion of Egyptian revolution (Qasr al-Nil Bridge)-edit2.jpg|maldekstra|eta|upright|Protestanto svingante la [[flago de Egiptio|flagon de Egiptio]] dum la [[Egipta revolucio de 2011|protestoj]] kiuj startis la 25an de Januaro 2011.]]
La Kaira placo [[Tahrir]] estis la kerna loko de la [[Egipta revolucio de 2011]] kontraŭ la tiama prezidento [[Hosni Mubarak]].<ref>{{cite news |work=BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-12289475 |title=Egypt protests: Anti-Mubarak demonstrators arrested |date=26a de Januaro 2011 |accessdate=26a de Januaro 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110126195024/http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-12289475 |archive-date=26a de Januaro 2011 |url-status=live}}</ref> Ĉirkaŭ 2 milionoj da protestantoj estis en la Kaira placo Tahrir. Pli ol 50 000 protestantoj por la unua fojo okupis la placon la 25an de Januaro, dum kiu la senkablaj servoj de la areo ŝajne estis paneiigitaj.<ref name="Egyptians report poor communication services on Day of Anger">{{cite web|url=http://www.almasryalyoum.com/en/news/egyptians-report-poor-communication-services-day-anger-1 |title=Egyptians report poor communication services on Day of Anger |publisher= Almasry Alyoum |date=25a de Januaro 2011 |accessdate=25a de Januaro 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110130064424/http://www.almasryalyoum.com/en/news/egyptians-report-poor-communication-services-day-anger-1 |archive-date=30a de Januaro 2011 }}</ref> En la postaj tagoj la placo Tahrir plue estis la unuaranga celo por protestantoj en Kairo<ref>{{cite news |work=BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-12312330 |title=Egypt protests: curfew defied in Cairo and other cities |date=29a de Januaro 2011 |accessdate=29a de Januaro 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110129055957/http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-12312330 |archive-date=29a de Januaro 2011 |url-status=live}}</ref> ĉar ĝi okazis post popola ribelo kiu startis la 25an de Januaro 2011 kaj pluis ĝis Junio 2013. La insurekcio konsistis ĉefe el kampanjo de ne-violenta civila rezistado, de serio de manifestacioj, marŝoj, agoj de civila malobeo, kaj labor-[[striko]]j. Milionoj de protestantoj el vario de soci-ekonomiaj kaj religiaj devenoj postulis la elpostenigon de la reĝimo de la egipta prezidento Hosni Mubarak. Spite la fakton, ke temas pri ĉefe paca nature, la revolucio rezultis en violentaj perfortoj inter sekurecaj fortoj kaj protestantoj, kaj en almenaŭ 846 personoj mortintaj kaj ĉirkaŭ 6000 vunditaj. La ribelo fakte okazis en Kairo, sed ankaŭ en Aleksandrio kaj en aliaj urboj de Egiptio, post la [[Tunizia ribelo en 2010-2011|Tunizia revolucio]] kiu rezultis en la elpostenigo de la longdaŭra [[Prezidento]] de [[Tunizio]] [[Zine El Abidine Ben Ali]].<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2011/jan/14/tunisian-president-flees-country-protests|website=The Guardian|title=Zine al-Abidine Ben Ali forced to flee Tunisia as protesters claim victory|last1=Chrisafis|first1=Angelique|date=15a de Januaro 2011|access-date=23a de Aprilo 2018|last2=Black|first2=Ian|archive-url=https://web.archive.org/web/20110115053940/http://www.guardian.co.uk/world/2011/jan/14/tunisian-president-flees-country-protests|archive-date=15a de Januaro 2011|url-status=live}}</ref> La 11an de Februaro, post semajnoj de kuraĝa popolaj protestoj kaj premo Hosni Mubarak rezignis el la posteno.

