Habsburqlar: Redaktələr arasındakı fərq

Silinən məzmun Əlavə edilmiş məzmun

Sətirdə

09:26, 5 yanvar 2015 tarixinə olan versiya

Habsburqlar sülaləsi(alm. Habsburger‎) — Avropanın ən böyük xanədanlarından biri.

Habsburqlar sülaləsi əsrlər boyu Müqəddəs Roma-German İmperatorluğu, Avstriya, Macarıstan, İspaniya və Portuqaliya kimi ölkələri idarə ediblər. 1918-ci ildə I Dünya Müharibəsinin başa çatması və Avstriya-Macarıstan imperatorluğunun da tarixə qarışması ilə Habsburqlar sülaləsininq hakimiyyəti də bitmişdi^[1].

Sülalənin tarixi

Habsburqlar imperiyasının ayrı-ayrı qolları Alman knyazlıqlarını da əhatə edirdi. Dünya siyasətinin müəyyənləşməsində Portuqaliyanın da rolu vardır. 1492-ci ildə Amerikanın kəşfi, 1498-ci ildə Ost-Hində gedən dəniz yolunun açılması tezliklə dünya ticarətinin yaranmasını şərtləndirdi. Dünya ticarəti ilə birlikdə isə təbii ehtiyatdan məhrum, qiymətli metalların təsadüfən rast gəlindiyi Avropada zənginləşmə prosesi başladı. Bu proses burjua istehsalını şərtləndirdi.

Tədqiqatçılardan Tarle qeyd edirdi ki, Avropanın beynəlxalq münasibətlərdə dominantlıq etməsi öz başlanğıcını coğrafi kəşflər nəticəsində yaranmış dünya ticarətindən götürür. Kapitalist istehsalı üsulunun ən qədim vətəni İtaliya hesab edilir. İlk burjua millətçilərinin vətəni də buradır. Burjua istehsalı nəticəsində tarixi vətən anlayışı və onun qorunması leksikona daxil olur. Dövlətlərin ticarət marağı meydana gəlir. Dəniz yollarının açılmasının digər nəticəsi dünya müstəmləkə sisteminin yaranması oldu. Lakin müstəmləkə siyasətində İngiltərə Portuqaliya, İspaniya və Fransadan sonra sonuncu yerdə gəlirdi.

XIV-XV əsrlərdə Portuqaliyanın tədricən Afrikanın qərb sahilləri boyu apardığı ekspedisiyalar artıq XVI əsrin ortaları üçün Portuqaliya mülklərinin Yaponiyanın sahillərinə qədər yayılmasına gətirib çıxardı. 1516-cı il də Habsburqlar sülaləsindən olan I Karlın hakimiyyətə gəlməsi Avropanın siyasi həyatına təsir göstərdi. Belə ki, Maksimilian Habsburqun nəvəsi olan I Karl nə özünə qədərki, nə də özündən sonrakı nəsillərin malik olmadığı şöhrəti qazandı və 1519- cu ildən etibarən Müqəddəs Roma imperiyasının imperatoru seçildi. Məhz bu dövrdə İspan imperiyasının şimal hüdudları İngiltərə və Skandinaviyaya qədər Avropa ölkələrini, qərb hüdudları isə qərb və Mərkəzi Amerikanın şərqini əhatə edirdi.

V Karl adını almış bu imperatoru "günəş kral" adlandırırdılar. XIX əsrin ortalarından etibarən məlum oldu ki, iki qat diplomatiyadan istifadə və dini müharibələrin qızışdırılması V Karlın adı ilə bağlıdır. Dünya ticarəti meydana gəldikdən sonra onun mərkəzinə çevrilən Antverpen və Amsterdam şəhərlərinin illik gəliri İspaniyanın tarixi ərazilirinin verdiyi illik gəlirə bərabər idi. 17 Niderland əyaləti isə İspaniyanın bütün müstəmləkələrinin verdiyi gəlirə bərabər gəlir verirdi.Habsburqların möhləknəməsində cənubi Almaniya burjuaziyasının və tacirlərinin böyük rolu olmuşdur. Almaniyanın ən qədim bankir evi sayılan Fuggerlər bankir evi İspan Habsburqları ilə qadın xəttilə qohum idi.

Müqəddəs Roma imperiyasının Habsburqlardan olan kralları

#	İmperatorun adı	Kral	İmperator	Hakimiyyətinin sonu	Qeydlər
18.	III. Fredrix	2 fevral 1440	16 mart 1452	19 avqust 1493
19.	I. Maximilian	16 fevral 1486	4 fevral 1508	12 yanvar 1519	III. Friedrich'in oğlu
20.	V. Karl	28 iyun 1519	24 fevral 1530	21 sentyabr 1556	I. Maximilianın nəvəsi
21.	I. Ferdinand	5 yanvar 1531	14 mart 1558	25 iyul 1564	I. Maximilianın nəvəsi
22.	II. Maximilian	22 noyabr 1562	25 iyul 1564	12 oktyabr 1576	I. Ferdinandın oğlu
23.	II. Rudolf	27 oktyabr 1575	2 noyabr 1576	20 yanvar 1612	II. Maximilianın oğlu
24.	Matthias	13 iyun 1612	13 iyun 1612	20 mart 1619	II. Maximilianın oğlu
25.	II. Ferdinand	28 avqust 1618	20 mart 1619	15 fevral 1637	I. Ferdinandın nəvəsi
26.	III. Ferdinand	22 dekabr 1636	15 fevral 1637	2 aprel 1657	II. Ferdinandın oğlu
27.	I. Leopold	18 iyul 1658	18 iyul 1658	5 may 1705	III. Ferdinandın oğlu
28.	I. Yozef	I. Leopoldın oğlu
29.	VI. Karl	27 oktyabr 1711	27 oktyabr 1711	20 oktyabr 1740	I. Leopoldın oğlu