====Post-revolucia Kairo====
Dum la regado de la Prezidento [[Abdel Fattah el-Sisi|el-Sisi]], en Marto 2015 planoj estis anoncitaj por la starigo de alia ankoraŭ nenomita planita urbo konstruota oriente de la satelita urbo Nova Kairo, intence por servi kiel nova ĉefurbo de Egiptio.<ref name="BBC: new capital">{{cite news|title=Egypt unveils plans to build new capital east of Cairo|url=https://www.bbc.com/news/business-31874886|work=BBC News|date=13a de Marto 2015|accessdate=14a de Marto 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150313202550/http://www.bbc.com/news/business-31874886|archive-date=13a de Marto 2015|url-status=live}}</ref> El 2016 estis ekkonstruita la [[Nova egipta ĉefurbo]].

== Vidindaĵoj ==
[[Dosiero:Museu do Cairo.jpg|eta|dekstre|250px|Egipta Muzeo.]]
[[Dosiero:Khan El Khalili bazar.jpg|eta|dekstre|220px|Ĥan al-Ĥalili.]]
* [[Piramidoj de Gizo]] (la ununura de la [[Sep mirindaĵoj de la antikva mondo|sep mondmirakloj]], ankoraŭ ekzistanta)
* [[Egipta Muzeo]] (unu el la plej gravaj muzeoj en la mondo [http://www.egyptianmuseum.gov.eg/] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081121153223/http://www.egyptianmuseum.gov.eg/ |date=2008-11-21 }})
* [[Moskeo al-Azhar]] kaj [[Al-Azhar-universitato|samnoma universitato]] (inter la plej prestiĝaj en islamaj landoj kaj la plej malnova universitato de la mondo). La '''Al-Azhar-moskeo''' ([[Araba lingvo|arabe]] الجامع الأزهر‎, latinliterigo laŭ sistemo [[Deutsche Morgenländische Gesellschaft|DMG]] ''al-Gāmi' al-Azhar'') troviĝas en Kairo. ''Al-Mu'izz li-Din Allah'', la kvara kalifo de la [[fatima kaliflando]], komisiis ĝian konstruon por la nove establita ĉefurbo de la regno en 970. La moskea nomo aludas al [[Fatima bint Muhamad]], la plej juna filino de la islama profeto [[Mohamedo]], respektata persono en islamo kiu ricevis la titolon ''az-Zahra'' ("la brila aŭ brilega"). Temis pri la unua moskeo establita en Kairo, urbo kiu poste gajnis la kromnomon "la Urbo de Mil [[Minareto]]j."<ref>La ''moskeo de Amr'', konstruita en la jaro 642 de nia erao, estas la plej malnova moskeo en la nuna teritorio de la urbo Kairo samkiel la plej malnova moskeo en Afriko). Tamen, la Moskeo de Amr, tiel kiel pluraj aliaj en hodiaŭa Kairo, kiuj estas pli malnovaj ol al-Azhar, estis konstruitaj en la urbo [[Fustat]] kiu nur multe pli poste iĝis parto de la moderna urbo Kairo.</ref>
* [[Moskeo de Ibn Tulun]] en [[Malnova Kairo]]
* [[Pendo-preĝejo]]
* [[Kaira Citadelo]]
* Placo [[Tahrir]]
* [[Universitato de Kairo]] kun ĉefa kampuso en [[Gizo]], tuj trans la Nilo el Kairo 
* [[Ĥan al-Ĥalili]] (unu el la plej famaj kaj la plej grandaj tradiciaj islamkulturaj [[bazaro]]j en la mondo)
* [[Nacia biblioteko kaj nacia arkivo de Egiptio]]
* [[Urbo de la Mortintoj]]
* [http://www.cairo.yatb.info/ Kairo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070221124548/http://www.cairo.yatb.info/ |date=2007-02-21 }}
* [http://aegypten-reisen.botrostours.at/ Egipta Informaro]

== Servoj ==
* [[Al-Azhar-universitato]]
* [[Instituto de Egipto]]
* [[Kaira Internacia Stadiono]]
* [[Universitato Ain Ŝams]]
* [[Universitato de Kairo]]
* [[Usona universitato en Kairo]]

== Amaskomunikiloj ==
* ''[[Al-Masry Al-Youm]]''

== Transporto ==
La [[Internacia Flughaveno Kairo]] (arabe مطار القاحرة الدولي, Maṭār al-Qāhira ad-duwalī‎, angle ''Cairo International Airport'', IATA: CAI, ICAO: HECA) estas la plej granda kaj plej grava flughaveno en Egiptio, kaj funkcias kiel ĝia ĉefa aerpordego. Ĝi estas la hejmbazo de la ŝtata aviadkompanio [[Egypt Air]] kaj de pluraj aliaj malgrandaj aviadkompanioj. La flughaveno estas proksimume 15 kilometrojn nordoriente de Kairo, kaj estas la dua plej granda en Afriko. En 2009, pli ol 14 milionoj da pasaĝeroj estis pritraktitaj en preskaŭ 150 000 flugoj.

== Rilataj temoj ==
[[Dosiero:Naguib Mahfouz HR.jpg|eta|upright|[[Naguib Mahfouz]] estas unu el plej tutmonde konataj kairanoj kaj certe unu el plej "kairaj" el egiptaj verkistoj, kiuj majstre priskribis la vivon de popolaj kairanoj.]]
* [[Fatima kaliflando]]
* [[Kaira kvinlatera kahelaro]]

== Personoj ==
* [[Al-Hakim bi-Amr Allah]]
* [[Al-Mansur Ali]]
* [[Al-Mustansir Billah]]
* [[Jaser Arafat]]
* [[Bassem Youssef]]
* [[Butros Butros-Gali]]
* [[Dalida]]
* [[Faruk la 1-a]]
* [[Artúr Horn]]
* [[Ismail-Paŝao]]
* [[Naguib Mahfouz]]

==Referencoj==
{{Referencoj|2}}

== Literaturo ==
* Abu-Lughod, Janet (Julio 1965). "Tale of Two Cities: The Origins of Modern Cairo". Comparative Studies in Society and History 7 (4). Cambridge, UK: Cambridge University Press. ISSN 0010-4175.
* Afaf Lutfi Sayyid-Marsot (1984). Egypt in the Reign of Muhammad Ali (illustrated, reprint ed.). Cambridge, UK: Cambridge University Press. ISBN 0-521-28968-8.
* Beattie, Andrew (2005). Cairo: A Cultural History (illustrated ed.). New York: [[Oxford University Press]]. ISBN 0-19-517893-9.
* Butler, Alfred J. (2008). The Arab Conquest of Egypt—And the Last Thirty Years of the Roman Dominion. Portland, Ore: Butler Press. ISBN 1-4437-2783-0.
* Behrens-Abouseif, Doris (1992). Islamic Architecture in Cairo (2nd ed.). Brill. ISBN 978-90-04-09626-4. [http://books.google.com/?id=INsmT6zjAl8C&printsec=frontcover]
* Byrne, Joseph Patrick (2004). The Black Death (illustrated, annotated ed.). Westport, Conn.: Greenwood Publishing Group. ISBN 0-313-32492-1.
* Collins, Robert O. (2002). The Nile (ilustrita eld.). New Haven, Conn.: Yale University Press. ISBN 0-300-09764-6.
* Daly, M. W.; Petry, Carl F. (1998). The Cambridge History of Egypt: Islamic Egypt, 640-1517. Cambridge, UK: Cambridge University Press. ISBN 0-521-47137-0.
* Glassé, Cyril; Smith, Huston (2003). The New Encyclopedia of Islam (2nd revised ed.). Singapore: Tien Wah Press. ISBN 0-7591-0190-6.
* Golia, Maria (2004). Cairo: city of sand. Reaktion Books. ISBN 978-1-86189-187-7. [http://books.google.com/?id=ZFRRkvmtSOIC&printsec=frontcover]
* Hawass, Zahi A.; Brock, Lyla Pinch (2003). Egyptology at the Dawn of the Twenty-First Century: Archaeology (2nd ed.). Cairo: American University in Cairo. ISBN 977-424-674-8.
* Hourani, Albert Habib; Khoury, Philip Shukry; Wilson, Mary Christina (2004). The Modern Middle East: A Reader (2nd ed.). London: I.B. Tauris. ISBN 1-86064-963-7.
* İnalcık, Halil; Faroqhi, Suraiya; Quataert, Donald; McGowan, Bruce; Pamuk, Sevket (1997). An Economic and Social History of the Ottoman Empire. Cambridge, UK: Cambridge University Press. ISBN 0-521-57455-2.
* McGregor, Andrew James (2006). A Military History of Modern Egypt: From the Ottoman Conquest to the Ramadan War. Westport, Conn.: Greenwood Publishing Group. ISBN 0-275-98601-2.
* Meri, Josef W.; Bacharach, Jere L. (2006). Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia. New York: Taylor & Francis. ISBN 0-415-96692-2.
* Raymond, André (2000). Cairo. Cambridge, Mass.: [[Harvard University Press]]. ISBN 0-674-00316-0.
* Sanders, Paula (2008). Creating Medieval Cairo: Empire, Religion, and Architectural Preservation in Nineteenth-Century Egypt. Cairo: American University in Cairo. ISBN 977-416-095-9.
* Shillington, Kevin (2005). Encyclopedia of African History. New York: Taylor & Francis. ISBN 1-57958-453-5.
* Shoshan, Boaz (2002). David Morgan, ed. Popular Culture in Medieval Cairo. Cambridge, UK: Cambridge University Press. ISBN 0-521-89429-8.
* Sicker, Martin (2001). The Islamic World in Decline: From the Treaty of Karlowitz to the Disintegration of the Ottoman Empire. Westport, Conn.: Greenwood Publishing Group. ISBN 0-275-96891-X.
* Winter, Michael (1992). Egyptian Society Under Ottoman Rule, 1517–1798. London: Routledge. ISBN 0-415-02403-X.
* Winter, Michael (2004). Egyptian Society Under Ottoman Rule, 1517–1798. London: Routledge. ISBN 0-203-16923-9.

== Vidu ankaŭ ==
* [[Plej grandaj urboj]] (laŭ loĝantaro)
* [[Nova egipta ĉefurbo]] (neoficiale Wedian aŭ Al-Masa)
* [[Metroo de Kairo]]
* [[Tramtransporto en Kairo]]

==Eksteraj ligiloj==
* [http://www.cairo.gov.eg/ Kaira Urbestraro]
* [http://st-takla.org/Links/Coptic-Links-02-Churches-a-Egypt.html#Cairo%20&%20Giza: Koptaj preĝejoj de Kairo]
* [http://beta.nli.org.il/en/maps/NNL_ALEPH002370085/NLI Mapo de Kairo, 1914.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190724013332/http://beta.nli.org.il/en/maps/NNL_ALEPH002370085/NLI |date=2019-07-24 }} 
* [http://historic-cities.huji.ac.il/egypt/cairo/cairo.html Mapoj de Kairo.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211018215105/http://historic-cities.huji.ac.il/egypt/cairo/cairo.html |date=2021-10-18 }} 
* [http://historic-cities.huji.ac.il/historic_cities.html Historic Cities Research Project.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220325051637/http://historic-cities.huji.ac.il/historic_cities.html |date=2022-03-25 }}
* [http://www.cairo360.com/ Kairaj 360-gradaj bildoj]
* [https://web.archive.org/web/20141009050058/http://egypt.travel-photo.org/cairo/ Fotoj] de Kairo publikigitaj laŭ [[Creative Commons]] License

{{Metropoloj}}

* {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=Cairo|revizio=994497996}}

{{Havenda artikolo|Kairo}}
{{Projektoj|ReVo=kair}}
{{Bibliotekoj}}

[[Kategorio:Milionurboj]]
[[Kategorio:Ĉefurboj de Afriko]]
[[Kategorio:Kairo| ]]